‘Sài Gòn phố thị’ – một triển lãm ảnh về ký ức và hiện tại
Triển lãm ảnh Sài Gòn “Sài Gòn phố thị” là cuộc trưng bày thời sự – nghệ thuật giới thiệu 90 tác phẩm của 17 nhiếp ảnh gia, ghi lại nhịp sống, văn hóa, lao động và diện mạo đô thị TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển hiện nay, đồng thời lưu giữ những ký ức đô thị và cảm xúc gắn bó của người dân với thành phố.
Điều làm triển lãm này đáng chú ý không chỉ là số lượng tác phẩm mà là thời điểm và tinh thần mà nó mang theo. Được Chi hội Nhiếp ảnh Sài Gòn, trực thuộc Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, khai mạc ngày 22/8 và kéo dài đến 10/9 tại số 122 Sương Nguyệt Anh, phường Bến Thành, “Sài Gòn phố thị” xuất hiện đúng vào mùa tri ân lịch sử: kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công 19/8/1945 và Quốc khánh 2/9/1945, đồng thời đánh dấu 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Triển lãm Quốc khánh vì thế không chỉ là nơi thưởng lãm mà là lời đối thoại hình ảnh giữa quá khứ và hiện tại của đô thị này.
90 tác phẩm, 17 tác giả: Sài Gòn đa sắc nhưng một mạch nghĩa tình
Nếu phải rút gọn “Sài Gòn phố thị” trong một hình ảnh, đó sẽ là sự đa sắc. 90 tác phẩm nghệ thuật của 17 tác giả tại triển lãm ảnh Sài Gòn này không cố tìm một chân dung duy nhất, mà chấp nhận Sài Gòn là tổng hòa của nhiều mảng đời sống khác nhau. Những giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, hoạt động cộng đồng được đặt cạnh các công trình kiến trúc hiện đại, nhịp sống kinh tế, lao động, sản xuất và những khoảnh khắc đời thường của người dân. Theo nghệ sĩ nhiếp ảnh Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, nhiều tác phẩm đã góp phần khắc họa vẻ đẹp ngày càng đổi mới của thành phố, đặc biệt ở các công trình kiến trúc tạo nên diện mạo hiện đại cho TP Hồ Chí Minh.
Song điều thuyết phục người xem không phải là bề mặt “hiện đại” của ảnh đô thị Sài Gòn, mà là cảm giác nghĩa tình trong từng khuôn hình. Ở đó, những công nhân trên công trường, tiểu thương trong chợ, học sinh trên đường đến lớp hay những gia đình sinh hoạt cuối tuần đều hiện lên bình dị nhưng đầy sức sống. 90 tác phẩm tập trung vào cuộc sống hằng ngày của người dân thành phố; từ những hình ảnh bình dị ấy, người xem có thể cảm nhận sức sống và niềm tự hào của những người con TP Hồ Chí Minh. Chính sự song hành giữa hiện đại và gần gũi khiến triển lãm nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh này không chỉ “đẹp mắt” mà còn có chiều sâu cảm xúc.
Góc nhìn của nghệ sĩ: lưu giữ ký ức đô thị qua đời sống thường ngày
Điểm mạnh của “Sài Gòn phố thị” nằm ở lựa chọn chủ đề: không chạy theo những sự kiện giật gân, các nghệ sĩ bám sát những chuyển động nhỏ trong đời sống thường nhật. Triển lãm do Chi hội Nhiếp ảnh Sài Gòn tổ chức, hướng tới kỷ niệm 33 năm thành lập Chi hội (9/1993 – 9/2026), là nơi những người đã gắn bó nhiều năm với thành phố tiếp tục đối thoại với đô thị bằng ngôn ngữ hình ảnh. Chi hội trưởng Cao Thị Thanh Hà cho biết chủ đề “Sài Gòn phố thị” xuất phát từ thế mạnh và tình yêu của các nghệ sĩ dành cho thành phố; qua từng khuôn hình, họ mong muốn lưu giữ những khoảnh khắc chân thực, giàu cảm xúc về nơi mình gắn bó.
