Từ sân bay cũ đến trung tâm 233.000 dân: Phú Quốc đang vẽ lại bản đồ đô thị
Quy hoạch phân khu Dương Đông trong Phú Quốc quy hoạch master plan là kế hoạch phát triển khu vực hơn 6.000ha bao gồm sân bay cũ, được định hướng trở thành trung tâm hành chính, chính trị, tài chính, du lịch và thương mại, có khả năng phục vụ khoảng 233.000 người cùng điểm nhấn kiến trúc cao nhất lên tới 99 tầng.
Điểm đáng nói nhất của quy hoạch này là mức độ tham vọng: biến khu sân bay cũ – vốn là khoảng trống đô thị – thành lõi của một “thành phố trong thành phố” với mật độ dịch vụ, hạ tầng và biểu tượng mới. UBND tỉnh đã phê duyệt quy hoạch phân khu Khu vực Dương Đông, thuộc phân khu 1 của đặc khu Phú Quốc, với diện tích nghiên cứu khoảng 6.084,81ha. Đây không còn là vài dự án nghỉ dưỡng rời rạc mà là khung phát triển tổng thể, dự kiến giữ vai trò trung tâm hành chính, văn hóa, thể dục thể thao, tài chính và đô thị du lịch – thương mại của toàn đặc khu. Nói cách khác, tương lai bản đồ Phú Quốc sẽ xoay quanh khu vực này.
Giải phẫu master plan 6.000ha: cấu trúc một đô thị đặc khu mới
Đằng sau những khẩu hiệu đẹp là một Phú Quốc quy hoạch master plan với cấu trúc đất đai khá chi tiết. Tổng diện tích nghiên cứu khoảng 6.085ha, trong đó 906ha là đất rừng phòng hộ, chiếm khoảng 14,9% diện tích. Quy hoạch chia khu vực thành 14 đơn vị ở, một khu du lịch sinh thái Suối Đá Bàn, một khu tiểu thủ công nghiệp Suối Mây và khu vực hồ nước Dương Đông 2. Điều này cho thấy định hướng không chỉ là du lịch mà là một đô thị hỗn hợp quy mô đầy đủ.
Đất dân dụng chiếm khoảng 2.508ha, tương đương 41,2% diện tích toàn khu, trong đó nhóm nhà ở khoảng 2.099,7ha gồm hiện trạng cải tạo, phát triển mới, hỗn hợp nhà ở – dịch vụ và sinh thái mật độ thấp. Đây là con số cho thấy Phú Quốc đang chuẩn bị quỹ đất rất lớn cho cư dân thường trú, không chỉ khách du lịch. Đơn vị ở số 9 rộng khoảng 1.465ha, dân số dự kiến 13.500 người, phần lớn là đất sinh thái nông nghiệp với 817ha và 101ha mặt nước. Đơn vị ở số 11 khoảng 545ha, dự kiến 20.000 người và hơn 31ha dịch vụ du lịch, còn đơn vị số 7 rộng 405ha cho khoảng 6.000 người.
Tòa nhà 99 tầng Phú Quốc: biểu tượng thông minh hay canh bạc chiều cao?
Không chi tiết nào gây chú ý mạnh bằng việc quy hoạch cho phép xây dựng công trình cao tối đa 99 tầng tại khu vực sân bay cũ, được xác định là điểm nhấn cho toàn khu vực. Tòa nhà 99 tầng Phú Quốc, nếu được triển khai, sẽ lập tức thay đổi đường chân trời của đảo, biến Dương Đông thành một skyline mang tính tuyên ngôn: Phú Quốc muốn đứng cùng nhóm đô thị đặc khu tham vọng nhất khu vực.
Vấn đề là, một tòa tháp 99 tầng không tự động tạo nên một thành phố thông minh. Giá trị của nó chỉ tương xứng nếu đi cùng hệ sinh thái đô thị: các khu nhà ở chất lượng cao, thương mại – dịch vụ du lịch hỗn hợp, không gian cây xanh và mặt nước được tổ chức hợp lý. Quy hoạch đã “mở đường” khi cho phép bố trí nhà ở và thương mại dịch vụ du lịch cao tầng, kết hợp các khu dịch vụ du lịch gắn với hệ sinh thái, công viên, quảng trường và đô thị sinh thái mật độ thấp. Câu hỏi còn lại là khâu thực thi: liệu tòa tháp đó sẽ thành biểu tượng sống, hay chỉ là điểm check-in đứng lạc lõng giữa hạ tầng chưa theo kịp.
Đời sống cư dân và du khách: đô thị đáng sống hay “resort hóa” đặc khu?
Trong bức tranh 233.000 người sẽ sinh sống và làm việc, câu chuyện quan trọng nhất không phải là chiều cao của tòa nhà, mà là chất lượng đô thị mỗi ngày. Theo quy hoạch, khu dân cư trong các dự án hiện hữu và khu phát triển mới sẽ hình thành các khu ở chất lượng cao kết hợp không gian cây xanh, mặt nước. Hệ thống không gian xanh, công viên và quảng trường được tổ chức như không gian mở cho người dân và du khách tiếp cận. Đây là nền tảng để tránh kịch bản “resort hóa” – nơi cư dân bị đẩy ra ngoài lớp vỏ du lịch hào nhoáng.
Quy hoạch cũng dành khoảng 113ha cho đất dịch vụ du lịch, 134ha cây xanh đô thị, 7ha quảng trường, 19ha trụ sở cơ quan và 403ha giao thông đối ngoại. Bên cạnh đó là 1.028ha đất sinh thái nông nghiệp, 203ha cây xanh cảnh quan và 277ha mặt nước. Nếu các tỷ lệ này được giữ vững khi triển khai chi tiết, cư dân tương lai sẽ có một cấu trúc đô thị tương đối cân bằng giữa sống – làm việc – nghỉ ngơi. Ngược lại, nếu đất ở và du lịch bị “xé nhỏ”, tăng mật độ vô tội vạ, mọi mục tiêu về thành phố thông minh, đáng sống sẽ trở nên sáo rỗng.
Hạ tầng, thời gian và kỷ luật quy hoạch: điều quyết định thành bại
Để Phú Quốc quy hoạch master plan này trở thành hiện thực chứ không dừng ở bản vẽ, câu chuyện hạ tầng và kỷ luật thực thi là then chốt. Quy hoạch đặt thời hạn đến giai đoạn ngắn hạn 2030 và dài hạn đến 2040 – tức là một cuộc chạy marathon nhiều thập kỷ, đòi hỏi sự nhất quán trong chính sách và đầu tư. Tổng nhu cầu sử dụng nước ước khoảng 113.401,44m³/ngày đêm, nước thải khoảng 98.609,95m³/ngày đêm, nhu cầu điện khoảng 548.157,9 kVA. Đây là mức tiêu thụ của một đô thị quy mô lớn, không thể chống đỡ bằng hạ tầng “chắp vá”.
Các hạng mục ưu tiên là san lấp, giao thông, năng lượng, chiếu sáng, cấp nước, thoát nước mưa, nước thải, cùng hạ tầng xã hội và công viên cây xanh đồng bộ. Đồng thời, việc phê duyệt quy hoạch phân khu chỉ là cơ sở quản lý, không đồng nghĩa hợp thức hóa các công trình vi phạm, cũng không thay thế các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, lâm nghiệp, quốc phòng, an ninh, hàng không. Điều này đặt ra yêu cầu kỷ luật quy hoạch nghiêm: nếu buông lỏng, Sân bay cũ Phú Quốc phát triển dễ trượt sang mô hình phân lô – dự án manh mún; nếu siết đúng, Đặc khu Phú Quốc mở rộng có cơ hội trở thành hình mẫu đô thị biển hiện đại của Việt Nam.
