Ba mươi phút hồi sức không đồng nghĩa hết cơ hội
Nhồi máu cơ tim cấp là tình trạng một hoặc nhiều động mạch vành đột ngột bị tắc, làm gián đoạn máu nuôi tim và có thể gây tổn thương cơ tim, rối loạn nhịp hoặc ngừng tuần hoàn nếu không được xử trí nhanh. Hai ca bệnh gần đây cho thấy ngừng tim kéo dài khoảng 30 phút vẫn có thể được cứu sống khi hồi sức và can thiệp được triển khai kịp thời. Tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, một người đàn ông sinh năm 1976 ngừng tim gần 30 phút ngay tại khoa Cấp cứu; tuần hoàn tự nhiên được khôi phục sau hồi sinh tim phổi, ép tim và sốc điện nhiều lần. Ở một ca khác, một phụ nữ 52 tuổi đột ngột ngừng hô hấp tuần hoàn khi đang chờ hoàn tất thủ tục chuyển viện, rồi được hồi sức trong khoảng 30 phút. Những kết quả này không biến thời gian hồi sức thành một “mốc an toàn”; chúng cho thấy cần tiếp tục cấp cứu chuyên nghiệp và phối hợp đúng quy trình.
Cơn nguy kịch có thể ập đến tại bệnh viện
Ở ca tại Thủ Đức, người bệnh kể rằng ông đột ngột thấy ép ngực, mặt tái nhợt; đồng nghiệp gọi cấp cứu đưa ông đến bệnh viện. Tại đây, bác sĩ phát hiện nhồi máu cơ tim cấp, nhịp tim khoảng 30 lần/phút do block nhĩ thất độ ba và huyết áp tụt trước khi ông mất ý thức, ngừng tim. Bệnh nhân có tiền sử hở van tim, tăng huyết áp nhưng tự mua thuốc uống, đồng thời hút khoảng 2–3 gói thuốc lá mỗi ngày. Ca bệnh thứ hai cho thấy nguy cơ không chấm dứt khi người bệnh đã vào viện: người phụ nữ 52 tuổi đang được chuẩn bị chuyển tuyến thì đau ngực tăng dữ dội, lơ mơ rồi ngừng hô hấp tuần hoàn. Vì vậy, việc đánh giá liên tục và sẵn sàng cấp cứu ngay trong lúc chờ chuyển viện quan trọng không kém quyết định chuyển tuyến.
Hồi sức phải đi cùng xử trí nguyên nhân
Trong cấp cứu tim mạch, ép tim và sốc điện có thể khôi phục tuần hoàn, nhưng xử trí nguyên nhân gây ngừng tim cũng là phần không thể thiếu. Ê-kíp tại Thủ Đức hồi sinh tim phổi, sốc điện nhiều lần rồi chụp mạch vành, phát hiện động mạch vành phải tắc hoàn toàn cùng các nhánh khác hẹp nặng. Bác sĩ đặt stent để tái thông mạch, đặt máy tạo nhịp tạm thời và dùng bóng đối xung động mạch chủ hỗ trợ tuần hoàn. Người bệnh tỉnh lại, nhưng sau đó xuất hiện đau ngực và dịch màng ngoài tim, nghi biến chứng nứt thành tim; các ê-kíp hồi sức, tim mạch can thiệp và phẫu thuật phối hợp theo dõi sát, siêu âm tim mỗi giờ và cân nhắc phẫu thuật nếu tình trạng xấu đi. Ở ca tại Bệnh viện Quân y 7A, đội ngũ triển khai hồi sinh tim phổi nâng cao, đặt nội khí quản và sốc điện ba lần; sau khi ổn định, bệnh nhân được chuyển an toàn đến Bệnh viện Chợ Rẫy cùng nhân viên y tế.
Nhận diện dấu hiệu và gọi cấp cứu ngay
Đau hoặc tức ngực, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng hay mệt mỏi đột ngột đều cần được xem là dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện bất ngờ hoặc kéo dài. Khi nghi nhồi máu cơ tim cấp, đừng chờ xem cơn đau có tự hết hay tự lái xe đến bệnh viện: hãy gọi cấp cứu 115 hoặc liên hệ cơ sở y tế có khả năng can thiệp tim mạch. Nếu người bệnh bất tỉnh, không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, người ở gần cần bắt đầu ép tim ngoài lồng ngực trong lúc chờ nhân viên y tế; hướng dẫn trong nguồn khuyến cáo ép nhanh, mạnh ở giữa ngực với tần số 100–120 lần mỗi phút. Hồi sức tim phổi tại chỗ không thay thế điều trị chuyên môn, nhưng có thể giữ cơ hội sống cho người bệnh cho đến khi đội cấp cứu tiếp nhận.
Sống sót qua ngừng tim mới là bước đầu
Các ca này nói về ngừng tim do nhồi máu cơ tim cấp, trong đó tắc nghẽn động mạch vành làm tổn thương cơ tim và có thể kéo theo rối loạn nhịp nguy hiểm. Không nên đánh đồng chúng với mọi nguyên nhân ngừng tim khác: nguồn thông tin ở đây không cung cấp dữ liệu để so sánh các nhóm nguyên nhân. Sau khi tuần hoàn trở lại, người bệnh vẫn cần điều trị tích cực và theo dõi biến chứng. Bệnh nhân Thủ Đức dần hồi phục, được xuất viện sau gần ba tuần và kết quả kiểm tra sau đó ổn định, sinh hoạt thường ngày trở lại bình thường. Với ca 52 tuổi, bệnh nhân được duy trì thở máy, dùng thuốc vận mạch rồi chuyển tuyến an toàn để tiếp tục điều trị. Thông điệp đáng nhớ không phải là có thể chờ 30 phút, mà là phải nhận ra dấu hiệu, gọi cấp cứu ngay và để đội ngũ y tế hồi sức, tái thông mạch, theo dõi biến chứng theo đúng quy trình.
