Điểm khác biệt không chỉ nằm ở liều lượng
Vaccine cúm liều cao là vaccine được thiết kế cho người từ 60 tuổi, với lượng kháng nguyên cao gấp bốn lần vaccine cúm liều tiêu chuẩn nhằm cải thiện đáp ứng miễn dịch suy giảm theo tuổi. Ngày 30/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp với Sanofi ra mắt và triển khai sản phẩm này tại Việt Nam. Mỗi chủng virus có 60 microgam kháng nguyên HA, gấp bốn lần mức ở vaccine tiêu chuẩn.
Đây là lựa chọn chuyên biệt, không phải lời khẳng định rằng vaccine tiêu chuẩn đã hết vai trò. Vaccine cúm liều tiêu chuẩn vẫn là biện pháp phòng bệnh chủ lực; điểm đáng chú ý của sản phẩm mới là thiết kế đáp ứng nhu cầu của nhóm lớn tuổi, vốn thường tạo miễn dịch sau tiêm thấp hơn người trẻ. Vì thế, kháng nguyên vaccine cúm nhiều hơn cần được hiểu trong đúng bối cảnh: tăng cường bảo vệ cho nhóm đích, chứ không phải lý do để mọi người thay đổi lựa chọn mà không hỏi nhân viên y tế.
Vì sao người cao tuổi được ưu tiên?
Cúm có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, nhưng hậu quả thường đáng lo hơn ở người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh nền. Khi miễn dịch suy giảm theo tuổi, cơ thể có thể khó tạo đáp ứng mạnh sau tiêm; đồng thời bệnh tim mạch, đái tháo đường, hen hoặc bệnh phổi mạn tính có thể làm nguy cơ biến chứng tăng lên. Người cao tuổi và người mắc bệnh nền có nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp, rối loạn đường huyết hoặc biến cố tim mạch khi mắc cúm.
Tác động cũng không nhất thiết chấm dứt khi hết sốt hay qua giai đoạn cấp. Một đợt bệnh nặng có thể kéo dài thời gian hồi phục, làm giảm thể lực và khả năng tự chăm sóc. Với người sống cùng bệnh mạn tính, cúm còn có thể khiến bệnh nền khó kiểm soát hơn. Bởi vậy, vaccine cúm người cao tuổi nhắm đến một nhu cầu thực tế: giảm nguy cơ cúm nặng ở nhóm dễ chịu hậu quả lớn, thay vì chỉ tập trung vào việc tránh những ngày có triệu chứng.
Hiệu quả và khả năng tiếp cận cần nhìn cùng nhau
Theo dữ liệu do đơn vị triển khai và nhà sản xuất công bố, thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn ghi nhận vaccine liều cao có hiệu lực phòng cúm cao hơn 24,2% so với vaccine liều tiêu chuẩn. Con số này là lý do đáng cân nhắc, nhưng không đồng nghĩa vaccine loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc cúm hoặc biến chứng. Tiêm phòng cúm hằng năm vẫn là một biện pháp quan trọng để giảm gánh nặng bệnh tật, và lựa chọn loại vaccine phù hợp nên được trao đổi với nhân viên y tế.
Sản phẩm được đưa vào sử dụng tại gần 300 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc. Trong những giờ đầu triển khai, các trung tâm ghi nhận hàng trăm lượt đăng ký và tiêm. Điều đó mở rộng cơ hội tiếp cận, nhưng người dân vẫn nên kiểm tra tình trạng sẵn có tại cơ sở và hỏi về điều kiện tiêm phù hợp với sức khỏe của mình. Vaccine phòng ba chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria; thành phần kháng nguyên được cập nhật hằng năm theo khuyến cáo của WHO để phù hợp với các chủng dự báo lưu hành.
Tiêm chủng nên là một phần của kế hoạch phòng bệnh
Sự xuất hiện của vaccine cúm liều cao là bước bổ sung đáng kể cho người từ 60 tuổi, nhất là người có bệnh nền, nhưng không thay thế tư vấn cá nhân hay các biện pháp phòng bệnh khác. Người lớn tuổi nên trao đổi với chuyên gia y tế về tiền sử bệnh, các vaccine đã tiêm và lịch phòng bệnh phù hợp. Ngoài cúm, chuyên gia cũng có thể tư vấn dự phòng các bệnh như phế cầu, RSV, bạch hầu, ho gà, uốn ván hoặc zona thần kinh.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, giúp người cao tuổi tiếp cận lựa chọn phòng cúm phù hợp có ý nghĩa với cả sức khỏe cá nhân lẫn cộng đồng. Kết luận thực tế không phải ai trên 60 tuổi cũng tự chọn vaccine liều cao, mà là không nên xem nhẹ cúm và trì hoãn trao đổi về tiêm chủng. Hãy hỏi cơ sở y tế về vaccine, thời điểm tiêm và mức độ phù hợp với bệnh nền; chủ động tiêm phòng cúm hằng năm vẫn là một bước thiết thực để giảm nguy cơ bệnh nặng.
