Làn sóng đầu tư hạ tầng hàng không Ấn Độ: Cơ hội chiến lược cho Việt Nam
Làn sóng đầu tư hạ tầng hàng không từ các tập đoàn Ấn Độ vào sân bay Việt Nam là xu hướng hợp tác quốc tế hàng không mới, thể hiện sự giao thoa lợi ích giữa nhu cầu mở rộng mạng lưới 36 cảng hàng không của Việt Nam và tham vọng mở rộng hệ sinh thái sân bay, năng lượng, giao thông của các ‘ông lớn’ Ấn Độ, tiêu biểu là tập đoàn GMR. Ngày 12/9 tại New Delhi, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tiếp Chủ tịch tập đoàn GMR Grandhi Mallikarjuna Rao, cùng lãnh đạo cấp cao của tập đoàn, trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh BRICS và các hoạt động song phương. Trong cuộc gặp, GMR bày tỏ mong muốn đầu tư vào hạ tầng sân bay và hàng không Việt Nam, đúng thời điểm nước ta đang bước vào chu kỳ đầu tư lớn cho hạ tầng hàng không, với tầm nhìn nâng cấp kết nối quốc tế và thúc đẩy thương mại, du lịch, đầu tư.
Quy hoạch 36 sân bay, hơn 577.000 tỷ đồng và cánh cửa cho nhà đầu tư ngoại
Điểm hấp dẫn nhất với tập đoàn GMR Ấn Độ chính là quy mô nhu cầu vốn khổng lồ cho mạng lưới sân bay Việt Nam. Theo điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc được phê duyệt tháng 7/2026, Việt Nam định hướng hình thành 36 cảng hàng không đến năm 2030, gồm 19 cảng quốc tế và 17 cảng nội địa, với tổng công suất thiết kế khoảng 249,14 triệu hành khách/năm. Tổng nhu cầu vốn đầu tư cho giai đoạn này được ước tính khoảng 577.572 tỷ đồng. Danh sách quy hoạch gồm nhiều sân bay mới như Gia Bình, Ninh Bình, Vân Phong, Lai Châu, Bạch Long Vĩ, Măng Đen, Phan Thiết… cùng các dự án lớn như Long Thành và nhu cầu mở rộng hàng loạt sân bay hiện hữu. Nói cách khác, ai nắm được dòng vốn và công nghệ vận hành sân bay lúc này sẽ nắm được chiếc chìa khóa tăng trưởng của ngành hàng không Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.
GMR – hệ sinh thái sân bay khổng lồ và ‘tấm vé thông hành’ Sun Group, Vietjet
GMR không bước vào Việt Nam như một tân binh. Đây là một trong những tập đoàn hạ tầng lớn nhất Ấn Độ, với hệ sinh thái trải từ sân bay, năng lượng, giao thông đến hạ tầng đô thị và thể thao. Riêng mảng hàng không, GMR Group sở hữu 9 tài sản sân bay với công suất khai thác trên 151 triệu hành khách mỗi năm, tương đương khoảng 27,5% lưu lượng hành khách hàng không tại Ấn Độ. Trước khi gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng, tập đoàn GMR đã thiết lập quan hệ hợp tác với Sun Group và Vietjet (VJC). Trong đó, Vietjet Air và GMR Airports Limited đã dựng khung hợp tác chiến lược về dịch vụ hàng không, dịch vụ sân bay, vận tải và logistics, thương mại phi hàng không và trải nghiệm hành khách. Song song, Sun Group và GMR Group công bố hợp tác phát triển hạ tầng sân bay, hướng tới vận hành hệ sinh thái sân bay của Sun Group tại Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế và thúc đẩy kết nối hàng không giữa hai nước. Đây chính là “tấm vé thông hành” giúp GMR tăng tốc hiện diện trong chuỗi giá trị sân bay Việt Nam.
Cơ hội bứt phá và những thách thức trong cuộc chơi hạ tầng hàng không
Sự nhập cuộc của tập đoàn GMR Ấn Độ mang lại cho Việt Nam nhiều hơn một nguồn vốn đầu tư hạ tầng hàng không. Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định phát triển hạ tầng hàng không là ưu tiên để tăng cường kết nối quốc tế, thúc đẩy thương mại, du lịch và thu hút đầu tư. Ông cũng đề nghị GMR nghiên cứu tham gia các dự án phát triển và vận hành sân bay, đô thị sân bay, khai thác thương mại, hệ sinh thái dịch vụ hàng không, chuyển đổi số và công nghệ sân bay; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực Việt Nam. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm thách thức: cạnh tranh khu vực về thu hút nhà đầu tư hạ tầng sân bay ngày càng gay gắt, trong khi năng lực quản lý dự án, điều phối quy hoạch và bảo đảm hài hòa lợi ích các bên vẫn là bài toán Việt Nam phải giải quyết thẳng thắn nếu không muốn biến tiềm năng thành những công trình dang dở.
Kết luận: Việt Nam cần vai trò ‘kiến trúc sư’ chứ không chỉ là điểm đến vốn
Nhìn từ các cuộc làm việc của Thủ tướng Lê Minh Hưng với GMR và ACME – một tập đoàn Ấn Độ khác hoạt động trong năng lượng sạch – có thể thấy Việt Nam đang chủ động mở cánh cửa cho hợp tác quốc tế hàng không gắn với chuyển đổi xanh. Đến năm 2050, nước ta định hướng có 37 cảng hàng không, trong đó 20 cảng quốc tế và 17 cảng nội địa, với công suất thiết kế toàn hệ thống khoảng 533,5 triệu hành khách/năm. Với quy mô đó, Việt Nam không thể chỉ đóng vai “điểm đến vốn” cho các tập đoàn ngoại. Điều cần thiết là một vai trò kiến trúc sư: xác lập chuẩn mực về công nghệ, môi trường, chất lượng dịch vụ, ràng buộc trách nhiệm chuyển giao và phát triển nhân lực trong mọi thỏa thuận đầu tư. Nếu làm được, dòng vốn và kinh nghiệm từ tập đoàn GMR Ấn Độ và các đối tác sẽ trở thành động lực giúp hạ tầng hàng không Việt Nam bước lên một nấc thang mới, thay vì là sự phụ thuộc.
Vì sao tập đoàn GMR Ấn Độ quan tâm đầu tư hạ tầng hàng không Việt Nam?
Vì Việt Nam đang triển khai quy hoạch 36 sân bay đến năm 2030 với nhu cầu vốn ước tính khoảng 577.572 tỷ đồng, mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực phát triển và vận hành sân bay, đô thị sân bay, logistics và dịch vụ hàng không.
