Không chỉ biểu diễn, mà phải giúp học sinh hiểu nghệ thuật
Nghệ thuật học đường là hoạt động đưa học sinh đến gần các loại hình nghệ thuật bằng cách thưởng thức, tìm hiểu và trải nghiệm phù hợp với lứa tuổi, thay vì chỉ xem một buổi biểu diễn đơn lẻ. Từ năm học 2026–2027, TP.HCM dự kiến thí điểm hoạt động này trong hệ thống trường phổ thông, hướng tới nâng cao giáo dục thẩm mỹ và bồi dưỡng tình yêu văn hóa. Chương trình tập trung vào nghệ thuật truyền thống như hát bội, cải lương, đờn ca tài tử, ca múa nhạc dân tộc, bên cạnh kịch và điện ảnh. Học sinh có thể xem tác phẩm, tìm hiểu đặc trưng loại hình, giao lưu và tương tác với nghệ sĩ, nghệ nhân. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: di sản khó sống trong ký ức nếu thế hệ trẻ chỉ gặp nó qua những lời giới thiệu xa cách. Trải nghiệm trực tiếp có thể biến một loại hình tưởng chừng xa lạ thành câu chuyện, âm thanh và cảm xúc mà các em muốn khám phá thêm.
Quy mô lớn đòi hỏi một chương trình có thể điều chỉnh
Thành phố đặt mục tiêu để 100% cơ sở giáo dục phổ thông thuộc phạm vi quản lý tổ chức cho học sinh tiếp cận hoặc tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật mỗi năm học. Với khoảng 1.500 trường công lập và trường chuyên biệt thuộc ba cấp phổ thông, đây là tham vọng đáng kể; chất lượng triển khai vì thế quan trọng hơn số lượng chương trình được đưa đến trường. Một nội dung không thể áp dụng nguyên vẹn cho mọi lứa tuổi. Học sinh nhỏ có thể dễ tiếp nhận qua câu chuyện về nhân vật, trích đoạn ngắn hoặc thử một động tác sân khấu; với học sinh lớn, nghệ sĩ có thể trao đổi sâu hơn về đặc trưng nghệ thuật và bối cảnh tác phẩm. Kế hoạch cũng yêu cầu nội dung phù hợp từng cấp học, kết hợp thưởng thức, tìm hiểu và giao lưu. Hoạt động có thể diễn ra tại trường hoặc thiết chế văn hóa phù hợp, nhưng phải gắn với kế hoạch giáo dục và không làm ảnh hưởng giờ học chính khóa.
Tập huấn nghệ sĩ là mắt xích quyết định
Ngày 30.10, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM khai mạc hội nghị tập huấn phương pháp truyền thụ nghệ thuật trong học đường tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang; lớp học diễn ra đến ngày 1.11.2026, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo. Việc chuẩn bị này đúng trọng tâm: giỏi nghề chưa đồng nghĩa với biết cách dẫn dắt một lớp học. Chương trình tập huấn trang bị kiến thức về tâm lý lứa tuổi và khả năng tập trung của học sinh, cùng kỹ năng đặt câu hỏi, kể chuyện, tổ chức giao lưu và tương tác. Mục đích không phải biến nghệ sĩ thành giáo viên chuyên nghiệp, mà giúp họ chuyển kiến thức nghề nghiệp thành ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu và thích hợp với môi trường học đường. Khi có chuẩn bị, sân khấu trong trường mới có thể trở thành cuộc gặp hai chiều: học sinh được hỏi, thử và trao đổi, còn nghệ sĩ hiểu cách kết nối tác phẩm với trải nghiệm của các em.
Thí điểm cần được đánh giá bằng trải nghiệm thực tế
TP.HCM triển khai thí điểm để kiểm tra tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng mô hình, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn hoàn thiện Đề án Phát triển Nghệ thuật học đường giai đoạn 2026–2035. Thành phố có hệ thống nhà hát, đơn vị nghệ thuật cùng đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân và chuyên gia đông đảo; thách thức nằm ở việc phối hợp nguồn lực ấy với nhà trường thành hoạt động đều đặn, đúng lứa tuổi. Sở Văn hóa và Thể thao được giao chủ trì, phối hợp với ngành giáo dục, địa phương và cơ sở giáo dục tổ chức, theo dõi, đánh giá kết quả. Khảo sát và tiếp nhận phản hồi cần được xem là phần cốt lõi, không phải thủ tục sau chương trình: học sinh có hiểu và muốn tìm hiểu tiếp không, giáo viên thấy hoạt động có ích không, nghệ sĩ có đủ điều kiện để truyền đạt tốt không? Nếu thí điểm trả lời được những câu hỏi ấy và điều chỉnh theo thực tế, giáo dục nghệ thuật mới có cơ hội trở thành một phần thiết thực của đời sống học đường, thay vì một cuộc biểu diễn thỉnh thoảng ghé qua.
