Từ số tiết sang tổng giờ làm việc
Giờ làm giáo viên là tổng thời gian dành cho giảng dạy, chuẩn bị bài, đánh giá học sinh và các nhiệm vụ chuyên môn khác, chứ không chỉ là số tiết đứng lớp. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về chế độ làm việc của giáo viên phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12; đề xuất cũng gắn với yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là thay đổi đáng chú ý vì trước đây thời gian làm việc chủ yếu được nhìn qua định mức tiết dạy và nhiệm vụ chuyên môn. Dự thảo đề xuất tính công việc theo tuần để phản ánh đầy đủ hơn những phần việc vốn thường bị khuất sau thời khóa biểu. Tuy nhiên, đây chưa phải quy định giáo viên chính thức áp dụng trên toàn quốc: nội dung vẫn đang được xem xét, lấy ý kiến trước khi hoàn thiện.
Quan điểm cần giữ ở đây là 40 giờ mỗi tuần không đồng nghĩa với việc giáo viên phải đứng lớp 40 giờ. Giá trị của cách tính mới phụ thuộc vào việc nhà trường ghi nhận và phân công hợp lý toàn bộ nhiệm vụ, thay vì biến con số tuần thành yêu cầu có mặt cứng nhắc. Theo dự thảo, giáo viên có thể được bố trí làm việc tại trường đủ 8 giờ mỗi ngày nếu cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị. Việc bố trí không được nêu như một khuôn mẫu áp dụng đồng loạt; hiệu trưởng chịu trách nhiệm phân công công khai, minh bạch và xây dựng quy chế quản lý thời gian.
40 giờ được chia cho những việc nào?
Trong tuần làm việc 40 giờ, giảng dạy trực tiếp chiếm tối đa 40%, tương đương tối đa 16 giờ. Công tác chuẩn bị bài giảng và đánh giá người học cũng chiếm tối đa 40%, còn hoạt động chuyên môn, học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học nếu có và công việc hành chính khác chiếm tối thiểu 20%. Các tỷ lệ này cho thấy dự thảo muốn đưa soạn bài, chấm và nhận xét kết quả học tập, sinh hoạt chuyên môn hay cập nhật kiến thức vào bức tranh giờ làm chính thức, thay vì xem đó là phần việc ngoài giờ không được phản ánh.
Cách phân bổ có lý nếu được dùng để bảo vệ thời gian cho từng nhóm nhiệm vụ; nó sẽ mất ý nghĩa nếu chỉ tạo thêm bảng kê mà không giảm áp lực thực tế. Tỷ lệ là giới hạn và mức tối thiểu trong dự thảo, không phải lời khẳng định rằng mỗi giáo viên sẽ có lịch tuần giống hệt nhau. Khối lượng cụ thể còn cần gắn với nhiệm vụ được giao và điều kiện của từng trường. Đây là điểm giáo viên cần theo dõi khi dự thảo được hoàn thiện: cách nhà trường ghi nhận thời gian chuẩn bị, đánh giá và bồi dưỡng sẽ quyết định liệu tổng giờ làm có minh bạch hơn hay không.
Năm học 42 tuần, nghỉ hè cần hiểu đúng
Dự thảo xác định thời gian làm việc trong năm học là 42 tuần: 35 tuần dạy chương trình, 2 tuần dự phòng, 3 tuần học tập và bồi dưỡng chuyên môn, cùng 2 tuần chuẩn bị và tổng kết năm học. Vì vậy, các giai đoạn không có tiết dạy trực tiếp vẫn có thể là thời gian công tác. Khi có tình huống đặc biệt, khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh hoặc điều chỉnh kế hoạch năm học, số tuần dạy chương trình được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Theo phương án được nêu, nghỉ hè giáo viên là 8 tuần và bao gồm cả nghỉ phép hằng năm; nhưng không nên hiểu toàn bộ khoảng này mặc nhiên không có nhiệm vụ. Trong kỳ nghỉ, giáo viên có thể phải tham gia bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm, hoặc tham gia kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học khi được cơ quan có thẩm quyền triệu tập. Quy định nghỉ hè cũng dẫn chiếu việc thực hiện theo Nghị định 93/2026/NĐ-CP và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo. Nếu kỳ nghỉ hè ngắn hơn số ngày nghỉ hằng năm theo Bộ luật Lao động, giáo viên được bố trí nghỉ bù để bảo đảm đủ ngày; thời điểm nghỉ thêm do hiệu trưởng và giáo viên thỏa thuận.
Trường hợp nghỉ hè trùng với thời gian nghỉ thai sản, giáo viên vẫn được nghỉ thai sản đầy đủ; thời gian nghỉ hè được tính ngoài khoảng nghỉ thai sản, trước hoặc sau thời gian đó. Hiệu trưởng sắp xếp lịch nghỉ căn cứ kế hoạch năm học, quy mô, đặc điểm và điều kiện cụ thể của trường, đồng thời phải bảo đảm khung thời gian năm học.
Điều đáng chờ không chỉ là con số
Đề xuất 40 giờ mỗi tuần có thể giúp nhìn nhận công việc giáo viên sát thực tế hơn và làm rõ quyền nghỉ ngơi, nhưng con số chỉ có ích khi đi cùng cách phân công minh bạch, cơ sở vật chất phù hợp và ghi nhận đủ các phần việc ngoài lớp học. Với thời gian nghỉ hè, thông điệp cũng không phải là giáo viên được nghỉ trọn tám tuần trong mọi trường hợp: bồi dưỡng, nhiệm vụ thi cử khi được triệu tập và cách xử lý nghỉ bù đều cần được tính đến.
Dự thảo hiện còn được Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát trước khi hoàn thiện và ban hành. Vì thế, giáo viên và nhà trường nên phân biệt rõ đề xuất với quy định đã có hiệu lực, đồng thời chờ văn bản cuối cùng để biết cách áp dụng cụ thể. Kết luận quan trọng nhất: chuyển sang tính tổng thời gian theo tuần là hướng hợp lý hơn cách chỉ nhìn số tiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc giờ làm và nghỉ hè được bảo đảm trong thực tế, chứ không chỉ được ghi trên giấy.