Triển lãm ảnh Sài Gòn này vì thế giống một kho lưu trữ cảm xúc hơn là một bộ sưu tập “ảnh đẹp” thuần túy. Những hình ảnh về lao động, sinh hoạt văn hóa, cảnh quan và con người hôm nay, qua thời gian, có thể trở thành những lát cắt trực quan về một giai đoạn phát triển của thành phố. Khi nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh đặt trọng tâm vào câu chuyện của con người – từ lao động, học tập, sáng tạo, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đến những buổi sinh hoạt cộng đồng – mỗi bức ảnh trở thành một mảnh ký ức, nơi người xem tìm thấy cả tiến bước của đô thị lẫn sự bền bỉ của giá trị nghĩa tình.
Triển lãm Quốc khánh và ý nghĩa kết nối cộng đồng sáng tác
Không gian “Sài Gòn phố thị” không chỉ dành cho người xem mà còn là sân chơi chung của cộng đồng làm ảnh đô thị Sài Gòn. Triển lãm diễn ra trong dịp cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng thời chào mừng dấu mốc 50 năm TP Hồ Chí Minh mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong không khí những ngày lịch sử, việc chọn các hình ảnh đời thường để ghi lại nhịp sống và sự chuyển động của thành phố là một tuyên bố thầm lặng: lòng yêu nước, niềm tự hào có thể bắt đầu từ chính những khoảnh khắc nhỏ nhặt nhất trong đời sống hôm nay.
Ở cấp độ nghề nghiệp, triển lãm Quốc khánh này là dịp để hội viên Chi hội Nhiếp ảnh Sài Gòn giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sáng tác và tìm kiếm những góc nhìn mới về con người, văn hóa, đời sống đô thị, qua đó khuyến khích sáng tạo và nâng cao chất lượng tác phẩm. Sự nỗ lực bám sát đời sống, tìm kiếm các khoảnh khắc có giá trị và thể hiện bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh được lãnh đạo Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh ghi nhận và đánh giá cao. Có thể nói, mỗi mùa triển lãm như thế không chỉ ghi dấu một chặng đường 33 năm của Chi hội, mà còn góp thêm hình ảnh vào dòng chảy ký ức đô thị, làm giàu kho tư liệu tinh thần của thành phố.
Kết luận: Sài Gòn trong ống kính – không chỉ là phố thị
Nhìn lại “Sài Gòn phố thị”, dễ thấy triển lãm này vượt xa khuôn khổ một cuộc trưng bày ảnh thời sự. Nó đặt ra một cách nhìn về đô thị: không xem thành phố như những tòa nhà, đại lộ hay bảng số liệu phát triển, mà như một cơ thể sống, nơi mỗi con người là một mạch máu nuôi dưỡng ký ức và tương lai. Từ những công trình, hoạt động lao động, sinh hoạt văn hóa đến những khoảnh khắc đời thường, hình ảnh Sài Gòn – TP Hồ Chí Minh hiện lên vừa năng động, hiện đại, vừa gần gũi, nghĩa tình.
Trong bối cảnh nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh đang tìm kiếm những hướng đi mới, triển lãm ảnh Sài Gòn này là lời nhắc rằng sức mạnh của ảnh nằm ở khả năng kể chuyện. Những khuôn hình ghi lại hôm nay không chỉ có giá trị thưởng lãm mà còn là tư liệu sống về con người, văn hóa, diện mạo đô thị trong một giai đoạn chuyển mình. Khi người xem rời khỏi không gian triển lãm, điều còn lại không phải là tên tác giả hay thông số kỹ thuật, mà là cảm giác thân thuộc: hóa ra Sài Gòn – phố thị – chính là những khoảnh khắc giản dị mà ta đang sống mỗi ngày.
