AI trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam
Kinh tế AI Việt Nam là tổng giá trị tạo ra từ các sản phẩm, dịch vụ, giải pháp và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, kinh doanh, quản trị nhà nước và đời sống, bao gồm đóng góp vào GDP, lợi ích năng suất lao động, hiệu quả doanh nghiệp, mức độ hài lòng người dân và năng lực cạnh tranh quốc gia trên chuỗi giá trị số khu vực lẫn toàn cầu. Chiến lược AI 2030 không chỉ là một bản kế hoạch công nghệ mà là tuyên bố lựa chọn mô hình tăng trưởng mới. Ngày 28-8, Thủ tướng đã ký Quyết định 1671/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trọng tâm là chuyển từ “đưa AI vào sản phẩm” sang “tái thiết kế toàn diện quốc gia bằng AI”, coi AI là năng lực cốt lõi trong mọi khâu tổ chức, vận hành. Đây là bước đi mang tính lựa chọn chiến lược, không phải thử nghiệm kỹ thuật.
Mục tiêu 6% GDP và tham vọng top 3 Đông Nam Á: táo bạo nhưng cần thiết
Điểm nhấn lớn nhất của chiến lược AI 2030 là đặt tham vọng kinh tế AI chiếm khoảng 6% GDP. Đồng thời, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển AI. Với một nền kinh tế đang ở giai đoạn chuyển đổi số, đây là mục tiêu táo bạo nhưng hợp lý: nếu không nhảy nhanh vào cuộc chơi AI, Việt Nam sẽ bị kẹt ở phân khúc gia công rẻ. Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, chiến lược xác định bước chuyển từ nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI sang chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng AI. Mục tiêu năng suất lao động trong các ngành ứng dụng AI tăng 10–15% là lời khẳng định rằng AI phải trở thành động lực hiệu quả, chứ không chỉ để “trang trí” hệ thống công nghệ.
Ứng dụng AI trong công vụ: bài kiểm tra năng lực thực thi
Chiến lược đặt ra yêu cầu 100% dịch vụ công trực tuyến và hồ sơ thủ tục hành chính được hỗ trợ bởi AI. Song song, 100% cán bộ, công chức, viên chức phải sử dụng AI trong công vụ hằng tuần. Đây là mục tiêu rất tham vọng vì nó đụng trực tiếp vào thói quen làm việc, hạ tầng dữ liệu và văn hóa quản trị. Khi AI trở thành động lực quan trọng để tái thiết kế phương thức quản trị, cung cấp dịch vụ, người dân có quyền kỳ vọng mức độ hài lòng với dịch vụ công tăng ít nhất 30% nhờ các hệ thống thông minh, minh bạch, phản hồi nhanh. Tuy nhiên, nếu dữ liệu không sạch, quy trình không được chuẩn hóa, hoặc đào tạo cán bộ chỉ mang tính hình thức, ứng dụng AI công vụ sẽ dễ trượt thành trò “số hóa vỏ bọc”, không thay đổi chất lượng trải nghiệm người dân.
Tham vọng xuất khẩu và thương hiệu AI Việt Nam: phải dám chơi ở sân lớn
Chiến lược AI 2030 không chỉ nhìn vào thị trường nội địa mà hướng tới xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ, giải pháp AI với kỳ vọng đạt quy mô đáng kể trên thị trường quốc tế. Song song, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành tối thiểu 10 thương hiệu AI có năng lực cạnh tranh ở khu vực và quốc tế. Đây là điểm then chốt: nếu kinh tế AI Việt Nam chỉ dựa vào làm chủ mô hình nội địa mà không xây được thương hiệu, chúng ta sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nền tảng nước ngoài. Doanh nghiệp AI Việt Nam được xác định là lực lượng chủ lực, tập trung phát triển sản phẩm, dịch vụ “Make in Viet Nam” và doanh nghiệp AI-native. Nhưng để “dám chơi” ở sân lớn, nhà nước phải nghiêm túc với chủ quyền AI, tiêu chuẩn dữ liệu và chính sách khuyến khích thương hiệu nội địa, thay vì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Từ 2030 đến tầm nhìn 2045: điều kiện để chiến lược không trở thành bản vẽ đẹp
Tầm nhìn đến 2045, Việt Nam muốn thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về nghiên cứu, phát triển, làm chủ AI và chuyển đổi AI quốc gia; AI trở thành nền tảng vận hành chủ đạo của Nhà nước, kinh tế và xã hội. Chiến lược được cụ thể hóa bằng 32 chỉ tiêu, 97 nhiệm vụ, giải pháp thuộc 14 nhóm, mỗi nhiệm vụ đều có cơ quan chủ trì, thời gian thực hiện. Trên giấy tờ, đây là một bản thiết kế khá chi tiết. Nhưng để không biến thành bản vẽ đẹp treo tường, Việt Nam phải nghiêm túc với 9 trụ cột chiến lược, từ nhân lực AI, hạ tầng tính toán, dữ liệu đến quản trị AI an toàn, đáng tin cậy. Quan điểm “lấy con người làm trung tâm, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả” nếu được thực thi nhất quán sẽ quyết định việc chúng ta có vươn lên top 3 Đông Nam Á AI như mong muốn hay không.
