Hoãn thuế trước thượng đỉnh Trump Tập: Một bước lùi có tính toán
Việc Mỹ hoãn công bố mức thuế quan mới với Trung Quốc theo Section 301 thuế, dù đã hoàn tất điều tra và dự thảo báo cáo, là động thái chiến lược nhằm giữ lại đòn bẩy thương mại trước thượng đỉnh Trump Tập, đồng thời phát tín hiệu vừa cứng rắn vừa mềm dẻo đến 16 đối tác bị nhắm tới trong cuộc điều tra năng lực sản xuất dư thừa. Điều đáng chú ý là gói thuế mới này không chỉ nhắm vào Bắc Kinh, mà còn bao trùm Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mexico, Việt Nam, Đài Loan và nhiều nền kinh tế xuất khẩu khác, với cáo buộc duy trì năng lực sản xuất vượt nhu cầu nội địa để tràn hàng ra thế giới, gây bất lợi cho nhà sản xuất Mỹ. Bởi vậy, quyết định hoãn không phải là nhượng bộ, mà giống một “tạm dừng có điều kiện” gắn trực tiếp với kết quả thượng đỉnh.
Section 301 và bài toán thuế quan Mỹ Trung Quốc: Đe dọa để mặc cả
Cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 được chính quyền Trump khởi động từ tháng 3, nhắm vào hơn chục đối tác lớn với lý do năng lực sản xuất dư thừa. Với Trung Quốc, dự thảo báo cáo được cho là đề xuất mức thuế 7,5% bổ sung lên hàng hóa nước này, dựa trên cáo buộc duy trì dư thừa công suất để xuất khẩu giá rẻ. Điều này sẽ chồng lên mức thuế 12,5% vốn đã áp vì cáo buộc lao động cưỡng bức, khiến thuế quan Mỹ Trung Quốc trở lại quỹ đạo “leo thang có hệ thống”. Trung Quốc đã cảnh báo rằng họ “có thể hành động nếu các mức thuế của Mỹ vượt quá các mức hiện hành khi thỏa thuận đình chiến thương mại được ký kết”, ngầm đe dọa trả đũa.
Điểm cốt lõi là Trump không từ bỏ đòn thuế, mà chuyển nó từ chế độ “kích hoạt ngay” sang “thanh kiếm treo lơ lửng trên bàn đàm phán”. Các nguồn tin cho biết ông thường dùng đe dọa thuế mới như đòn bẩy để buộc đối tác nhượng bộ trong đàm phán thương mại, và lần này cũng không khác. Nói cách khác, hoãn không phải là mềm yếu, mà là cách giữ sức ép ở mức tối ưu: đủ mạnh để gây áp lực, nhưng chưa đến mức khiến Bắc Kinh rời bàn đàm phán trước thượng đỉnh Trump Tập.
Thượng đỉnh Trump Tập: Không gian mặc cả cho thương mại Mỹ Trung
Ông Tập Cận Bình sẽ đến Washington tham dự thượng đỉnh Trump Tập, nơi hai bên dự kiến bàn từ chiến sự tại Iran, thương mại, đất hiếm đến trí tuệ nhân tạo. Trước đó, các nhà đàm phán hai nước sẽ nhóm họp vào cuối tuần để tìm kiếm bất kỳ thỏa thuận nào có thể đạt được trước chuyến thăm cấp nhà nước này. Thông tin cho biết Mỹ chỉ đề xuất gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm 6 tháng, thay vì một thỏa thuận dài hạn và ổn định. Điều đó cho thấy Washington muốn giữ quyền điều chỉnh thuế quan nhanh chóng, biến thương mại Mỹ Trung thành hồ sơ luôn “mở” để sử dụng trong toàn bộ nhiệm kỳ. Đồng thời, việc tổ chức quốc yến, mời các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ hàng đầu tham dự, là cách Nhà Trắng gửi đi thông điệp kép: cạnh tranh chiến lược nhưng vẫn muốn duy trì liên kết kinh tế và công nghệ ở mức có kiểm soát.
LNG Mỹ Trung Quốc và năng lượng: Mặt trận mềm trong cuộc chơi cứng
Bên cạnh thuế quan, LNG Mỹ Trung Quốc nổi lên như một điểm mặc cả giàu tiềm năng trong thượng đỉnh. Theo các nguồn tin, hai bên đang bàn khả năng giảm hoặc dỡ bỏ thuế mà Trung Quốc đang áp lên LNG Mỹ, trong khuôn khổ thỏa hiệp rộng hơn nơi mỗi bên có thể giảm thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa của bên kia. Thuế 15% mà Bắc Kinh áp lên LNG Mỹ từ tháng 2/2025 nhằm trả đũa thuế của Trump đã làm thương mại LNG song phương gần như đình trệ. Trong khi đó, các nhà sản xuất LNG Mỹ đang bước vào giai đoạn mở rộng công suất rất lớn, với hàng chục triệu tấn công suất mới đang xây dựng và vẫn thiếu hợp đồng dài hạn. Nếu Trung Quốc – nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới – nới thuế, họ không chỉ mở lại một thị trường khổng lồ cho doanh nghiệp Mỹ mà còn tái định hình dòng chảy năng lượng toàn cầu trong bối cảnh xung đột Nga–Ukraine và căng thẳng Mỹ–Iran.
Tín hiệu cho thị trường toàn cầu: Tạm yên tiếng súng, chưa có hòa bình
Việc Mỹ hoãn công bố mức thuế mới đối với Trung Quốc và 15 đối tác khác đến sau thượng đỉnh không nên được đọc như dấu hiệu kết thúc chiến tranh thương mại, mà là sự chuyển pha sang kiểu “xung đột kiểm soát”. Trump có thể tiếp tục dùng đe dọa áp thuế mới như đòn bẩy trong thương mại Mỹ Trung và với các nền kinh tế bị cáo buộc dư thừa công suất, từ châu Á đến châu Âu. Bắc Kinh thì khẳng định vấn đề năng lực sản xuất phải được nhìn nhận toàn diện, công bằng và “không được dùng làm cái cớ cho chủ nghĩa bảo hộ”, đồng thời bảo lưu quyền thực hiện mọi biện pháp cần thiết để đáp trả. Trong bối cảnh này, các ngành như LNG, năng lượng, nông nghiệp có thể trở thành vùng đệm giúp hai bên trao đổi nhượng bộ, nhưng không xóa đi sự cạnh tranh cấu trúc. Thế giới nhận được một khoảng lặng tạm thời, nhưng chưa có lời đảm bảo rằng thuế quan sẽ không lại được kích hoạt mạnh hơn sau thượng đỉnh Trump Tập.
