Cuộc sáp nhập 4 trường cao đẳng: từ tinh gọn bộ máy đến tham vọng trung tâm đào tạo nghề
Cuộc sáp nhập 4 trường cao đẳng thành Trường Cao đẳng Cà Mau là quá trình tái cấu trúc đào tạo nghề Cà Mau, nhằm gom nguồn lực, nâng chất đội ngũ và chương trình, để hình thành một cơ sở giáo dục nghề nghiệp quy mô lớn, định hướng phục vụ các ngành kinh tế biển thủy sản, năng lượng và dịch vụ trong vùng Tây Nam, thay vì duy trì mạng lưới nhỏ lẻ, phân tán và khó tạo sức cạnh tranh.
Chiều 6/8, UBND tỉnh Cà Mau công bố quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sáp nhập 4 trường cao đẳng trên địa bàn thành Trường Cao đẳng Cà Mau. Cụ thể, Trường Cao đẳng Nghề Bạc Liêu, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu và Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau được sáp nhập nguyên trạng vào Trường Cao đẳng Nghề Việt Nam - Hàn Quốc Cà Mau và đổi tên thành Trường Cao đẳng Cà Mau. Đây không phải một động tác hành chính thuần túy, mà là bước đi chính trị - chiến lược để tỉnh có một đầu mối đào tạo nghề đủ lớn, đủ tập trung để đi cùng định hướng phát triển kinh tế mới. UBND tỉnh không che giấu mục tiêu: tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng đào tạo nghề và đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.
Điểm đáng chú ý là quá trình tổ chức lại phải bảo đảm hoạt động dạy và học diễn ra bình thường, quyền lợi hợp pháp của học sinh, sinh viên và giảng viên được giữ vững. Nói cách khác, tỉnh chọn con đường cải tổ không gây sốc, nhưng vẫn đặt kỳ vọng Trường Cao đẳng Cà Mau sẽ sớm ổn định tổ chức và có năng lực cạnh tranh với các trường trong khu vực và cả nước. Nếu nhà trường không hiện thực hóa tầm nhìn này, cuộc sáp nhập sẽ dừng ở “tinh gọn” mà không tạo ra cú bứt phá nào cho đào tạo nghề Cà Mau.
Đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường: chuyển từ “dạy những gì có” sang “dạy những gì Cà Mau cần”
Trọng tâm của mô hình mới không nằm ở việc có bao nhiêu khoa, bao nhiêu ngành, mà là việc Trường Cao đẳng Cà Mau có dám phá bỏ tư duy “mở ngành theo khả năng”, để chuyển sang đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động của tỉnh, nhất là các ngành kinh tế biển thủy sản, năng lượng tái tạo, du lịch và logistics đang được xác định là dư địa tăng trưởng dài hạn.
Ngay từ thời điểm thành lập, vấn đề “đầu ra” được đặt ra một cách thẳng thắn: nhà trường không được phép đào tạo theo những gì mình đang có, mà phải đào tạo những gì thị trường và doanh nghiệp Cà Mau cần. Theo Hiệu trưởng Ngô Đức Lưu, Cà Mau đang đứng trước cơ hội lớn từ kinh tế biển, thủy sản, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái và logistics; vì vậy chương trình phải hướng tới lực lượng lao động có kỹ năng nghề cao, làm chủ công nghệ và trực tiếp phục vụ các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn. Đây là sự thừa nhận rằng mô hình đào tạo nghề cũ, vốn xa rời nhu cầu doanh nghiệp, đã đến giới hạn.
Cách tiếp cận mới cũng rất thực tế: ưu tiên các nhóm ngành gắn với lợi thế địa phương thay vì mở ngành tràn lan. Trọng tâm ở kinh tế biển và thủy sản là nuôi tôm công nghệ cao, chế biến và bảo quản thủy hải sản xuất khẩu; ở khối công nghiệp là kỹ thuật vận hành, bảo trì thiết bị năng lượng tái tạo, điện công nghiệp và cơ điện tử. Du lịch sinh thái, logistics và kinh tế số được xem là hướng bổ trợ để chuẩn bị nhân lực cho cảng biển, vận tải, kho bãi và chuỗi cung ứng. Nếu nhà trường giữ được kỷ luật “đào tạo theo nhu cầu”, cuộc sáp nhập sẽ trở thành cơ hội nâng chất đào tạo nghề Cà Mau thay vì một cuộc ghép nối cơ học.
