Đột quỵ ở trẻ em là cấp cứu thần kinh
Đột quỵ ở trẻ em là tình trạng cấp cứu thần kinh xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, khiến tế bào não thiếu oxy và tổn thương, vì vậy cần được xử trí tại bệnh viện ngay. Dù ít gặp hơn ở người lớn, đột quỵ trẻ em không phải điều chỉ có thể xảy ra ở người trưởng thành; trì hoãn có thể khiến trẻ đối mặt với liệt, co giật, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tử vong.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, mỗi năm các bác sĩ tiếp nhận và điều trị vài chục trường hợp, gồm cả đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não. Nguyên nhân ở trẻ có thể liên quan đến bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bất thường mạch máu não, nhiễm trùng, chấn thương vùng đầu cổ hoặc bệnh chuyển hóa, di truyền. Đáng lưu ý, khoảng 20–30% trường hợp không xác định được nguyên nhân. Vì vậy, cha mẹ không nên loại trừ khả năng đột quỵ chỉ vì con còn nhỏ hoặc trước đó khỏe mạnh.
Những dấu hiệu đột quỵ không nên chờ tự hết
Điều cha mẹ cần chú ý nhất là các biểu hiện xuất hiện đột ngột, khác hẳn trạng thái bình thường của trẻ. Méo miệng, nói khó hoặc nói ngọng bất thường, yếu liệt tay chân ở một bên, đi đứng loạng choạng hay lệch người đều là dấu hiệu cảnh báo cần xem như tình huống cấp cứu.
- Khuôn mặt mất cân đối, méo miệng hoặc liệt mặt nhẹ.
- Đột ngột yếu hoặc liệt một bên tay, chân; trẻ không cử động bình thường hoặc đi lệch.
- Nói khó, nói ngọng bất thường so với trước đó.
- Mắt nhìn lệch, nhìn mờ hoặc đột ngột mất thị lực một bên.
- Lơ mơ, ngủ gà, co giật khu trú hoặc hôn mê.
Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể kín đáo hơn như bú kém, khóc yếu, nghiêng đầu một bên hoặc co giật. Đừng chờ xuất hiện đủ nhiều dấu hiệu: chỉ một bất thường khởi phát đột ngột cũng đủ để phụ huynh hành động và tìm hỗ trợ y tế.
Đưa trẻ đi cấp cứu ngay, không tự theo dõi tại nhà
Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa phù hợp để được cấp cứu; không tự điều trị và không chờ xem triệu chứng có tự thuyên giảm hay không. Tình trạng này cần được đánh giá khẩn cấp, bởi tổn thương não có thể tiến triển trong lúc gia đình chần chừ.
Với đột quỵ thiếu máu não, khoảng 3–4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát là thời gian vàng để bác sĩ xem xét can thiệp tái thông mạch máu. Đây không phải khoảng thời gian để gia đình chờ đợi hay tự quyết định điều trị, mà là lý do cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Phát hiện và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong cải thiện tiên lượng, hạn chế tổn thương não và di chứng lâu dài.
Theo dõi trẻ có bệnh nền và kết luận
Gia đình có con mắc bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bệnh mạch máu hoặc bệnh lý di truyền nên đưa trẻ đi khám và theo dõi định kỳ. Điều trị đầy đủ các bệnh lý nền và chú ý những thay đổi đột ngột giúp cha mẹ chủ động hơn, nhưng không thể thay thế việc cấp cứu khi triệu chứng xuất hiện.
Điều quan trọng nhất không phải là tự xác định trẻ có bị đột quỵ hay không, mà là nhận ra dấu hiệu bất thường và hành động nhanh. Méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, rối loạn thị giác, lơ mơ hoặc co giật đều cần được xem nghiêm túc. Với đột quỵ trẻ em, đưa con đi cấp cứu kịp thời là lựa chọn có thể giúp hạn chế tổn thương não và nguy cơ di chứng nặng.
