Kết quả bầu cử chưa đồng nghĩa đổi hướng thương mại
Bầu cử giữa kỳ Mỹ là cuộc bỏ phiếu định kỳ để bầu lại một phần Quốc hội, qua đó có thể thay đổi tương quan quyền lực nhưng không tự động chuyển giao quyền quyết định mọi chính sách của Nhà Trắng. Sau chiến thắng của Đảng Dân chủ Mỹ, doanh nghiệp tại Việt Nam vì thế không chờ đợi Washington sớm nới sức ép thương mại. Theo đánh giá được đưa ra ngày 5/11, kết quả bầu cử khó tạo thay đổi đáng kể trong chính sách thương mại Mỹ trong ngắn hạn, dù ảnh hưởng chính trị của Tổng thống Donald Trump suy giảm.
Đây là khoảng cách cần nhìn rõ: lá phiếu làm thay đổi cán cân tại cơ quan lập pháp, còn các biện pháp thương mại đang được áp dụng vẫn nằm trong tay một chính quyền có công cụ riêng. Bởi vậy, chiến thắng của phe Dân chủ có thể làm Nhà Trắng gặp thêm trở ngại chính trị, nhưng không phải tín hiệu đủ mạnh để doanh nghiệp lập tức điều chỉnh kỳ vọng về thuế quan.
Quốc hội có thể giám sát, tổng thống vẫn định hình chính sách
Bruno Jaspaert, người đứng đầu hệ thống khu công nghiệp DEEP C ở miền Bắc Việt Nam, cho rằng chính sách đối ngoại và thương mại của Mỹ chủ yếu do tổng thống quyết định, không phải Quốc hội. Nhận định này giải thích vì sao kiểm soát cơ quan lập pháp không đồng nghĩa những tranh chấp hiện tại sẽ được giải quyết ngay. Quốc hội có thể tạo rào cản đối với một số quyết định hoặc làm thay đổi cách giám sát và ưu tiên chính sách; song tổng thống vẫn có nhiều công cụ để duy trì chương trình thương mại của mình.
Một đại diện doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam nhận định sức ép có thể dịu phần nào nếu Quốc hội phản đối một số biện pháp, nhưng quyền hạn còn lại của tổng thống đủ để giữ chính sách hiện hành. Đây không phải dự báo rằng áp lực chắc chắn tăng, mà là lời nhắc không nên đánh đồng khả năng kiềm chế một số bước đi với việc Washington sẽ đảo chiều.
Thặng dư và đàm phán giữ sức ép hiện hữu
Nền tảng của sức ép thương mại Việt Mỹ không biến mất sau bầu cử: thặng dư hàng hóa của Việt Nam với Mỹ tăng nhanh, trong khi Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong chín tháng đầu năm 2026. Việt Nam ngày càng có vị trí lớn trong chuỗi cung ứng hàng điện tử, dệt may, giày dép và sản phẩm gỗ; cùng với cơ hội xuất khẩu, vị thế ấy cũng khiến Washington chú ý hơn trong nỗ lực thu hẹp thâm hụt thương mại.
Hai nước vẫn đàm phán để đạt thỏa thuận và giảm bất ổn thuế quan kéo dài hơn một năm. Mức thuế chung 12,5% áp dụng với hàng hóa Việt Nam từ tháng 7/2026 thay thế một phần mức 20% trước đó bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. Việc đang thương lượng cho thấy còn cửa xử lý bất đồng, nhưng cũng xác nhận rủi ro chưa được gỡ bỏ.
Việt Nam tiếp tục đàm phán và xử lý quan ngại
Ngày 5/11, Bộ Ngoại giao xác nhận đàm phán thương mại với Mỹ vẫn tiếp tục. Song song, Hà Nội triển khai biện pháp ngăn trung chuyển hàng hóa bất hợp pháp, xử lý vi phạm mà Washington nêu và tăng cường quy định nhằm ngăn nhập khẩu sản phẩm làm ra bằng lao động cưỡng bức. Đây là những bước đi thiết thực để giải quyết các vấn đề được nêu trong quan hệ song phương, nhưng không thể bảo đảm phía Mỹ sẽ lập tức thay đổi thuế hay các ưu tiên thương mại.
Doanh nghiệp vì vậy nên xem kết quả bầu cử như một thay đổi về môi trường giám sát và tranh luận chính sách, không phải cam kết nới lỏng. Khi đàm phán chưa kết thúc, thặng dư tiếp tục được chú ý và Nhà Trắng còn quyền hành động, kỳ vọng hợp lý nhất là bất định thương mại vẫn còn. Chiến thắng của Đảng Dân chủ có thể thay đổi cách Washington cân nhắc sức ép; hiện chưa có cơ sở để cho rằng sức ép ấy sớm biến mất.
