Hiếm gặp không có nghĩa là ít nguy hiểm
Đột quỵ ở trẻ em là tình trạng cấp cứu xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, khiến tế bào não thiếu oxy và tổn thương. Dù ít gặp hơn ở người lớn, đây không phải căn bệnh có thể chờ theo dõi tại nhà: hậu quả có thể là liệt, co giật, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tử vong nếu trẻ không được điều trị kịp thời. Điều khiến phụ huynh dễ bỏ sót là định kiến trẻ em không thể bị đột quỵ. Trên thực tế, nguyên nhân ở trẻ thường khác người lớn, gắn với bệnh lý bẩm sinh hoặc rối loạn toàn thân. Vì vậy, khi một khả năng bất thường xuất hiện đột ngột, ưu tiên đúng không phải là chờ xem trẻ có tự hồi phục hay không, mà là đưa trẻ đi cấp cứu thần kinh.
Những dấu hiệu cần nhận ra ngay
Dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện đột ngột. Hãy chú ý nếu trẻ yếu hoặc liệt một bên tay chân, đi đứng loạng choạng, méo miệng, nói khó hoặc nói ngọng, nhìn mờ hay mất thị lực. Trẻ cũng có thể lơ mơ, ngủ gà, co giật khu trú hoặc hôn mê. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể kín đáo hơn: bú kém, khóc yếu, nghiêng đầu một bên, liệt mặt nhẹ hoặc co giật. Những dấu hiệu này không tự xác nhận đột quỵ, nhưng đủ nghiêm trọng để cần đánh giá y tế khẩn cấp. Đừng đợi xuất hiện tất cả triệu chứng mới hành động; chỉ một thay đổi bất thường, nhất là khi khởi phát đột ngột, cũng cần được xem xét nghiêm túc.
Cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết
Nếu nghi ngờ trẻ bị đột quỵ, hãy đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa phù hợp ngay; không tự điều trị và không chờ triệu chứng thuyên giảm. Với đột quỵ thiếu máu não, khoảng 3–4,5 giờ đầu từ khi khởi phát là thời gian bác sĩ có thể xem xét can thiệp tái thông mạch máu. Đây không phải lời khuyên để phụ huynh tự xác định phương pháp điều trị, mà là lý do không nên trì hoãn việc tìm cấp cứu. Phát hiện và xử trí sớm có thể cải thiện tiên lượng, hạn chế tổn thương não và di chứng lâu dài. Khi liên hệ cấp cứu hoặc đến bệnh viện, phụ huynh nên nói rõ thời điểm bắt đầu triệu chứng và những thay đổi đã quan sát được nếu biết.
Theo dõi bệnh nền để bảo vệ sức khỏe trẻ em
Đột quỵ ở trẻ có thể liên quan đến bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bất thường mạch máu não, nhiễm trùng, chấn thương đầu cổ hoặc bệnh lý chuyển hóa, di truyền; khoảng 20–30% trường hợp không xác định được nguyên nhân. Vì thế, gia đình có trẻ mắc bệnh tim, rối loạn đông máu, bệnh mạch máu hoặc bệnh lý di truyền nên chủ động khám và theo dõi định kỳ. Quản lý tốt bệnh nền không thể loại bỏ mọi nguy cơ, nhưng là phần thiết thực trong chăm sóc sức khỏe trẻ em. Với trẻ từng bị đột quỵ, cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám và phục hồi chức năng định kỳ để hạn chế nguy cơ tái phát. Kết luận cần nhớ rất rõ: đột quỵ ở trẻ em hiếm gặp, nhưng khi có dấu hiệu nghi ngờ, cấp cứu sớm quan trọng hơn việc chờ đợi.
