Việt Nam lên vị trí số 2: tín hiệu vượt trội giữa đà chững lại của khu vực
Thị trường hàng không Việt Nam là tổng quy mô các chuyến bay nội địa và quốc tế được khai thác bởi những hãng hàng không hoạt động tại Việt Nam, được đo bằng sức chứa ghế máy bay và phản ánh trực tiếp nhu cầu đi lại, mức độ kết nối cũng như sức khỏe của nền kinh tế dịch vụ, đặc biệt là ngành du lịch. Theo dữ liệu của OAG, trong tháng 7, Việt Nam cung ứng 7,4 triệu ghế, tăng 5,6% so với cùng kỳ, qua đó vượt Thái Lan (6,9 triệu ghế, giảm 3%) để trở thành thị trường hàng không lớn thứ hai Đông Nam Á, chỉ sau Indonesia với 10,9 triệu ghế. Điều đáng nói là bước nhảy này diễn ra đúng lúc tổng năng lực vận chuyển toàn khu vực Đông Nam Á hàng không giảm 1,2%, xuống 50,4 triệu ghế do giá nhiên liệu leo thang và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Vì sao Việt Nam bứt lên khi Đông Nam Á chững lại?
Việc Việt Nam thăng hạng không phải may mắn, mà là kết quả của một tổ hợp chính sách và nhu cầu thực tế. Trong khi nhiều hãng trong khu vực phải cắt giảm chuyến bay vì chi phí nhiên liệu tăng và bất ổn quanh eo biển Hormuz khiến đường bay quốc tế bị siết lại, Việt Nam lại mở rộng sức chứa ghế máy bay cả trên các đường bay nội địa lẫn quốc tế. Theo OAG, năng lực vận chuyển nội địa của Việt Nam tăng 8,1%, tương đương gần 370.000 ghế bổ sung, mức nhanh nhất Đông Nam Á. Cùng lúc, chính sách nới thị thực, mở thêm đường bay và đẩy mạnh xúc tiến điểm đến đã khiến lượng khách quốc tế tăng mạnh, giúp các hãng nội địa tự tin giữ kế hoạch khai thác thay vì thu hẹp như nhiều đối thủ trong khu vực.
Động lực từ du lịch và sự trở lại của các hãng truyền thống
Tăng trưởng du lịch Việt Nam đang là bệ phóng cho thị trường hàng không. Tháng 7, Việt Nam đón khoảng 1,67 triệu lượt khách quốc tế, cao hơn 6,6% so với cùng kỳ; lũy kế 7 tháng đạt 13,9 triệu lượt, tăng 13,8% và đã hoàn thành khoảng 56% mục tiêu 25 triệu khách quốc tế cả năm. Đây là nền tảng cầu đủ lớn để duy trì và mở rộng đường bay. Song song, cấu trúc Đông Nam Á hàng không đang dịch chuyển: các hãng truyền thống như Vietnam Airlines, Singapore Airlines hay Batik Air tăng mạnh, chiếm 56% thị phần khu vực, trong khi nhóm giá rẻ như AirAsia, Lion Air, Thai AirAsia lại co hẹp, khiến thị phần giảm xuống 44%. Việc Vietnam Airlines cung ứng 2,8 triệu ghế trong tháng 7, trở thành hãng lớn nhất khu vực, cho thấy vai trò đầu tàu của doanh nghiệp quốc gia trong đà bứt phá này.
Hạ tầng và nội địa hóa nhu cầu: lợi thế chiến lược của Việt Nam
Thành công hiện tại còn đến từ chiến lược tập trung vào thị trường nội địa và từng bước nâng cấp hạ tầng. Indonesia vẫn dẫn đầu về quy mô nội địa với 8,7 triệu ghế, gần như không đổi, chỉ tăng 0,1%. Nhưng Việt Nam mới là nước tận dụng tốt khoảng trống tăng trưởng khi liên tục gia tăng sức chứa ghế máy bay trong nước thêm 8,1%, nhờ mạng lưới đường bay kết nối các trung tâm kinh tế – du lịch như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Phú Quốc. Sân bay Nội Bài trở thành cảng hàng không tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á với hơn 166.000 ghế mới, tăng 8,1%, dù về quy mô vẫn kém xa Changi với 3,6 triệu ghế gần như không tăng. Điều này cho thấy chiến lược “nuôi” thị trường nội địa trước, song hành với nâng cấp hạ tầng, đang giúp Việt Nam tích lũy lợi thế dài hạn.
Ý nghĩa kinh tế và bài toán bền vững sau vị trí á quân
Việt Nam vượt Thái Lan để trở thành thị trường hàng không thứ hai Đông Nam Á là một cột mốc mang nhiều hàm ý kinh tế. Nó phản ánh sức bật của tiêu dùng dịch vụ, đà tăng trưởng du lịch Việt Nam và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong bối cảnh khu vực thu hẹp cung ứng. Tổng năng lực vận chuyển Đông Nam Á giảm 1,2%, nhưng Việt Nam lại tăng gần 6%, chứng tỏ chúng ta đang mở rộng vai trò trung tâm kết nối trong khu vực. Tuy vậy, nếu phụ thuộc quá nhiều vào tăng ghế mà không đồng thời nâng chất lượng dịch vụ, tối ưu chi phí và chú trọng an toàn, đà tăng này có thể trở thành gánh nặng. Thách thức tiếp theo là duy trì vị trí á quân bằng tăng trưởng hiệu quả và bền vững, thay vì chạy theo con số sức chứa ghế máy bay bằng mọi giá.
