Một Sài Gòn đời thường giữa những ngày lịch sử
Triển lãm ảnh Sài Gòn “Sài Gòn phố thị” là hoạt động nhiếp ảnh đô thị kết hợp ảnh thời sự Việt Nam và ảnh nghệ thuật, với 90 tác phẩm của 17 nhiếp ảnh gia ghi lại nhịp sống TP Hồ Chí Minh từ lao động, học tập, sáng tạo đến sinh hoạt văn hóa, lễ hội và những khoảnh khắc bình dị đời thường, đồng thời lưu giữ ký ức đô thị cho mai sau. Điều khiến triển lãm này đáng chú ý không phải ở sự hoành tráng, mà ở lựa chọn rất có chủ ý: nói về lịch sử bằng đời sống thường nhật. Khai mạc từ ngày 22/8, trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, cùng dấu mốc 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, các tác phẩm không chạy theo sự kiện mà lặng lẽ quay về với con người, phố xá, công trình, và những nhịp thường ngày đang kiến tạo diện mạo Sài Gòn hôm nay.
90 tác phẩm, 17 tác giả: bức tranh đa thanh về đô thị
Trong “Sài Gòn phố thị”, con số 90 tác phẩm của 17 tác giả không chỉ là thống kê khô khan, mà là 90 lát cắt cảm xúc về một đô thị đổi thay từng giờ. Từ công trường xây dựng, xưởng sản xuất, lớp học đến không gian lễ hội, sinh hoạt văn hóa, mỗi khuôn hình là một giọng kể góp vào hợp xướng đô thị. Theo nhận định của ông Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, “90 tác phẩm tập trung vào cuộc sống hằng ngày của người dân thành phố, từ những hình ảnh bình dị ấy, người xem có thể cảm nhận sức sống của thành phố và niềm tự hào của những người con TP Hồ Chí Minh”. Đó là nhiếp ảnh đô thị đúng nghĩa: không tô hồng, không bi lụy, mà miêu tả trung thực sự chuyển động, va đập, nỗ lực và những khoảng lặng giữa lòng phố thị đang phát triển.
Ảnh thời sự – nghệ thuật: ngôn ngữ kép của ký ức đô thị
Triển lãm “Sài Gòn phố thị” cho thấy ảnh thời sự Việt Nam không chỉ có nhiệm vụ thông tin, mà hoàn toàn có thể đứng cạnh ảnh nghệ thuật như một ngôn ngữ kép: vừa ghi nhận khoảnh khắc, vừa kể chuyện bằng thẩm mỹ. Những tấm hình lao động, cảnh quan, sinh hoạt văn hóa, lễ hội… khi được đặt cạnh nhau, chúng vượt khỏi tính mô tả để trở thành các mảnh ghép ký ức đô thị, giúp người xem thấy sự gắn bó giữa con người với thành phố, chứ không chỉ là phông nền kiến trúc. Như chia sẻ của NSNA Cao Thị Thanh Hà, Trưởng Chi hội Nhiếp ảnh Sài Gòn, sức mạnh của những nghệ sĩ lâu năm nằm ở chỗ họ đã “trải qua nhiều năm tháng gắn bó với thành phố để tìm kiếm và ghi lại những góc nhìn giàu cảm xúc”. Chính kinh nghiệm ấy khiến ảnh thời sự ở đây không khô cứng, mà nặng tình và giàu chiều sâu.
Không gian giao lưu nghề và nơi ký ức được nối dài
“Sài Gòn phố thị” không chỉ là triển lãm ảnh Sài Gòn dành cho công chúng yêu nhiếp ảnh, mà còn là sinh hoạt nghề quan trọng của Chi hội Nhiếp ảnh Sài Gòn. Được tổ chức hướng tới kỷ niệm 33 năm thành lập Chi hội (9/1993 – 9/2026), triển lãm là dịp hội viên giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sáng tác, tìm kiếm góc nhìn mới về con người và đời sống đô thị, qua đó nâng cao chất lượng sáng tác và tăng cường sự gắn kết giữa các nghệ sĩ. Việc mở cửa phục vụ công chúng từ ngày 22/8 đến hết 10/9 tại Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, số 122 Sương Nguyệt Anh, phường Bến Thành, cho thấy mong muốn đưa nhiếp ảnh đô thị về đúng vị trí: ở giữa đời sống, trong tầm mắt người dân và trở thành một phần ký ức chung.
Từ triển lãm hôm nay đến ký ức mai sau
Điều đáng bàn nhất ở “Sài Gòn phố thị” là tham vọng khiêm tốn mà lớn lao: biến những khoảnh khắc tưởng như vụn vặt của đời sống thành chất liệu ký ức cho tương lai. Những hình ảnh về lao động, sinh hoạt văn hóa, cảnh quan và con người hôm nay, qua thời gian, sẽ trở thành tư liệu trực quan về một giai đoạn phát triển của thành phố – những gì thường ngày đang diễn ra sẽ là “lịch sử nhỏ” của mai sau. