Mô hình chăm sóc sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi ở Cần Giờ: một bước đi đúng từ cơ sở

Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi phải bắt đầu từ cộng đồng

Mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi miễn phí tại cộng đồng là cách tổ chức dịch vụ khám, tư vấn, cấp thuốc và theo dõi sức khỏe định kỳ ngay tại địa bàn sinh sống, giúp người cao tuổi – đặc biệt nhóm yếu thế, khó khăn, neo đơn – tiếp cận y tế dễ hơn, giảm nhu cầu phải di chuyển xa đến bệnh viện và tăng khả năng phòng ngừa bệnh tật từ sớm. Đây không phải một hoạt động từ thiện ngắn hạn mà là bước thử nghiệm của một cách tiếp cận y tế công cộng mới: coi điểm chăm sóc cộng đồng là tuyến đầu cho phòng bệnh, chứ không chỉ là nơi hỗ trợ lúc cấp cứu. Nếu nhìn dưới lăng kính an sinh xã hội, mô hình ở xã Cần Giờ cho thấy muốn bảo vệ người cao tuổi, chúng ta buộc phải mang dịch vụ đến gần họ, thay vì yêu cầu họ tự vượt qua mọi rào cản khoảng cách, thời gian và sức khỏe.

Đưa khám bệnh miễn phí đến tận nơi: thu hẹp khoảng cách y tế

Điểm chăm sóc sức khỏe miễn phí đối với người cao tuổi tại xã Cần Giờ được chính quyền địa phương, ngành y tế, Mặt trận và cơ sở tôn giáo phối hợp triển khai ngay trong Phòng thuốc Nam phước thiện Hưng Cần Tự. Việc tổ chức khám bệnh miễn phí, tư vấn và cấp thuốc ngay tại địa phương giúp người cao tuổi không phải chờ đến khi bệnh nặng mới đi xa đến bệnh viện. Thay vì mỗi lần khám là một chuyến đi dài, tốn sức, họ có thể bước qua vài tuyến đường là đến nơi được thăm khám, tư vấn cặn kẽ. Mô hình duy trì định kỳ từ ngày 1 đến ngày 7 hằng tháng, với các hoạt động khám, tư vấn và cấp thuốc miễn phí cho người cao tuổi. Với khoảng 5.000 người cao tuổi đang sinh sống, tạm trú và lưu trú ngắn hạn trên địa bàn, điều này không chỉ mang tính hỗ trợ mà còn là cách thu hẹp khoảng cách y tế giữa trung tâm và vùng xa.

Phòng ngừa bệnh tật: chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang giữ sức khỏe

Điểm khám ở Cần Giờ không được thiết kế để thay thế bệnh viện, mà để trở thành mắt xích trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tập trung vào phòng ngừa bệnh tật và chăm sóc ban đầu. Các bác sĩ, lương y tại đây không chỉ thăm khám khi người dân có vấn đề sức khỏe, mà còn theo dõi thường xuyên, giúp người cao tuổi chủ động hơn trong phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe hằng ngày. Đây là sự dịch chuyển quan trọng: thay vì chỉ phản ứng khi bệnh đã nặng, mô hình khuyến khích kiểm tra định kỳ, phát hiện sớm, tư vấn chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng, vận động phù hợp. Việc duy trì lịch khám định kỳ trong tuần đầu mỗi tháng giúp mô hình không dừng lại ở một lễ ra mắt mang tính phong trào, mà hướng tới chăm sóc dài hơi, tạo thói quen theo dõi sức khỏe thường xuyên trong cộng đồng. Nếu được nhân rộng, cách làm này sẽ góp phần giảm tải cho tuyến trên, đồng thời giảm chi phí vô hình mà người cao tuổi đang gánh vì bệnh mạn tính không được kiểm soát.

Kết hợp cấp thuốc, giáo dục sức khỏe và y học cổ truyền

Điểm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại Cần Giờ cho thấy một hướng đi linh hoạt: kết hợp thế mạnh y học cổ truyền với chuyên môn y tế cơ sở. Tại Phòng thuốc Nam phước thiện Hưng Cần Tự, người cao tuổi được khám, tư vấn sức khỏe và nhận thuốc Nam miễn phí trong khung thời gian cố định mỗi tháng. Trạm Y tế xã phối hợp khám lâm sàng, sàng lọc, phân loại bệnh và hướng dẫn chuyển tuyến với những trường hợp cần điều trị chuyên sâu. Đây là một hệ thống chăm sóc dựa vào cộng đồng chứ không phải một phòng khám đơn lẻ: người dân vừa được cấp thuốc miễn phí, vừa được trang bị kiến thức để tự chăm sóc sức khỏe tại nhà. Ở cấp học đường, mô hình "Vườn thuốc nam Đại đoàn kết" tại Trường Tiểu học Cần Thạnh giúp học sinh nhận biết cây thuốc, hiểu giá trị dược liệu và ý thức bảo vệ môi trường, đưa giáo dục sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật vào đời sống từ sớm.

Ưu tiên nhóm yếu thế và bài học cho chính sách y tế cơ sở

Một điểm đáng chú ý khiến mô hình khám bệnh miễn phí này không rơi vào tình trạng hình thức là cách xác định đúng đối tượng: ưu tiên người cao tuổi thuộc diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, người neo đơn, hoàn cảnh khó khăn và những trường hợp hạn chế đi lại. Với người dân Cần Giờ, khoảng cách tưởng chừng không xa nhưng khi tuổi cao, sức yếu hoặc phải điều trị bệnh mạn tính thường xuyên, mỗi chuyến đi khám trở thành gánh nặng. Khi chính quyền, ngành y tế, Mặt trận, cơ sở tôn giáo và cộng đồng cùng tham gia, khoảng cách giữa người cao tuổi và dịch vụ chăm sóc sức khỏe thu hẹp lại. Theo đánh giá từ lãnh đạo địa phương, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân đã được coi là nhiệm vụ gắn với an sinh xã hội, chứ không phải nhiệm vụ riêng của ngành y. Về lâu dài, những mô hình phù hợp với đặc điểm địa phương như Cần Giờ có thể góp phần hình thành thói quen theo dõi sức khỏe, nâng cao kiến thức phòng bệnh và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng. Câu hỏi không còn là “có nên nhân rộng hay không”, mà là “chúng ta sẵn sàng điều chỉnh ngân sách, nhân lực và cơ chế phối hợp để mô hình này sống bền vững trên nhiều địa bàn khác hay chưa?”.