Mô hình Nhà trường – Nhà doanh nghiệp – Nhà nước: thước đo là khả năng “làm được việc”
Điểm khác biệt lớn của Trường Cao đẳng Cà Mau so với nhiều cơ sở đào tạo nghề hiện nay là tham vọng kéo doanh nghiệp vào sâu ngay trong quá trình đào tạo, biến chương trình học thành phần nối liền với dây chuyền sản xuất và đời sống kinh tế vùng Tây Nam, thay vì để sinh viên chỉ học trên giáo trình rồi loay hoay khi bước vào nhà máy, xưởng nuôi tôm hay cảng biển.
Nhà trường xác định mô hình phối hợp “Nhà trường - Nhà doanh nghiệp - Nhà nước”, trong đó doanh nghiệp không chỉ xuất hiện ở khâu tuyển dụng mà phải tham gia từ giai đoạn xây dựng chương trình. Kế hoạch là hợp tác với các doanh nghiệp thủy sản, năng lượng, du lịch, logistics để đào tạo theo đơn đặt hàng; mời chuyên gia, kỹ sư từ doanh nghiệp tham gia thẩm định giáo trình, giảng dạy và đánh giá kỹ năng nghề. Việc thiết kế “Học kỳ doanh nghiệp”, tăng thời lượng sinh viên học tập, thực hành trong môi trường sản xuất thực tế, cho thấy nhà trường muốn giải quyết tận gốc khoảng cách lâu nay giữa đào tạo và thị trường lao động.
Mục tiêu sau cùng được nói rõ: sinh viên không chỉ “có bằng” mà phải “làm được việc”. Đó là thước đo duy nhất có ý nghĩa đối với đào tạo nghề Cà Mau nếu muốn trở thành bệ phóng nhân lực công nghệ cao cho các chuỗi giá trị mới như nuôi tôm công nghệ cao hay năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, mô hình này chỉ thành công nếu doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích cụ thể, sẵn sàng dành thời gian, nhân lực và dây chuyền cho sinh viên thực hành. Nếu không, “Học kỳ doanh nghiệp” dễ trở thành khẩu hiệu hơn là trải nghiệm nghề thực sự.
Đào tạo đa ngành cho kinh tế biển và phát triển bền vững vùng Tây Nam
Tham vọng của Cà Mau với Trường Cao đẳng Cà Mau không dừng ở việc cải tổ nội bộ giáo dục nghề, mà là xây dựng một trung tâm đào tạo đa ngành gắn chặt với chiến lược phát triển kinh tế biển thủy sản, năng lượng và dịch vụ, hướng tới một mô hình phát triển bền vững cho vùng Tây Nam, nơi nguồn nhân lực là yếu tố quyết định khả năng chuyển lợi thế tài nguyên thành sức cạnh tranh.
Trong hành trình đưa Cà Mau phát triển nhanh và bền vững, nguồn nhân lực được xem là một trong những yếu tố quyết định. Đào tạo đa ngành ở đây không phải mở rộng không kiểm soát, mà là thiết kế các cụm ngành liên kết nhau quanh trục kinh tế biển, thủy sản công nghệ cao và năng lượng tái tạo. Nuôi tôm công nghệ cao không thể thiếu kỹ năng công nghệ, tự động hóa và phân tích dữ liệu; năng lượng tái tạo cần đội ngũ vận hành, bảo trì, điện công nghiệp và cơ điện tử; du lịch sinh thái và logistics lại đòi hỏi nhân lực dịch vụ, quản lý, kinh tế số. Một trường cao đẳng đa ngành, nếu làm đúng, có thể trở thành “nhà máy nhân lực” cho toàn chuỗi.
Thông điệp hành động của nhà trường là: “Thực học - Thực hành - Đồng hành cùng doanh nghiệp - Bứt phá cùng Cà Mau”. Thông điệp này phản ánh lựa chọn: lấy chất lượng đào tạo làm nền, lấy thực tiễn doanh nghiệp làm thước đo và lấy nhu cầu phát triển địa phương làm định hướng. Tuy nhiên, để mô hình đào tạo nghề Cà Mau thực sự đóng góp cho phát triển kinh tế Tây Nam, tỉnh cần kiên trì đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, chuyển đổi số, xây dựng đội ngũ giảng viên có khả năng cập nhật công nghệ liên tục. Nếu coi sáp nhập là điểm kết thúc, hệ thống sẽ nhanh chóng tụt lại phía sau; nếu coi đó là bước khởi đầu cho một chiến lược nhân lực dài hạn, Cà Mau có cơ hội định vị mình như một trung tâm đào tạo nhân lực công nghệ cao của vùng cực Nam.
