Cúm không phải bệnh nhẹ với người lớn tuổi
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, có thể diễn tiến nặng và dẫn đến biến chứng ở người cao tuổi, nhất là khi hệ miễn dịch suy yếu theo tuổi tác hoặc người bệnh có bệnh nền. Vì vậy, xem cúm như một cơn cảm thông thường là cách nhìn dễ khiến nhóm có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội phòng ngừa.
Cúm mùa đang gia tăng tại nhiều địa phương và các bệnh viện ghi nhận người mắc bệnh đến khám, nhập viện. Phần lớn người bệnh có triệu chứng nhẹ, nhưng người trên 65 tuổi dễ gặp diễn tiến nặng hơn. Lão hóa miễn dịch làm khả năng tạo đáp ứng bảo vệ sau tiêm suy giảm; bệnh tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính và đái tháo đường cũng có thể trở nặng sau nhiễm cúm. Đây là lý do biến chứng cúm người già cần được nhìn nhận như một nguy cơ sức khỏe đáng phòng ngừa, thay vì chỉ chờ triệu chứng tự khỏi.
Tại chuỗi hội thảo khoa học ở Hà Nội và TP.HCM, do Viện Nghiên cứu Tâm Anh tổ chức với sự tài trợ của Sanofi-Aventis Việt Nam, hơn 1.000 chuyên gia y tế thảo luận về gánh nặng cúm, biến chứng ở người từ 60 tuổi trở lên và giải pháp dự phòng cho nhóm này.

Nguy cơ không dừng ở cơn sốt và ho
Điều khiến cúm đáng lo ở người cao tuổi không chỉ là triệu chứng ban đầu, mà là khả năng khơi phát hoặc làm trầm trọng bệnh mạn tính. Người bệnh và gia đình vì thế không nên đợi đến khi khó thở, suy kiệt hay phải nhập viện mới xem cúm là mối đe dọa.
Các nghiên cứu được trình bày tại hội thảo cho thấy cúm có thể làm tăng tới 10 lần nguy cơ nhồi máu cơ tim, 8 lần nguy cơ đột quỵ; khả năng nhập viện do suy tim tăng 24%, còn biến cố rối loạn đường huyết ở người mắc đái tháo đường tăng 74%. Những con số này nhấn mạnh rằng phòng cúm cũng là một phần của việc bảo vệ sức khỏe tim mạch, hô hấp và kiểm soát bệnh nền.
Cúm lây chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc gần, ở nơi đông người hoặc không gian kín, thông khí kém. Nhưng tránh tiếp xúc không thể thay thế tiêm chủng. Một chiến lược hợp lý cần kết hợp phòng lây nhiễm với quản lý bệnh nền và trao đổi sớm với nhân viên y tế, nhất là khi người cao tuổi bắt đầu có triệu chứng.

Tiêm hằng năm vẫn là nền tảng
Các chuyên gia xem tiêm vaccine cúm hằng năm là nền tảng quan trọng của dự phòng. Virus cúm lưu hành quanh năm, trong khi khả năng bảo vệ sau tiêm có thể suy giảm theo thời gian; vì vậy, tiêm đều đặn giúp người cao tuổi không bỏ lỡ cơ hội phòng bệnh ở mùa cúm tiếp theo.
Vaccine cúm liều tiêu chuẩn đã giúp nhiều người tiếp cận tiêm chủng. Tuy nhiên, lão hóa miễn dịch khiến đáp ứng của người cao tuổi với vaccine tiêu chuẩn thường suy giảm. Vaccine cúm người cao tuổi chuyên biệt, trong đó có loại sử dụng hàm lượng kháng nguyên cao hơn nhiều lần, được nghiên cứu nhằm tăng cường bảo vệ cho nhóm tuổi này.
Các lựa chọn chuyên biệt mở thêm hướng dự phòng và có bằng chứng về lợi ích bổ sung trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc một số biến chứng ở người cao tuổi được chỉ định. Đây không phải lựa chọn thay thế cho việc tiêm phòng thường xuyên, cũng không có nghĩa mọi người đều cần cùng một loại vaccine. Nhân viên y tế cần tư vấn dựa trên chỉ định, khuyến cáo hiện hành và điều kiện tiếp cận của từng người.

Chủ động phòng biến chứng, không chờ bệnh nặng
Tỷ lệ tiêm phòng cúm ở người cao tuổi còn thấp, dù cúm có thể làm bệnh nền trầm trọng hơn. Việc thiết thực nhất là hỏi nhân viên y tế về lịch tiêm và không bỏ lỡ cơ hội tiêm vaccine cúm hằng năm. Người đang điều trị bệnh mạn tính nên trao đổi với bác sĩ để chọn phương án phù hợp thay vì tự suy đoán vaccine nào thích hợp.
Mục tiêu dự phòng nên vượt khỏi việc tránh mắc cúm, hướng tới giảm nguy cơ nhập viện và hậu quả nặng nề. Muốn làm được điều đó, cần tăng độ bao phủ tiêm chủng, tư vấn chủ động từ nhân viên y tế và phối hợp giữa chuyên khoa điều trị với y tế dự phòng. Với mỗi gia đình, chủ động hỏi về tiêm phòng trước mùa bệnh là bước cụ thể hơn nhiều so với xem cúm là chuyện nhỏ rồi chỉ xử lý khi biến chứng xuất hiện.
Thông điệp cần rõ ràng: người cao tuổi không nên chờ cúm trở nặng mới hành động. Tiêm phòng hằng năm là nền tảng; vaccine chuyên biệt có thể là lựa chọn tăng cường cho người phù hợp, sau khi được tư vấn. Chuyển từ xem cúm là bệnh nhẹ sang phòng ngừa biến chứng là cách bảo vệ thiết thực cho sức khỏe và sự độc lập của người lớn tuổi.






