An ninh mạng là một phần của an ninh năng lượng
An ninh mạng năng lượng là việc bảo vệ dữ liệu, hệ thống điều khiển và công nghệ vận hành để các hoạt động sản xuất, cung ứng điện, khí và những nguồn năng lượng khác duy trì an toàn, liên tục trước sự cố số. Đây không còn là việc riêng của bộ phận công nghệ thông tin: khi hạ tầng dựa nhiều hơn vào dữ liệu và điều khiển tự động, một sự cố mạng có thể làm gián đoạn hoạt động thiết yếu. Ngày 23/10/2026 tại Hà Nội, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS) tổ chức hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”. Sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp năng lượng cho thấy bảo vệ mạng đã trở thành vấn đề vận hành và hoạch định ngành, chứ không chỉ là chủ đề kỹ thuật. Hội thảo tập trung vào bảo vệ hạ tầng trọng yếu, an toàn vận hành và đa dạng hóa nguồn cung LNG.
Số hóa mở ra hiệu quả, đồng thời mở rộng rủi ro
Hạ tầng năng lượng số kết nối công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành công nghiệp (OT), dữ liệu và hệ thống điều khiển. Sự kết nối này có thể hỗ trợ giám sát, tối ưu hoạt động và đáp ứng nhu cầu chuyển dịch năng lượng, nhưng cũng khiến bảo vệ hệ thống phức tạp hơn. Một cuộc tấn công mạng năng lượng không chỉ đe dọa dữ liệu: nếu làm gián đoạn điều khiển hoặc vận hành, ảnh hưởng có thể lan sang cung ứng và các hệ thống phụ thuộc vào nguồn năng lượng. Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, cảnh báo nguy cơ tấn công vào hạ tầng trọng yếu đã hiện hữu, không còn là giả định để doanh nghiệp có thể trì hoãn chuẩn bị. Vì vậy, bảo vệ IT, OT và dữ liệu vận hành cần được tính từ khâu đầu tư, thiết kế đến tổ chức vận hành, thay vì chờ xảy ra sự cố mới tìm cách ứng phó.
Bảo vệ nguồn cung cũng là bảo vệ đời sống thường ngày
Điện, khí và các dịch vụ phụ thuộc vào chúng thường chỉ được chú ý khi bị gián đoạn. Bởi vậy, an ninh mạng năng lượng có ý nghĩa trực tiếp với người dân: giữ hệ thống hoạt động an toàn, liên tục là điều kiện để duy trì nguồn cung và hạn chế tác động dây chuyền đến thông tin liên lạc, giám sát, điều khiển và vận hành. Hội thảo không chỉ bàn về phòng thủ kỹ thuật mà còn đặt vấn đề đa dạng hóa nguồn cung và chuẩn bị khả năng phục hồi. Đại diện Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đề xuất giảm phụ thuộc vào một nguồn hoặc một thị trường, đồng thời chủ động phương án dự phòng về nhiên liệu, thiết bị, truyền tải, dữ liệu, điều khiển và nhân lực. PV GAS cũng tham gia thảo luận thông qua tham luận về đa dạng hóa nguồn cung LNG. Cách tiếp cận này đáng chú ý: hệ thống an toàn cần cả bảo vệ số lẫn phương án duy trì hoạt động khi có gián đoạn.
Chuyển đổi xanh cần được thiết kế cùng an ninh số
Chuyển đổi xanh sẽ thiếu bền vững nếu năng lực số tăng nhanh hơn khả năng bảo vệ và khôi phục hệ thống. Tại hội thảo, ông Vũ Duy Hiền đề xuất chuyển từ phòng thủ bị động sang quản trị rủi ro chủ động, nâng cao khả năng chống chịu, tăng phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức chuyên môn, đồng thời gắn công nghệ mới với yêu cầu an ninh, an toàn. Đây nên là nguyên tắc xuyên suốt từ thiết kế dự án đến vận hành, thay vì một lớp kiểm tra bổ sung sau cùng. Các nội dung trao đổi hướng tới chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối để nâng năng lực ứng phó sự cố; những giải pháp được nêu cũng được kỳ vọng làm nền tảng cho chiến lược chuyển đổi xanh an toàn, bền vững. Kết luận rất rõ: hiện đại hóa năng lượng và bảo vệ mạng phải đi cùng nhau. Nếu an ninh số bị xem nhẹ, thành quả xanh có thể trở nên mong manh trước một sự cố vận hành.
