Biển từ “tài nguyên” thành trụ cột sức mạnh quốc gia
Diễn đàn Biển Việt Nam là không gian đối thoại chính sách, nơi lãnh đạo, chuyên gia trong và ngoài nước thảo luận cách chuyển tiềm năng kinh tế biển thành năng lực phát triển thực chất thông qua hợp tác quốc tế, hội nhập sâu rộng và đổi mới quản trị, hướng tới mục tiêu xây dựng một quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững. Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 khai mạc tại Hà Nội ngày 2-10 với chủ đề xây dựng quốc gia biển mạnh thông qua hợp tác và hội nhập quốc tế, do Học viện Ngoại giao thuộc Bộ Ngoại giao chủ trì tổ chức. Sự kiện diễn ra đúng thời điểm Việt Nam bắt đầu triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW, văn kiện được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đánh giá là bước chuyển chiến lược trong tư duy về biển, coi biển là nền tảng quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia. Nói cách khác, biển không còn chỉ là “tài nguyên để khai thác”, mà là trụ cột kiến tạo vị thế và năng lực cạnh tranh của đất nước.
Diễn đàn 2026: Bàn cách biến tiềm năng thành năng lực phát triển
Tham dự Diễn đàn Biển Việt Nam năm 2026 là lãnh đạo Quốc hội, các ban, bộ, ngành trung ương, địa phương, cùng đại sứ, đại diện tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Thành phần ấy cho thấy biển đã trở thành chủ đề liên ngành, liên cấp, không còn nằm trong “vùng chuyên môn” hẹp của một cơ quan nào. Trọng tâm thảo luận xoay quanh cách cụ thể hóa Nghị quyết 20-NQ/TW thành chương trình hành động 2026–2030. Các ý kiến đều đi theo một hướng: tiềm năng kinh tế biển chỉ có giá trị khi được chuyển thành nguồn lực thực tế – vốn, công nghệ, nhân lực, tri thức, hạ tầng, thị trường và năng lực quản trị môi trường biển. Không có các cấu phần này, khẩu hiệu “quốc gia biển mạnh” sẽ chỉ dừng ở tham vọng trên giấy.
Hợp tác quốc tế biển: Chìa khóa cho quốc gia biển mạnh
Điểm nhất quán của Diễn đàn là khẳng định hợp tác quốc tế biển và hội nhập là con đường bắt buộc để Việt Nam biến lợi thế vị trí địa lý thành động lực tăng trưởng bền vững. Diễn đàn được tổ chức với chủ đề xây dựng quốc gia biển mạnh thông qua hợp tác và hội nhập quốc tế, và các phát biểu yêu cầu hợp tác phải mang lại kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, quản trị, thị trường và bảo vệ môi trường. Đây là sự từ chối cách tiếp cận “tự lực đơn độc” vốn dễ dẫn đến tụt hậu trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Quan trọng hơn, hợp tác quốc tế không chỉ để nhận hỗ trợ, mà còn để nâng cao năng lực tham gia và đóng góp của Việt Nam trong quản trị biển, đại dương toàn cầu. Nếu muốn có tiếng nói trong việc định hình không gian biển hoà bình, kết nối, phát triển bền vững, Việt Nam phải hiện diện như một đối tác chủ động, có trách nhiệm.
Vai trò Học viện Ngoại giao và định hướng khoa học – công nghệ
Việc Học viện Ngoại giao và Bộ Ngoại giao đứng ra chủ trì Diễn đàn không phải chi tiết kỹ thuật, mà là dấu hiệu cho thấy chính sách biển đang được đặt vào trung tâm thiết kế đối ngoại quốc gia. Nghị quyết 20-NQ/TW không chỉ nói về kinh tế mà còn về vị thế, trách nhiệm của Việt Nam trong các cơ chế UNCLOS, BBNJ và quản trị đại dương toàn cầu. Chuyển thông điệp chính trị thành năng lực cụ thể lại phụ thuộc rất nhiều vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – những yếu tố được xác định là động lực chính giúp Việt Nam bứt phá trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững. Đặc biệt, các khuyến nghị về cụm du lịch biển liên tỉnh, trung tâm du lịch biển đa chức năng cho thấy tư duy coi không gian biển là mạng lưới giá trị, chứ không phải tập hợp những dự án rời rạc.
Biển phải mang lại lợi ích cho cộng đồng ven biển
Điểm đáng chú ý là Diễn đàn không chỉ nói về doanh nghiệp và nhà nước mà nhấn mạnh phải lấy nhân dân làm trung tâm, kết hợp hài hoà phát triển kinh tế biển với quốc phòng, an ninh. Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam khẳng định Liên Hợp Quốc sẽ hỗ trợ huy động tài chính, công nghệ và bảo đảm lợi ích đến với cộng đồng ven biển, ngư dân, phụ nữ và thanh niên. Câu chuyện quốc gia biển mạnh vì thế gắn trực tiếp với đời sống của người dân ven biển, không phải chỉ với bản đồ chiến lược. Nếu người dân không được hưởng lợi từ phát triển bền vững biển, mọi chương trình hành động sẽ thiếu tính chính danh. Phiên bế mạc Diễn đàn sẽ tổng hợp ý kiến, đề xuất và khuyến nghị để đóng góp vào việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 20-NQ/TW. Kết luận hợp lý cho Diễn đàn là rõ ràng: hoặc Việt Nam biến biển thành không gian hợp tác, công nghệ cao, nhân lực chất lượng và quản trị hiện đại, hoặc chấp nhận lãng phí thế hệ cơ hội.
