Việt Nam và Ấn Độ: hai ứng viên mới cho vai trò hub hàng không khu vực
Việt Nam và Ấn Độ đang nổi lên như những thị trường hàng không khu vực có tiềm năng trở thành trung tâm trung chuyển mới của châu Á - Thái Bình Dương, nhờ các dự án sân bay Việt Nam quy mô lớn, tốc độ tăng trưởng hành khách ấn tượng và tham vọng nâng tầm kết nối quốc tế, từ đó thách thức vị thế của các hub truyền thống trong khu vực. Phóng viên tại châu Á dẫn bài bình luận đăng ngày 14/8 cho biết khu vực châu Á - Thái Bình Dương được dự báo sẽ là thị trường hàng không lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất trong những thập niên tới. Điều đó tạo bối cảnh rõ ràng: ai vươn lên làm cửa ngõ bay sẽ nắm lợi thế chiến lược trong chuỗi vận tải và thương mại toàn cầu. Những động thái hiện nay cho thấy Việt Nam và Ấn Độ không chấp nhận đứng ngoài cuộc chơi.
Sân bay Long Thành và chiến lược nâng cấp mạng lưới sân bay Việt Nam
Sân bay quốc tế Long Thành là tuyên bố tham vọng rõ ràng nhất của Việt Nam trên bản đồ hàng không khu vực. Dự án này được kỳ vọng đi vào hoạt động cuối năm 2026 với công suất ban đầu 25 triệu lượt hành khách mỗi năm, và nhắm đến mục tiêu 100 triệu lượt sau khi hoàn thành giai đoạn cuối sau năm 2035. Đây không chỉ là một sân bay mới; đó là hạ tầng nền để xây dựng trung tâm trung chuyển cạnh tranh với các hub trong khu vực. Song song, Việt Nam đặt mục tiêu nâng tổng số sân bay lên khoảng 30 vào năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh. Việc vượt Thái Lan để trở thành thị trường hàng không lớn thứ hai Đông Nam Á về năng lực vận chuyển trong hai tháng gần đây cho thấy nhu cầu đủ lớn để nuôi một hub tầm khu vực. "Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường có tiềm năng lớn nhất Đông Nam Á" là nhận định được nhắc lại không phải vô cớ.
Ấn Độ: từ thị trường khổng lồ đến tham vọng trung tâm trung chuyển
Nếu Việt Nam là câu chuyện tăng trưởng nhanh, thì Ấn Độ là câu chuyện về quy mô áp đảo. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, Ấn Độ hiện là thị trường hàng không đơn lẻ lớn thứ ba thế giới. Năm 2024, nước này ghi nhận 174 triệu lượt hành khách trên các chuyến bay nội địa và quốc tế khởi hành từ Ấn Độ, số chuyến bay tăng từ khoảng 800.000 năm 2015 lên 1,8 triệu năm 2024. Đây là nền tảng nhu cầu khổng lồ để phát triển trung tâm trung chuyển. Sân bay mới tại Mumbai, khai trương năm 2025, đặt mục tiêu công suất 90 triệu lượt hành khách mỗi năm vào năm 2032 sau ba giai đoạn xây dựng. Quan trọng hơn, Ấn Độ đang điều chỉnh chiến lược để thu hút các chuyến bay nối chuyến và nới lỏng quy định thị thực, mở đường cho việc hình thành một trung tâm trung chuyển hàng không lớn. Đi từ thị trường điểm đến sang vai trò cửa ngõ nối chuyến, Ấn Độ rõ ràng muốn chiếm vị trí trung tâm trong dòng chảy hàng không khu vực.
Cuộc cạnh tranh với các hub truyền thống và ý nghĩa chiến lược
Việc Việt Nam và Ấn Độ tăng tốc với các dự án sân bay tỷ đô không diễn ra trong khoảng trống, mà là lời thách thức gửi tới các trung tâm hàng không đã thành danh. Singapore và Hong Kong hiện vẫn giữ lợi thế nhờ vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng và mạng lưới quốc tế rộng của các hãng hàng không lớn. Tuy nhiên, khi nhu cầu hành khách và chuyến bay trong khu vực tăng nhanh, bản đồ trung tâm trung chuyển không còn bất biến. Theo phân tích, cùng với việc tiếp tục mở rộng đội bay và mạng đường bay của Vietnam Airlines, sân bay Long Thành có khả năng trở thành một trung tâm trung chuyển mới. Còn tại Ấn Độ, việc chủ động điều chỉnh chiến lược nối chuyến và thị thực là bước đi trực diện nhằm hút dòng khách trung chuyển vốn đang chảy qua các hub khác. Ai kiểm soát được luồng trung chuyển sẽ ảnh hưởng sâu tới dòng vốn, đầu tư và vị thế đàm phán trong hàng không khu vực.
Kết luận: cửa sổ cơ hội cho hai “ngôi sao mới” của bầu trời
Nhìn từ góc độ chiến lược, các dự án sân bay Việt Nam và Ấn Độ không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu nội địa, mà là nỗ lực giành vai trò trung tâm trung chuyển trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương trở thành thị trường hàng không lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất trong những thập niên tới. Vị thế đó sẽ quyết định mức độ tham gia của mỗi quốc gia vào mạng lưới bay toàn cầu và dòng lưu chuyển hành khách, hàng hóa. Cửa sổ cơ hội đang mở: mạng lưới các dự án sân bay quy mô lớn ở khu vực được triển khai, trong đó Việt Nam và Ấn Độ nổi lên là những thị trường có tiềm năng lớn. Nếu tiếp tục bám sát chiến lược trung chuyển, đầu tư hạ tầng và chính sách nhất quán, hai nền kinh tế này có thể tái vẽ bản đồ hàng không khu vực, buộc các hub truyền thống phải điều chỉnh để giữ vị thế.
