Cao tốc Cà Mau – Đất Mũi: từ điểm cuối giao thông thành điểm đầu hành lang kinh tế biển
Cao tốc Cà Mau – Đất Mũi là tuyến đường cao tốc khoảng 90km, quy mô 4 làn, được quy hoạch như trục động lực kết nối công nghiệp, logistics và kinh tế biển cho vùng cực Nam, nối Cần Thơ – Cà Mau – Đất Mũi với cảng nước sâu Hòn Khoai, qua đó rút ngắn thời gian di chuyển và mở không gian phát triển mới cho kinh tế biển Việt Nam. Nếu chỉ nhìn như một tuyến giao thông, chúng ta đã bỏ lỡ ý nghĩa chiến lược của cao tốc Cà Mau Đất Mũi. Điểm quan trọng là: nó xoay chiều tư duy phát triển của vùng đất ba mặt giáp biển, từ "điểm cuối" mạng lưới quốc gia thành "điểm đầu" của hành lang logistics biển Đông Nam Á. Khi quãng đường đến trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long đã được rút ngắn nhờ cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, việc kéo đường tới Đất Mũi không chỉ phục vụ người dân địa phương mà tạo ra một trục kinh tế có khả năng dẫn hàng hóa, vốn và công nghệ lưu chuyển theo hướng từ nội địa ra biển.
Hạ tầng giao thông Cà Mau: mạng lưới đường bộ – hàng không – hàng hải tái định vị vùng cực Nam
Trong nhiều thập kỷ, vị trí địa lý khiến Cà Mau "vừa lợi thế vừa giới hạn": tiềm năng thủy sản, năng lượng và kinh tế biển lớn nhưng bị trói buộc bởi kết nối kém với các trung tâm kinh tế và cảng lớn. Điểm nghẽn này đang được tháo gỡ khi hạ tầng giao thông Cà Mau bước vào giai đoạn tái cấu trúc chiến lược. Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau tạo trục kết nối nhanh hơn với trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, còn cao tốc Cà Mau – Đất Mũi kéo dài trục này xuống tận cực Nam, đến nơi từng chỉ được xem là "vùng xa". Cùng lúc, việc nâng cấp, mở rộng sân bay Cà Mau và xây dựng cảng tổng hợp nước sâu Hòn Khoai được thiết kế để tạo ra mạng lưới đường bộ – hàng không – hàng hải tương đối hoàn chỉnh. Từ vị thế điểm cuối của các tuyến vận chuyển đường bộ, Cà Mau có cơ hội trở thành điểm đầu của một hành lang kinh tế biển, nơi hàng hóa không phải vòng vèo lên phía Bắc rồi mới ra biển, mà đi thẳng từ trung tâm sản xuất sang tuyến hàng hải quốc tế.
Hành lang công nghiệp – logistics dọc cao tốc: mở khóa không gian phát triển kinh tế biển
Cốt lõi của câu chuyện không nằm trong làn xe mà ở hai bên tuyến cao tốc Cà Mau Đất Mũi. Tỉnh đã định hướng tuyến Cần Thơ – Cà Mau – Đất Mũi, kết nối trực tiếp với cụm cảng Hòn Khoai, trở thành hành lang kinh tế tập trung sản xuất, logistics, đô thị và dịch vụ. Quỹ đất dọc tuyến được quy hoạch cho logistics, cảng cạn, kho lạnh, khu công nghiệp sạch, đô thị sinh thái và đô thị vệ tinh, phù hợp thế mạnh từng địa phương. Các nút quy hoạch cho thấy tham vọng rõ ràng: gần đô thị Cà Mau tại Hồ Thị Kỷ là trung tâm dịch vụ hậu cần và logistics 40–75ha; Khánh An hướng tới khu công nghiệp nhẹ và trung tâm kho lạnh 100–200ha; Khánh Bình được định vị trung tâm logistics cấp vùng 70–150ha với bãi container, kho lạnh dung lượng lớn. Cụm Hưng Mỹ, Phú Mỹ được định hướng trở thành khu phụ trợ chế biến thủy sản xuất khẩu, còn Đất Mới là trung tâm logistics cấp tỉnh khoảng 30–35ha. Đây không phải những mảnh ghép nhỏ lẻ, mà là chuỗi mắt xích cho một nền kinh tế biển Việt Nam đặt nền trên công nghiệp chế biến và logistics hiện đại.
Lấn biển, cảng Hòn Khoai và điện gió Khai Long: cấu trúc mới cho kinh tế biển vùng cực Nam
Điểm nhấn táo bạo nhất của chiến lược phát triển vùng cực Nam là việc lấn biển có kiểm soát tại Đất Mũi – Phan Ngọc Hiển. Dự án kè, lấn biển khoảng 35km sẽ tạo quỹ đất mới từ 800–1.000ha, một quy mô được kỳ vọng mở thêm dư địa phát triển kinh tế biển khi quỹ đất trên đất liền thu hẹp. Không gian mới này được phân khu rõ: khoảng 215ha cho dịch vụ hậu cần cảng mở rộng, 240ha cho logistics vệ tinh, 100ha dành cho khu công nghiệp lấn biển chuyên sửa chữa, đóng tàu và cơ khí hàng hải, cùng 195ha cho đô thị du lịch sinh thái. Chuỗi quỹ đất lấn biển được định vị là hậu cứ trực tiếp tiếp nhận luồng hàng hóa từ nội địa, kết nối với tuyến hàng hải quốc tế qua Vịnh Thái Lan – Biển Đông. Song song, hệ thống năng lượng phục vụ kinh tế biển được chuẩn bị với chuỗi nhà máy điện gió Khai Long và đường dây điện vượt biển 110kV phục vụ cảng biển, khu công nghiệp và các hoạt động kinh tế biển. Khi cảng nước sâu Hòn Khoai được kết nối đồng bộ với cao tốc và mạng giao thông trong vùng, Cà Mau không chỉ bán nguyên liệu thô mà có thể bước vào chuỗi logistics biển Đông Nam Á với vai trò đầu mối.
Từ "kỳ vọng cực tăng trưởng mới" đến bài toán thực thi
Hệ thống dự án – từ tuyến cao tốc dài khoảng 90km, hành lang logistics hàng trăm hécta, quỹ đất lấn biển tới 1.000ha, cảng nước sâu Hòn Khoai và chuỗi điện gió Khai Long – đang vẽ nên một không gian phát triển hoàn toàn khác cho vùng cực Nam. Tại hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhận định Cà Mau hội tụ nhiều điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Nhưng để cụm từ này không chỉ là khẩu hiệu, khâu thực thi phải đi trước sự hào hứng. Chủ tịch tỉnh nhận rõ đầu tư công giai đoạn 2026–2030 chỉ là "vốn mồi", ưu tiên cho giao thông chiến lược, thủy lợi, kè biển và phòng chống thiên tai. Cú nhảy thực sự đến từ khả năng kéo theo dòng vốn tư nhân, hợp tác công tư và đầu tư trực tiếp nước ngoài, đồng thời biến các cam kết đầu tư thành dự án hiện hữu. Cao tốc Cà Mau Đất Mũi chỉ trở thành trục động lực phát triển vùng cực Nam khi giải quyết đồng thời nguồn lực, cơ chế đầu tư, giải phóng mặt bằng, môi trường và tính đồng bộ hạ tầng. Nếu làm được, tuyến đường hôm nay người dân Đất Mũi "chưa từng nghĩ sẽ có" sẽ là biểu tượng cho bước ngoặt kinh tế biển Việt Nam ở cửa ngõ phía Nam.
