Kinh tế biển Cà Mau: Định nghĩa vai trò mới trong chiến lược quốc gia biển
Kinh tế biển Cà Mau là toàn bộ các hoạt động khai thác, nuôi trồng, công nghiệp, dịch vụ, năng lượng và logistics gắn trực tiếp với không gian biển, ven biển và cửa ngõ phía Tây Nam, được tổ chức theo hướng xanh, hiện đại, gắn với bảo vệ môi trường, quốc phòng – an ninh và mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển phía Nam. Cốt lõi của câu chuyện hôm nay là: Cà Mau đã được Đảng định vị là cực tăng trưởng mới, trung tâm kinh tế biển phía Nam trong khuôn khổ Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng quốc gia biển mạnh, nhưng cấu trúc vốn và hạ tầng chưa theo kịp tham vọng. Nếu không dám chấp nhận một tư duy phát triển biển mới, gắn quy hoạch không gian biển với cấu trúc tài chính dài hạn, Cà Mau có nguy cơ chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu đẹp mà thiếu sức bật thực tế.
Từ “khai thác tài nguyên” sang “quản trị không gian biển”: Lựa chọn bắt buộc
Điểm bước ngoặt của chiến lược kinh tế biển Cà Mau là chuyển tư duy từ khai thác tài nguyên biển đơn thuần sang quản trị toàn diện không gian biển. Điều này không phải khẩu hiệu kỹ thuật, mà là điều kiện sống còn để Cà Mau trở thành trung tâm kinh tế biển phía Nam, cửa ngõ phía Tây Nam của quốc gia, phát triển nhanh, xanh và bền vững trên cơ sở khai thác hiệu quả tiềm năng biển. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt vị thế trung tâm kinh tế biển phía Nam và đến năm 2050 trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển quan trọng của vùng đồng bằng sông Cửu Long, với nền kinh tế biển hiện đại, xanh, bền vững, sức cạnh tranh cao. Nói cách khác, Cà Mau không chỉ bán tài nguyên thô; tỉnh phải bán dịch vụ, công nghệ và chuỗi giá trị biển, từ nuôi trồng thủy sản đến năng lượng tái tạo và logistics biển.
Tiềm năng địa lý biển và bài toán phát triển hạ tầng cảng
Cà Mau sở hữu lợi thế hiếm có của một địa phương ba mặt giáp biển, với chuỗi thủy sản, năng lượng và kinh tế biển có khả năng tạo ra giá trị lớn. Đây là nền tảng để tỉnh trở thành một động lực tăng trưởng mới của vùng, mở rộng không gian phát triển và tạo cực kinh tế biển quan trọng của đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng lợi thế địa lý chỉ là tiềm năng “trên giấy” nếu thiếu phát triển hạ tầng cảng và hạ tầng biển chiến lược. Chương trình hành động của tỉnh đã ưu tiên đầu tư hạ tầng biển, giao thông liên vùng, kè chống sạt lở, đê biển, đồng thời phát triển cảng biển, logistics và năng lượng tái tạo. Câu hỏi then chốt là: Cà Mau có dám xem hạ tầng cảng như tài sản cốt lõi của trung tâm kinh tế biển, hay tiếp tục coi đó là hạng mục phụ trong quy hoạch chung?
Nghịch lý dòng vốn: ngân hàng thừa tiền, dự án biển vẫn “khát”
Kinh tế biển Cà Mau đang đứng trước một nghịch lý: hệ thống ngân hàng tăng huy động, tín dụng tiếp tục mở rộng, nhưng dòng vốn dành cho các dự án tạo năng lực kinh tế biển dài hạn lại chưa tương xứng với tiềm năng. Đến cuối tháng 8/2026, huy động vốn của các tổ chức tín dụng khu vực 15 đạt khoảng 297.200 tỷ đồng, tăng 8,29% so với cuối năm 2025; trong đó Cà Mau đạt 98.000 tỷ đồng, tăng 6,30%. Trong khi đó, dư nợ khu vực 15 đạt 411.200 tỷ đồng, tăng 3,75%, riêng Cà Mau 126.500 tỷ đồng, tăng 2,11%. Đây là câu chuyện về cấu trúc vốn, không phải “thiếu tiền”. Khoảng 87,4% nguồn vốn huy động là vốn ngắn hạn, trong khi những dự án phát triển hạ tầng cảng, logistics, điện gió, nuôi biển công nghệ cao đều cần kỳ hạn dài, chu kỳ hoàn vốn chậm. Nếu không giải quyết mâu thuẫn kỳ hạn này, khẩu hiệu dòng vốn phát triển bền vững sẽ khó thành hiện thực.
Chiến lược khơi thông dòng vốn phát triển bền vững cho trung tâm kinh tế biển
Muốn khơi thông dòng vốn phát triển bền vững cho kinh tế biển Cà Mau, tỉnh không thể chỉ trông chờ vào tín dụng ngắn hạn. Bài toán then chốt hiện nay là biến quyền tài sản trên biển, dòng tiền tương lai và các dự án hạ tầng thành tài sản đủ rõ ràng để vốn có thể đi vào với chi phí hợp lý và rủi ro kiểm soát được. Theo hướng tiếp cận chuỗi An Giang – Cà Mau, cần một cấu trúc tài chính nhiều tầng: tầng vốn ngân sách và PPP tập trung vào hạ tầng kết nối vùng, tạo khả năng sinh lời cho các dự án phía sau; tầng tín dụng ngân hàng gắn với chuỗi giá trị hàng hóa – cảng biển; cùng với các cơ chế hỗ trợ lãi suất cho dự án xanh, tuần hoàn theo chuẩn ESG. Nếu Cà Mau không nhanh chóng xây dựng cấu trúc này, mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển phía Nam đến 2030 và tầm nhìn 2050 sẽ tiếp tục “treo trên nghị quyết” hơn là đi vào đời sống kinh tế.
