Diễn đàn Biển Việt Nam: điểm khởi hành cho một quốc gia biển mạnh
Diễn đàn Biển Việt Nam là một cơ chế đối thoại đa ngành về hợp tác quốc tế biển, nơi giới hoạch định chính sách, chuyên gia và đối tác nước ngoài cùng phân tích, thiết kế và đề xuất các bước đi cụ thể để xây dựng quốc gia biển mạnh trên nền tảng Nghị quyết 20-NQ/TW, gắn phát triển kinh tế, quốc phòng – an ninh và quản trị biển hiện đại với hội nhập sâu rộng vào khu vực và thế giới. Ngày 2/10/2026 tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao chủ trì Diễn đàn Biển Việt Nam với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”. Việc đặt diễn đàn trong bối cảnh Nghị quyết 20 vừa ban hành biến sự kiện này thành thử nghiệm đầu tiên cho cách Việt Nam sẽ biến tầm nhìn chính trị thành cơ chế hành động. Nghị quyết xác định xây dựng quốc gia biển mạnh là nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, đồng thời đề cao vai trò trung tâm của Nhân dân và doanh nghiệp.
Nghị quyết 20-NQ/TW: Biển từ “tài nguyên” thành “trụ cột sức mạnh”
Điểm đáng chú ý nhất là Diễn đàn Biển Việt Nam diễn ra chỉ ít tuần sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh ngày 28/7/2026. Đây không chỉ là một văn bản định hướng, mà là bước chuyển tư duy: biển không còn được nhìn chủ yếu như nguồn tài nguyên, mà như không gian chiến lược, trụ cột sức mạnh quốc gia, gắn với lịch sử dựng nước, giữ nước, chủ quyền và tương lai phát triển dân tộc. Theo phát biểu tại diễn đàn, Nghị quyết 20-NQ/TW gắn khát vọng trở thành quốc gia biển mạnh với hai cột mốc chiến lược: đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Câu nói được nhấn mạnh là: “Quốc gia biển Việt Nam được xây dựng bằng năng lực tự thân, uy tín quốc tế và những giá trị mà quốc gia đó mang lại cho cộng đồng”. Đây là lời nhắc rằng hợp tác quốc tế biển phải song hành với xây dựng nội lực.
Từ tiềm năng đến năng lực: vốn, công nghệ, nhân lực và quản trị biển
Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 không dừng ở khẩu hiệu mà đi thẳng vào những “nút thắt” phải tháo để biến tiềm năng biển thành năng lực phát triển thực chất: vốn, công nghệ, nhân lực, quản trị biển và hạ tầng. Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nêu rõ nhu cầu tăng cường hợp tác quốc tế để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính cho kinh tế biển hiện đại, xanh, bền vững, cạnh tranh – từ hạ tầng cảng biển, logistics đến đô thị ven biển và thích ứng biến đổi khí hậu. Song song, Nghị quyết 20 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực chính cho quốc gia biển mạnh, với trọng tâm là làm chủ tri thức, dữ liệu và công nghệ biển. Điểm mang tính “cách mạng” là yêu cầu đổi mới mạnh quản trị biển theo hướng tổng hợp, thống nhất, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, gắn với quy hoạch không gian biển quốc gia và tăng cường liên kết, điều phối. Nếu quản trị biển không thay đổi, mọi nguồn vốn và công nghệ sẽ chỉ làm dày thêm danh mục dự án chứ không tạo bước nhảy phát triển.
Đối thoại biển song phương: chiều sâu cam kết hợp tác quốc tế biển
Hợp tác quốc tế biển được Nghị quyết 20 thiết kế như tiến trình hai chiều: tiếp nhận tri thức, nguồn lực, cơ hội và đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến, gánh vác trách nhiệm chung. Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 vì thế được soi chiếu qua những kênh hợp tác song phương đang đi vào chiều sâu. Với Australia, Đối thoại biển lần thứ bảy giữa đoàn liên ngành hai nước diễn ra trong bầu không khí tin cậy, thẳng thắn, tập trung vào tình hình Biển Đông, an ninh biển, luật biển và quản trị đại dương, nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an toàn, tự do hàng hải, hàng không trên cơ sở UNCLOS 1982. Hai bên tái khẳng định hợp tác biển là mặt hợp tác mang tầm chiến lược, góp phần làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Với Malaysia, phiên tham vấn song phương lần thứ 5 giữa Hải quân Việt Nam và Hải quân Hoàng gia Malaysia rà soát hợp tác, thống nhất thúc đẩy trao đổi đoàn, giao lưu sĩ quan trẻ, tuần tra và luyện tập chung trên vùng biển giáp ranh, hướng tới ký kết cơ chế tuần tra phối hợp và kênh thông tin liên lạc trên biển. Phiên tham vấn lần thứ 6 dự kiến tổ chức tại Malaysia vào thời điểm phù hợp.
Xây dựng nội lực biển: chuyển tầm nhìn thành hành động quản trị hiện đại
Các cuộc đối thoại với Australia, Malaysia và những kênh hợp tác khác với New Zealand cho thấy Việt Nam đã có mạng lưới hợp tác quốc tế biển tương đối dày. Nhưng để trở thành quốc gia biển mạnh, trọng tâm vẫn là nội lực: thể chế, nhân lực, hạ tầng và văn hóa quản trị biển. Nghị quyết 20 yêu cầu hoàn thiện thể chế, đổi mới quy hoạch không gian biển quốc gia, tăng cường liên kết, điều phối giữa các ngành, vùng và cấp quản lý. Đáng chú ý, diễn đàn nhấn mạnh cần có cơ chế để kết quả thảo luận không dừng ở trao đổi, kiến nghị, mà được cụ thể hóa thành chương trình hành động, sáng kiến hợp tác và dự án khả thi. Đây là điểm phân định giữa một quốc gia “nói về biển” và một quốc gia “sống bằng biển”. Nếu Diễn đàn Biển Việt Nam thực sự trở thành nhịp cầu thường xuyên nối tầm nhìn chính trị với quyết định đầu tư, công nghệ và hợp tác, Việt Nam sẽ tiến thêm một bước dài trên con đường xây dựng quốc gia biển mạnh, có uy tín quốc tế và đóng góp xứng đáng cho hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững toàn cầu.
