Gia Bình: từ công trường APEC đến tham vọng trung tâm hàng không
Sân bay Gia Bình là một cảng hàng không quốc tế mới tại Bắc Ninh đang được tăng tốc đầu tư hạ tầng, công nghệ AI và nhân sự để vừa đáp ứng yêu cầu phục vụ APEC 2027, vừa đặt nền móng cho việc trở thành trung tâm kinh tế hàng không quy mô quốc gia trong dài hạn. Quan điểm đáng nói ở đây là Gia Bình không chấp nhận vai trò “sân bay vệ tinh”, mà chọn cách dùng sức ép tiến độ như bệ phóng chiến lược. Thay vì chỉ xây đường băng và nhà ga, dự án được thiết kế như một hệ sinh thái hạ tầng hàng không gắn với logistics, thương mại và dịch vụ giá trị cao, theo mô hình Airport City/Aerotropolis đã thành công tại Singapore, Amsterdam hay Seoul. Câu hỏi không còn là “có kịp APEC hay không”, mà là “có đủ táo bạo để cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực hay không”.
Đường băng, nhà ga VIP, tháp không lưu: cuộc đua nước rút có tính toán
Nhìn trên công trường, sân bay Gia Bình đang ở giai đoạn nước rút với các hạng mục hạ tầng hàng không cốt lõi. Giai đoạn đầu tập trung vào khu bay, Nhà khách VIP, tháp kiểm soát không lưu, hạ tầng kỹ thuật cùng hệ thống thông tin, dẫn đường, giám sát hàng không để kịp phục vụ APEC. Đến cuối tháng 8, tháp kiểm soát không lưu đã hoàn thành phần kết cấu chính ở độ cao thiết kế 127 m, cho thấy tiến độ không chỉ mang tính khẩu hiệu. Nhà ga VIP, đường băng và các hệ thống kỹ thuật đang được thi công song song với mua sắm, lắp đặt và chuẩn bị vận hành, thay vì đợi “xong xây rồi mới tính”. Tuyến kết nối Gia Bình – Hà Nội cũng đang hình thành, mở rộng khả năng liên thông với Thủ đô và vùng trọng điểm, cho thấy tư duy coi sân bay là nút giao của cả vùng chứ không phải một điểm đến đơn lẻ.
AI, nhân sự và hợp tác quốc tế: sức mạnh nằm ở phần “vô hình”
Điểm khác biệt của sân bay Gia Bình là không coi hạ tầng vật lý là tất cả. Để chuẩn bị cho APEC 2027, sân bay đồng thời đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, AI, tuyển dụng, đào tạo nhân sự và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm xây dựng hệ sinh thái hàng không hiện đại. Đến nay, gần 90% vị trí vận hành đã được tuyển, đặt mục tiêu hoàn tất 100% vào cuối năm 2026, với định hướng đáp ứng chuẩn một cảng hàng không quốc tế thế hệ mới, từ vận hành, công nghệ, AI, an ninh mạng đến trải nghiệm hành khách. Hệ thống quản lý và điều hành sân bay “Amanda” cung cấp thông tin chuyến bay và vận hành theo thời gian thực, tích hợp công nghệ AI để phân tích và điều phối. Song song, các ứng dụng cho nhân viên, hệ thống an ninh mạng, giám sát và kiểm soát ra vào được phát triển đồng bộ, trong đó có hợp tác với One Mount về công nghệ và với đối tác Nhật Bản để nghiên cứu mô hình logistics hàng không tích hợp.
Từ cảng hàng không quốc tế đến trung tâm kinh tế hàng không
Tham vọng của sân bay Gia Bình không dừng ở việc đón khách APEC. Theo chủ trương đầu tư được Quốc hội thông qua, sân bay quốc tế Gia Bình được quy hoạch đạt cấp 4F, hướng tới công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; đến năm 2050, các chỉ tiêu này tăng lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa. Đây là quy mô của một trung tâm hàng không tầm quốc gia, đủ để cạnh tranh với các điểm trung chuyển trong khu vực. Trên cơ sở đó, chủ đầu tư định hướng phát triển Gia Bình từ một cảng hàng không quốc tế thành trung tâm kinh tế hàng không, kết nối vận tải với logistics, thương mại và các dịch vụ giá trị cao. Mô hình này được gọi là “Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới 2.0”, với sân bay làm hạt nhân, xung quanh là hệ sinh thái tích hợp giữa hàng không, logistics, thương mại, công nghệ, dịch vụ và đô thị quốc tế.
Lợi thế Bắc Ninh và ý nghĩa của cột mốc APEC
Gia Bình không xây sân bay trong khoảng trống kinh tế. Bắc Ninh đã đạt tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 182 tỷ USD năm 2025, với điện tử, máy tính và sản phẩm quang học là trụ cột sản xuất. Nói cách khác, trước khi sân bay hoàn chỉnh, xung quanh nó đã có một nền kinh tế sản xuất – xuất khẩu với nhu cầu kết nối quốc tế lớn, đặc biệt ở các ngành điện tử, bán dẫn, dược phẩm, thiết bị y tế vốn phụ thuộc mạnh vào tốc độ và khả năng kết nối của mạng lưới hàng không. APEC 2027 vì thế là cột mốc để những năng lực đầu tiên về hạ tầng, công nghệ, nhân sự và vận hành được đưa vào thực tế, nhưng tầm nhìn dài hạn là dùng năng lực kết nối hàng không để mở ra dòng chảy mới của hàng hóa, công nghệ, đầu tư và dịch vụ, tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực. Nếu Gia Bình tận dụng được lợi thế này, sân bay sẽ trở thành một trung tâm kinh tế hàng không chứ không chỉ là một công trình giao thông.
