Hải Phòng đang muốn trở thành “bộ não” của chuỗi cung ứng phía Bắc
Hải Phòng trở thành trung tâm kết nối chuỗi cung ứng phía Bắc là xu hướng thành phố đang theo đuổi bằng cách kết hợp lợi thế Hải Phòng cảng biển, công nghiệp, logistics khu vực và thương mại điện tử Hải Phòng để kết nối sản xuất, lưu thông và thị trường trong một mạng lưới thống nhất, giảm chi phí và mở rộng không gian tăng trưởng cho toàn vùng. Sáng 2/10/2026, tại Hải Phòng, Bộ Công Thương phối hợp với UBND thành phố tổ chức Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XII, quy tụ 15 địa phương cùng cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp, thương mại, năng lượng và logistics. Việc lựa chọn Hải Phòng đăng cai không phải nghi thức lễ tân, mà là lời khẳng định thành phố cảng đang được nhìn nhận như một cực tăng trưởng mới, có khả năng kết nối chuỗi cung ứng phía Bắc với thị trường quốc tế thông qua hệ thống cảng biển và mạng lưới vận tải hiện có.
Cảng biển và công nghiệp: nền tảng cứng cho vai trò đầu mối
Điểm khác biệt của Hải Phòng là thành phố đã có nền tảng “cứng” khá hoàn chỉnh: Hải Phòng cảng biển, công nghiệp chế biến, chế tạo và hạ tầng logistics khu vực cùng phát triển song song. Theo số liệu được công bố, GRDP 9 tháng đầu năm 2026 của thành phố ước tăng 11,73%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,14%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,36%, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 43,72 tỷ USD và lượng hàng hóa qua hệ thống cảng ước đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8%. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng chuỗi cung ứng phía Bắc đang ngày càng phụ thuộc vào “trục xương sống” đặt tại Hải Phòng. Khi thành phố mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất với Hải Dương, khả năng tổ chức lại các cụm sản xuất, công nghiệp hỗ trợ gắn với cảng biển, sân bay, cửa khẩu càng được tăng cường, giúp các doanh nghiệp trong vùng dễ dàng tiếp cận thị trường trong nước lẫn quốc tế với chi phí hợp lý hơn.
Logistics khu vực: từ hạ tầng đến dữ liệu, nếu không liên kết sẽ tụt lại
Hệ thống logistics khu vực mới là nơi thể hiện rõ nhất tham vọng trở thành trung tâm chuỗi cung ứng phía Bắc của Hải Phòng. Thành phố hiện có 6 trung tâm logistics và đang thúc đẩy liên kết với Quảng Ninh cùng các địa phương trên các hành lang kinh tế lớn, qua đó tạo tuyến vận chuyển liên tục từ vùng nguyên liệu đến cảng biển và thị trường tiêu dùng. Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh yêu cầu kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp đầu chuỗi, đồng thời gắn vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ và kết nối các khu, cụm công nghiệp với cảng biển, cửa khẩu và trung tâm logistics. Vấn đề không chỉ là xây thêm kho, bến, mà là chia sẻ dữ liệu cung – cầu, năng lực logistics và nhu cầu năng lượng giữa các địa phương để tránh cảnh mỗi tỉnh tối ưu riêng mà cả chuỗi vẫn đắt đỏ và kém hiệu quả. Nếu các tỉnh phía Bắc không chấp nhận cùng vận hành trên một nền tảng hạ tầng, thị trường và chính sách kết nối, lợi thế của Hải Phòng cũng khó chuyển hóa thành sức cạnh tranh chung của vùng.
Thương mại điện tử Hải Phòng: “làn đường nhanh” cho doanh nghiệp nhỏ
Điểm đáng chú ý là Hải Phòng không chỉ dựa vào hàng hóa đi tàu biển, mà còn chọn thương mại điện tử Hải Phòng như một “làn đường nhanh” giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham gia chuỗi cung ứng phía Bắc. Trong khuôn khổ hội nghị, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam và Sở Công Thương Hải Phòng đã ký thỏa thuận hợp tác triển khai thương mại điện tử nhằm thúc đẩy xuất khẩu giai đoạn 2026 – 2030, đồng thời Sở ký thêm với các sàn thương mại điện tử và đơn vị giải pháp công nghệ để phát triển thị trường số trên địa bàn. Điều này không chỉ mở thêm kênh tiêu thụ, mà còn hứa hẹn giảm chi phí logistics nhờ tối ưu đơn hàng, kho bãi và vận chuyển xuyên tỉnh. Các phiên tập huấn về kỹ năng ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và livestream bán hàng trước hội nghị cũng cho thấy mục tiêu rõ ràng: kéo các nhà sản xuất nhỏ, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương vào cùng một sân chơi số, nơi rào cản hạ tầng vật lý được giảm đáng kể.
Hội chợ, triển lãm: nơi thử nghiệm những mắt xích mới của chuỗi cung ứng
Việc tổ chức các hội chợ, triển lãm bên lề hội nghị không phải hoạt động mang tính nghi lễ, mà là cách Hải Phòng thử nghiệm những hình thức kết nối cung – cầu mới cho chuỗi cung ứng phía Bắc. Hội chợ thương mại điện tử với chủ đề “Kết nối vùng, mở rộng thị trường” quy tụ các gian hàng OCOP, sản phẩm đặc trưng của Hải Phòng và các tỉnh phía Bắc, kết hợp với các phiên livestream trực tiếp để đưa sản phẩm lên môi trường số ngay tại chỗ. Đại biểu và doanh nghiệp tham quan không gian trưng bày không chỉ để xem hàng, mà còn để tìm đối tác, đặt nền cho các thỏa thuận dài hạn. Tuy nhiên, để những kết nối này không dừng ở vài đơn hàng thử nghiệm, mỗi nội dung hợp tác cần gắn rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và lộ trình triển khai, như cam kết của Hải Phòng cùng Bộ Công Thương về việc theo dõi và biến kết quả hội nghị thành chương trình hợp tác thực chất.
Cơ hội và điều kiện để doanh nghiệp “bắt sóng” trung tâm mới
Bức tranh đang rõ: Hải Phòng muốn trở thành điểm hội tụ của sản xuất công nghiệp, Hải Phòng cảng biển, logistics khu vực và thương mại điện tử Hải Phòng để dẫn dắt chuỗi cung ứng phía Bắc. Với doanh nghiệp, cơ hội nằm ở ba hướng: một là kết nối vào mạng lưới công nghiệp hỗ trợ để trở thành nhà cung ứng cho các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp đầu chuỗi; hai là dùng các trung tâm logistics và hạ tầng cảng biển để mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu với chi phí cạnh tranh; ba là chủ động tham gia các chương trình thương mại điện tử, hội chợ và tập huấn để tạo thêm kênh bán hàng và dữ liệu khách hàng mới. Tuy vậy, nếu doanh nghiệp vẫn kinh doanh theo kiểu đơn lẻ, coi thương mại điện tử là “kênh phụ” và không đầu tư vào chất lượng, hậu cần, thì lợi thế mà Hải Phòng đang gây dựng sẽ trôi qua. Kết luận quan trọng nhất từ hội nghị là: tăng trưởng vùng phía Bắc trong giai đoạn tới sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết kết nối hạ tầng cứng của Hải Phòng với chiến lược số của chính mình.
