Từ điểm sáng khu vực đến vị trí số 2: Việt Nam đang chơi ván bài khác
Thị trường hàng không Việt Nam hiện là tập hợp năng lực vận tải nội địa và quốc tế đang tăng trưởng nhanh, nơi số lượng ghế cung ứng, mạng bay và chiến lược của các hãng nội địa phối hợp tạo nên một cấu trúc thị trường ngược chiều xu hướng suy giảm của hàng không Đông Nam Á, thể hiện qua việc mở rộng công suất khai thác, gia tăng thị phần và tái định hình cán cân giữa hãng truyền thống và hãng giá rẻ. Việt Nam đã chính thức vươn lên vị trí thị trường hàng không lớn thứ 2 Đông Nam Á với 7,4 triệu ghế trong tháng 7, tăng 5,6% so với cùng kỳ và vượt Thái Lan ở mức 6,9 triệu ghế. Điều đáng nói không phải chỉ là thứ hạng, mà là việc Việt Nam tăng tốc trong một bối cảnh khu vực đi xuống: tổng năng lực vận tải hàng không Đông Nam Á giảm 1,2% xuống 50,4 triệu ghế. Nói cách khác, Việt Nam không chỉ phục hồi sau đại dịch mà đang định nghĩa lại nhịp tăng trưởng ngành hàng không Đông Nam Á.
Động lực nội địa: thị trường trong nước là nền móng của tăng trưởng
Nếu chỉ nhìn vào tổng số ghế, dễ bỏ qua một sự thật quan trọng: tăng trưởng ngành hàng không Việt Nam được xây trên nền tảng thị trường nội địa khỏe và đang mở rộng nhanh nhất khu vực. Năng lực vận chuyển nội địa của Việt Nam trong tháng 7 tăng 8,1%, tương đương thêm 369.700 ghế – mức cao nhất Đông Nam Á. Trong khi đó, Indonesia tuy sở hữu 8,7 triệu ghế nội địa nhưng tăng chỉ 0,1%, còn Malaysia thậm chí giảm mạnh 508.700 ghế. Theo báo cáo OAG, hàng không Đông Nam Á chứng kiến sự thu hẹp của nhóm giá rẻ, với năng lực LCC giảm 8,1% xuống 22,1 triệu ghế và thị phần rơi từ 47% xuống 44%. Ngược lại, các hãng truyền thống tăng 5% lên 28,3 triệu ghế, chiếm 56% năng lực khu vực. Đây là điểm khác biệt: Việt Nam không chạy theo cuộc đua giảm giá vô tận mà đặt cược vào mạng bay ổn định, sản phẩm đa dạng và năng lực phục vụ nội địa, nhờ đó duy trì tăng trưởng khi các thị trường phụ thuộc quá nhiều vào khách quốc tế hoặc các chặng bay ngắn đang chững lại.
Vietnam Airlines và Vietjet: cặp đôi dẫn dắt cuộc chơi khu vực
Thị trường hàng không Việt Nam không thể bứt phá nếu thiếu hai trụ cột là Vietnam Airlines và Vietjet, những hãng đang dẫn đầu hàng không Đông Nam Á về một số chỉ tiêu hoạt động. Vietnam Airlines hiện là hãng có quy mô khai thác lớn nhất khu vực với 2,8 triệu ghế trong tháng 7, dù công suất chỉ tăng nhẹ 0,2% nhưng vẫn giữ vị trí số một. Ngay phía sau là Vietjet với 2,47 triệu ghế, vượt qua nhiều tên tuổi lớn như AirAsia, Lion Air, Cebu Pacific Air và Singapore Airlines. Khác với xu hướng thu hẹp của nhiều hãng giá rẻ khu vực, Vietjet lại tăng trưởng mạnh mẽ nửa đầu năm 2026, vận chuyển hơn 13,4 triệu hành khách trên 72.000 chuyến bay, cùng sản lượng hàng hóa gần 41.000 tấn. Trong quý II, doanh thu hợp nhất của Vietjet tăng 71% lên 30.499 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế sáu tháng đạt 1.372 tỉ đồng, hoàn thành 64,5% kế hoạch năm. Những con số này cho thấy mô hình hãng giá rẻ nếu được nâng cấp thành hệ sinh thái hàng không tích hợp hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng, thay vì là điểm yếu như tại nhiều thị trường láng giềng.
Vietjet mở rộng đội tàu: chiến lược dài hạn thay vì tăng trưởng ăn xổi
Trong phân tích kinh tế, kế hoạch đầu tư đội tàu hơn 600 máy bay thế hệ mới của Vietjet đến năm 2030 là tín hiệu rõ nhất cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang nhìn ngành hàng không như cuộc chơi dài hạn, không phải chu kỳ ngắn của du lịch đại chúng. Vietjet tiếp tục đầu tư mạnh vào đội tàu hiện đại với tổng đơn hàng hơn 600 tàu bay Airbus và Boeing, thuộc nhóm lớn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trong kỳ, hãng ký thỏa thuận động cơ GTF cho 44 tàu Airbus A320neo và thu xếp tài chính cho 12 tàu Boeing 737-8, tạo nền tảng mở rộng mạng bay quốc tế và tăng trưởng dài hạn. Song song, Vietjet xây dựng hệ sinh thái hàng không đồng bộ, từ vận tải hành khách, dịch vụ mặt đất, vận tải hàng hóa, đào tạo, kỹ thuật, tài chính đến công nghệ, với mục tiêu trở thành tập đoàn hàng không tích hợp. Mạng bay 213 đường, gồm 46 nội địa và 167 quốc tế, cùng việc mở mới các đường bay tới Trung Quốc, Sri Lanka, Kazakhstan, Cộng hòa Séc cho thấy hãng không chỉ “chạy số ghế” mà đang mở rộng trục kết nối thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và thế giới.
Việt Nam đi ngược chu kỳ suy giảm của hàng không Đông Nam Á: lợi thế hay thách thức?
Khi tổng năng lực hàng không Đông Nam Á giảm nhẹ còn 50,4 triệu ghế, trong đó nhiều thị trường chịu tác động từ việc các chặng bay ngắn chững lại và lượng chuyến từ Ấn Độ sụt giảm, Việt Nam lại nổi lên như điểm sáng với đà tăng trưởng rõ rệt. Theo dữ liệu khu vực, sự thu hẹp của các hãng giá rẻ như AirAsia, Lion Air, Thai AirAsia cho thấy mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng chặng ngắn giá thấp đang đến giới hạn. Việt Nam đi ngược xu hướng nhờ kết hợp một hãng truyền thống lớn và một hãng giá rẻ phát triển theo mô hình tập đoàn, cùng thị trường nội địa đang mở rộng nhanh nhất khu vực. Tuy nhiên, vị trí thứ 2 về số ghế mới chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức thực sự là duy trì tăng trưởng ngành hàng không trong bối cảnh biến động địa chính trị, giá nhiên liệu và chi phí khai thác vẫn cao. Nếu các hãng Việt Nam tiếp tục giữ kỷ luật đầu tư, mở rộng mạng bay quốc tế một cách chọn lọc và không đánh đổi chất lượng dịch vụ lấy tăng trưởng bằng mọi giá, Việt Nam có cơ sở để biến lợi thế nhất thời thành sức mạnh cấu trúc, củng cố vai trò trung tâm mới của hàng không Đông Nam Á.
