STEM trở thành lựa chọn tâm điểm trong tuyển sinh đại học
Ngành STEM là nhóm lĩnh vực đào tạo tập trung vào Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học, nơi sinh viên được hình thành tư duy phân tích, năng lực giải quyết vấn đề phức tạp và khả năng ứng dụng kiến thức vào công nghệ, sản xuất cũng như các giải pháp đổi mới, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu nhân lực của nền kinh tế hiện đại. Mùa tuyển sinh đại học năm nay, hơn 633.000 thí sinh đã xác nhận nhập học trực tuyến sau khi các cơ sở đào tạo công bố điểm chuẩn, theo quy định với hạn chót 17h ngày 21.8. Trong số đó, khoảng 212.600 thí sinh chọn ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số thí sinh xác nhận nhập học. Việc gần một phần ba người học chọn STEM cho thấy đây không còn là lựa chọn “ngách” mà đã trở thành dòng chảy chính của tuyển sinh đại học, báo hiệu một sự dịch chuyển rõ rệt trong cách thế hệ trẻ nhìn nhận tương lai nghề nghiệp và vai trò của khoa học công nghệ.
Vì sao ngành STEM tăng sức hút dù khó học?
Điểm mấu chốt của ngành STEM 2026 là sức hút tăng mạnh dù đây vốn là nhóm ngành khó học, đòi hỏi nền tảng kiến thức tốt và quá trình rèn luyện dài. Khoảng 467.590 thí sinh đăng ký ít nhất một nguyện vọng vào các ngành STEM, tương đương 53,4% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển – một con số cho thấy nhiều em sẵn sàng đối mặt thử thách. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hòa, chính sách học bổng với mức hỗ trợ đáng kể đã tạo cú hích rõ rệt cho tuyển sinh STEM, nhất là trong việc thu hút thí sinh có năng lực học tập tốt. Cùng với đó, cơ hội việc làm STEM và triển vọng thu nhập sau tốt nghiệp đang trở thành tiêu chí quan trọng khi học sinh lựa chọn ngành. Hệ thống học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP hướng tới hỗ trợ các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ ưu tiên, dự kiến khoảng 23.000 thí sinh được xem xét cấp. Đây là lực đẩy tài chính giúp nhiều gia đình dám cho con theo đuổi ngành khoa học khó, thay vì né tránh vì chi phí và rủi ro.
Chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm STEM tạo “điểm cộng” mới
Học bổng chỉ là một phần, thứ giữ chân thí sinh với ngành STEM lâu dài là chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm rõ ràng. Nhiều chương trình STEM có điểm chuẩn tăng đáng kể; riêng các ngành trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu ghi nhận mức điểm trên 25, còn các ngành vi mạch, bán dẫn có hơn 60% lượt ngành đạt từ 22,5 điểm trở lên. Điều này cho thấy các trường đang thu hút ngày càng nhiều thí sinh giỏi, từ đó buộc phải nâng chất chương trình, tăng đầu tư phòng thực hành, thí nghiệm và thiết bị hiện đại như một số trường đã làm. Đồng thời, việc đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp giúp sinh viên tiếp cận công nghệ mới, quy trình sản xuất và yêu cầu thị trường lao động ngay trong quá trình học. Khi con đường việc làm STEM hiện ra cụ thể – từ bán dẫn, công nghệ số, đến lĩnh vực biển, hàng hải và đường sắt với quy mô nhập học tăng – ngành khoa học không còn khô khan mà trở thành lựa chọn có cơ hội phát triển nghề nghiệp lâu dài.
Bức tranh lựa chọn ngành nghề: STEM lên ngôi trong cơ cấu nhân lực mới
Nhìn từ mùa tuyển sinh đại học, kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục là căn cứ quan trọng cho xét tuyển, nhưng điều đáng nói hơn là cách học sinh dùng kết quả thi để bước vào các ngành đang “nóng” về nhu cầu nhân lực. Khi gần 72% thí sinh có nguyện vọng xét tuyển đã trúng tuyển và xác nhận nhập học, việc hơn 212.000 em chọn các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt từ những lựa chọn truyền thống sang các lĩnh vực STEM. Những ngành biển, hàng hải, đường sắt bắt đầu có quy mô nhập học đáng kể, cho thấy người học theo sát định hướng phát triển dài hạn của nền kinh tế, không chỉ xoay quanh vài ngành “hot” ngắn hạn. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, muốn ngành STEM tiếp tục duy trì sức hút, chính sách không thể dừng ở học bổng mà phải đi kèm đầu tư đồng bộ vào việc làm chất lượng cao và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho sinh viên sau tốt nghiệp.
Học sinh cần chuẩn bị gì nếu muốn theo ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật?
Ngành STEM hứa hẹn cơ hội việc làm STEM và học bổng nhưng cũng đặt ra đòi hỏi rất cao về năng lực và sự chuẩn bị. Sinh viên nhóm ngành này phải đầu tư nhiều thời gian cho kiến thức nền tảng, thực hành, thí nghiệm và liên tục cập nhật công nghệ. Điều đó có nghĩa, muốn đi xa với STEM, học sinh không thể “học nước rút” mà cần tích lũy kiến thức Khoa học tự nhiên trong thời gian dài, bắt đầu từ THCS, THPT. PGS.TS Nguyễn Thị Hòa cho rằng các trường phổ thông cần chú trọng hơn tới hướng nghiệp, phân luồng và tạo điều kiện để học sinh học tốt các môn Khoa học tự nhiên, tiếp xúc sớm với các ứng dụng khoa học và công nghệ thực tế. Ở phía học sinh, một chiến lược chuẩn bị ngành khoa học hợp lý gồm: chọn tổ hợp môn phù hợp với STEM, rèn tư duy logic, tham gia các hoạt động trải nghiệm khoa học, đồng thời tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, điều kiện học bổng và khả năng đáp ứng của bản thân trước khi đăng ký xét tuyển.
