Trường Hy Vọng là gì và vì sao đây là mô hình hiếm trên thế giới?
Trường Hy Vọng là một mô hình giáo dục đặc biệt dạng nội trú tại Đà Nẵng, được lập ra để nuôi dưỡng, chăm sóc và dạy học sinh mồ côi Covid-19, cung cấp cả môi trường sống, chương trình học chính quy lẫn hỗ trợ tâm lý dài hạn, giúp các em tái xây dựng niềm tin sau mất mát. Điểm then chốt cần nói thẳng: trong bối cảnh hậu đại dịch, Trường Hy Vọng không đơn thuần là một “ngôi trường tốt bụng”, mà là minh chứng rằng khi khu vực tư nhân, chính quyền và cộng đồng cùng hành động, giáo dục có thể hàn gắn những vết thương sâu nhất. Chiều 5-9, chương trình Chào năm học mới 2026-2027 của Trường Hy Vọng diễn ra với sự tham dự của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, lãnh đạo TP Đà Nẵng, đại diện Tập đoàn FPT cùng hơn 300 học sinh, cán bộ, giáo viên. Sự hiện diện này không chỉ mang tính nghi lễ; nó là lời khẳng định rằng trường hy vọng Đà Nẵng đã trở thành một biểu tượng chính sách, nơi Nhà nước công khai ghi nhận mô hình giáo dục đặc biệt “rất hiếm, không chỉ ở Việt Nam mà cả nhiều quốc gia trên thế giới”. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây: “Trường Hy Vọng được thành lập năm 2021 nhằm tạo môi trường sinh sống, học tập và phát triển cho trẻ em mất cha, mẹ hoặc người giám hộ vì COVID-19”. Sự ra đời đúng vào giai đoạn đau thương nhất của đại dịch khiến trường không chỉ là giải pháp giáo dục, mà là một phản ứng nhân văn mang tính xã hội.
Từ ý tưởng của một doanh nhân đến mái nhà chung giữa FPT City
Nếu không có sự “dám nghĩ, dám làm” của một doanh nhân công nghệ, mô hình này có lẽ chỉ dừng ở mức khẩu hiệu từ thiện. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kể rằng ông biết đến Trường Hy Vọng ngay từ khi Chủ tịch FPT Trương Gia Bình chia sẻ ý tưởng thành lập một ngôi trường dành riêng cho trẻ mồ côi vì COVID-19, và đã ủng hộ mô hình này từ thời điểm đó. Mái nhà chung của 363 học sinh Trường Hy Vọng được Tập đoàn FPT và Quỹ Hy Vọng thành lập năm 2021 tại Khu đô thị FPT City (Đà Nẵng), là mô hình trường nội trú dành cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt trên cả nước. Đây không phải một lớp học tạm bợ hay trại trẻ mồ côi núp danh trường học, mà là một campus đúng nghĩa, gắn với hệ sinh thái giáo dục FPT, nơi các em được hỗ trợ toàn bộ chi phí học tập. Sau 5 năm, trường đã trở thành mái nhà chung của 363 học sinh đến từ 29 tỉnh, thành phố, thuộc 13 dân tộc. Việc một ngôi trường nội trú như trường hy vọng Đà Nẵng tiếp nhận trẻ từ khắp cả nước cho thấy đây là lời đáp thay cho câu hỏi nhức nhối: học sinh mồ côi Covid-19 sẽ đi đâu, về đâu khi cơn bão dịch đã qua nhưng hậu quả vẫn đè nặng trên vai các em.
Chăm sóc toàn diện: từ vết thương tâm lý đến năng lực học tập
Khác với nhiều mô hình thiện nguyện chỉ dừng ở học bổng hay hỗ trợ ngắn hạn, Trường Hy Vọng chọn cách đi đường dài với từng đứa trẻ. Đây là nơi chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục các em học sinh mồ côi vì Covid-19; nhà trường chủ trương dạy các em sống yêu thương, đối xử tử tế với nhau, như cái cách các em đang nhận được từ cộng đồng. Các em được nuôi dưỡng, chăm sóc và hỗ trợ toàn bộ chi phí học tập trong hệ thống giáo dục FPT. Về học thuật, học sinh Trường Hy Vọng theo học chương trình phổ thông tại FPT School Đà Nẵng. Bên cạnh chương trình chính khóa, các em được học nhiều chương trình bổ trợ như Trải nghiệm thế giới thông minh (SMART) tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, làm quen với lập trình, robotics và AI. Quan trọng hơn, chương trình phát triển cá nhân (PDP) tập trung vào kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề. Ở tầng sâu hơn, nhà trường chú trọng rèn luyện kỹ năng sống và cảm xúc: âm nhạc, mỹ thuật, viết sáng tạo, tranh biện, ngoại ngữ, thể thao, kỹ năng sinh tồn, sơ cấp cứu, quản lý cảm xúc, quản lý thời gian; học sinh thường xuyên làm bánh, may vá, làm nến, xà bông, làm vườn, chăm cây, thiết kế sản phẩm tái chế và tham gia hoạt động ngoài trời. Đây là cách chăm sóc học sinh khó khăn không chỉ bằng lòng trắc ẩn, mà bằng việc giúp các em phát triển thành những công dân độc lập. Một câu nói đáng trích dẫn: “Trong 5 năm qua, Trường Hy Vọng đã có 70 học sinh tốt nghiệp THPT, trong đó 66 em tiếp tục học tại các trường đại học, cao đẳng; riêng năm học 2024-2025, 100% học sinh lớp 12 tốt nghiệp THPT”. Những con số này cho thấy mô hình giáo dục đặc biệt này không đánh đổi chất lượng học tập để lấy tính biểu tượng.
Những câu chuyện sau tiếng kẻng khai giảng: Hy vọng có thật, không phải khẩu hiệu
Lễ chào năm học mới không chỉ là nghi thức gióng kẻng. Đó là ngày những đứa trẻ từng chịu mất mát vì đại dịch tự nhắc mình tiếp tục đứng dậy. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đã trực tiếp đánh kẻng khai giảng và trao quà cho học sinh, đồng thời nhắn nhủ: qua giông bão, mong các em mạnh mẽ hơn; ông đánh giá cao việc học sinh không chỉ học kiến thức mà còn tham gia nhiều hoạt động kỹ năng. Nhưng chính câu chuyện của các em mới nói lên nhiều nhất. Võ Cung Minh Trí, học sinh lớp 4, mồ côi cha sau đại dịch, cùng anh trai rời TP.HCM ra trường hy vọng Đà Nẵng; ngôi trường mang tên Hy Vọng trở thành mái nhà, nơi thầy cô như bố mẹ thứ hai. Ngọc Diệp, 12 tuổi, mất cha, xa mẹ, đã có 6 năm khai giảng bên thầy cô và bạn bè; em dán vào góc tủ mục tiêu: muốn đạt học sinh giỏi và có thêm nhiều bạn mới. Những tờ giấy nhỏ như vậy giá trị hơn mọi diễn văn, vì nó chứng minh rằng hy vọng ở đây là một thói quen sống, không chỉ là tên trường. Theo Giám đốc Trường Hy Vọng Hoàng Quốc Quyền, nhà trường luôn hướng các em đến lối sống tiết kiệm, trân trọng những gì mình nhận được, và dạy các em lan tỏa sự tử tế. Nói cách khác, mô hình này không nuôi dưỡng tâm lý lệ thuộc; nó đào tạo những người từng là học sinh mồ côi Covid-19 trở thành người có khả năng đỡ nâng người khác.
Bài học chính sách từ một ngôi trường: khi Nhà nước và xã hội cùng đứng bên trẻ em
Điểm đáng nói nhất của Trường Hy Vọng nằm ở chỗ: đây không phải một ngoại lệ “đẹp nhưng lẻ loi” mà nên trở thành gợi ý chính sách. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định Chính phủ xem Trường Hy Vọng là “một mô hình, một cách làm rất độc đáo và đặc biệt”, cam kết sẽ quan tâm, hỗ trợ và đồng hành khi nhà trường có nhu cầu. Ông đồng thời đề nghị lãnh đạo TP Đà Nẵng tiếp tục hỗ trợ để duy trì một mô hình ông đánh giá “rất hiếm, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều quốc gia trên thế giới”. Sau 5 năm, trường hiện có hơn 300 học sinh đến từ 29 tỉnh, thành và 13 dân tộc; 70 em đã tốt nghiệp THPT, trong đó 66 em tiếp tục học đại học, cao đẳng. Những con số này không chỉ đẹp về mặt thống kê, mà cho thấy cách chăm sóc học sinh khó khăn bằng giáo dục nội trú, hỗ trợ toàn diện có thể tạo ra thế hệ trẻ đủ năng lực hòa nhập. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gửi thông điệp nhân năm học mới, ông nhấn mạnh mỗi nhà trường phải là nơi tài năng được phát hiện, học sinh khó khăn không bị bỏ lại phía sau; công nghệ phải phục vụ con người và làm cho giáo dục tốt đẹp hơn. Trường Hy Vọng cho thấy điều đó không hề trừu tượng: ở một khu đô thị công nghệ như FPT City, một ngôi trường nội trú đã dùng chính công nghệ và chương trình hiện đại để chữa lành những mất mát rất người. Kết luận cần nêu rõ: nếu chỉ xem Trường Hy Vọng như một câu chuyện cảm động, chúng ta đã bỏ phí một mô hình. Đây là lời nhắc rằng sau mỗi cuộc khủng hoảng, điều quyết định không phải số khẩu hiệu an ủi, mà là số mái trường dám ôm trọn những đứa trẻ dễ bị bỏ lại phía sau.
