Cửa ngõ sân bay Long Thành: cao tốc chạy đua với thời gian
Tiến độ xây dựng hai tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành và cao tốc TP.HCM - Long Thành đang trở thành tâm điểm chú ý vì đây là các dự án hạ tầng giao thông then chốt, quyết định chất lượng kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ, đồng thời là phép thử cho khả năng hoàn thành đúng hẹn những công trình trọng điểm quốc gia. Với góc nhìn này, câu hỏi quan trọng không phải là công trường đã thi công bao nhiêu phần trăm, mà là liệu hai tuyến cao tốc Long Thành có kịp thông xe ổn định, vận hành an toàn, đồng bộ trước khi lưu lượng hành khách và hàng hóa tăng vọt khi sân bay đi vào khai thác. Ngày 5/9, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực địa hai dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành và mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành do VEC làm chủ đầu tư. Việc lãnh đạo bộ trực tiếp xuống công trường cho thấy sức ép tiến độ đã đến giai đoạn quyết định. Theo báo cáo, cao tốc Bến Lức - Long Thành đã đạt khoảng 99,3% sản lượng, còn dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành vượt mốc 69%. Những con số ấn tượng này là tín hiệu tích cực, nhưng vẫn chưa đủ để yên tâm nếu quá trình nghiệm thu, hoàn thiện kỹ thuật không được xử lý nhanh và chặt chẽ.
Bến Lức - Long Thành: 99,3% tiến độ không đồng nghĩa đã "an toàn"
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài gần 58km, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và một địa phương khác, giữ vai trò mở thêm trục kết nối Đông - Tây, giảm áp lực giao thông nội đô TP.HCM và tăng khả năng tiếp cận sân bay Long Thành. Đây là tuyến cao tốc Long Thành mang tính chiến lược, có hơn 20km cầu và cầu cạn, trong đó hai cầu dây văng lớn là Bình Khánh và Phước Khánh. Việc khép kín trục này không chỉ phục vụ hành khách đi sân bay mà còn mở luồng vận tải hàng hóa từ các tỉnh phía Tây sang khu vực cảng và sân bay. Theo chủ đầu tư, sản lượng toàn dự án đạt khoảng 99,3%. Phần lớn hạng mục đã hoàn thành, dự án hiện dồn lực cho hai “nút thắt cổ chai” là gói thầu XL-NG51 tại nút giao Quốc lộ 51 và phần còn lại của cầu Phước Khánh. "Với khối lượng đã đạt 99,3%, cao tốc Bến Lức - Long Thành đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, hướng tới mục tiêu thông xe toàn tuyến ngay trong tháng 9". Tuy nhiên, tiến độ thông xe chỉ thực sự có ý nghĩa khi các bước nghiệm thu, kiểm tra an toàn công trình được làm nghiêm túc, không nới lỏng tiêu chuẩn vì sức ép thời gian.
Mở rộng TP.HCM - Long Thành: 69% tiến độ và bài toán ùn tắc cửa ngõ
Song song với tuyến mới, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành là “van xả áp” bắt buộc nếu muốn kết nối sân bay Long Thành thông suốt. Dự án được xác định là công trình xây dựng khẩn cấp theo chỉ đạo của Thủ tướng nhằm giảm ùn tắc giao thông và tăng khả năng kết nối với sân bay Long Thành. Lâu nay, đoạn từ TP.HCM đến Long Thành thường xuyên quá tải, vì vậy nếu không kịp thời nâng cấp, tình trạng kẹt xe ngay trên trục vào sân bay sẽ trở thành điểm nghẽn lớn nhất của hạ tầng giao thông khu vực. Dự án mở rộng đoạn dài 22km, nâng quy mô tuyến từ 4 làn lên 8–10 làn xe, trong đó 5km đầu từ Vành đai 2 đến Vành đai 3 được mở rộng đạt 8 làn, đoạn 15km còn lại tăng lên 10 làn, riêng cầu Long Thành xây thêm nhánh mới 5 làn theo hướng TP.HCM đi Long Thành. Đến nay, tổng sản lượng thực hiện đã hơn 69%. Con số này cho thấy tiến độ xây dựng đang được đẩy nhanh, nhưng vẫn còn khối lượng lớn thi công, tổ chức giao thông và hoàn thiện mặt đường trong bối cảnh lưu lượng xe hiện hữu rất cao.
Áp lực nghiệm thu, an toàn kỹ thuật và mốc khai thác sân bay
Đoàn kiểm tra của Bộ Xây dựng không chỉ “đếm phần trăm” tiến độ xây dựng, mà tập trung vào khâu nghiệm thu và an toàn công trình. Thứ trưởng Phạm Minh Hà yêu cầu tiếp tục quan trắc cầu Bình Khánh và Phước Khánh, thực hiện các giải pháp kỹ thuật cần thiết, đảm bảo tuân thủ trình tự và thủ tục pháp luật. Đồng thời, dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành phải sớm hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu để Hội đồng Kiểm tra Nhà nước tổ chức kiểm tra trong tháng 9. Nói cách khác, cuộc đua hiện nay không còn ở công trường mà chuyển sang bàn giấy nghiệm thu và các bài thử an toàn. Về bản chất, kết nối sân bay chỉ thực sự hiệu quả khi cả hai tuyến – tuyến mới Bến Lức - Long Thành và tuyến mở rộng TP.HCM - Long Thành – cùng hoạt động ổn định. Nếu một trong hai chậm trễ, áp lực giao thông sẽ dồn lên tuyến còn lại, làm giảm tác dụng của toàn bộ mạng lưới kết nối sân bay. Vì vậy, việc coi đây là các công trình hạ tầng giao thông khẩn cấp là hoàn toàn chính xác, nhưng “khẩn cấp” không thể đồng nghĩa với nới lỏng quy chuẩn kỹ thuật hay bỏ qua các bước kiểm tra độc lập.
Liệu hai tuyến cao tốc Long Thành có kịp hẹn khai thác?
Nhìn từ các con số, cao tốc Bến Lức - Long Thành gần như đã về đích, chỉ còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hai gói thầu cuối và quy trình nghiệm thu để thông xe trong tháng 9. Đây là tiền đề quan trọng để mở thêm trục Đông – Tây cho khu vực, hỗ trợ kết nối sân bay Long Thành ngay từ giai đoạn đầu khai thác. Trong khi đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành với hơn 69% sản lượng vẫn đang chạy đua, và mỗi sự chậm trễ sẽ chuyển hóa thành rủi ro ùn tắc ngay trước cửa sân bay. Nếu các chỉ đạo “tập trung tối đa nhân lực, thiết bị để khẩn trương hoàn thành” được thực hiện đến nơi đến chốn, khả năng hai tuyến cao tốc Long Thành kịp thời gian là có cơ sở. Tuy nhiên, điều dư luận và người sử dụng trông đợi không chỉ là kịp, mà là kịp trong trạng thái an toàn, đồng bộ, đủ năng lực tiếp nhận lưu lượng tăng mạnh khi sân bay Long Thành đi vào khai thác. Kết luận hợp lý vào lúc này: tiến độ đáng khích lệ, nhưng sự thận trọng vẫn cần được đặt lên hàng đầu để tránh cái giá phải trả lâu dài cho những quyết định vội vàng hôm nay.
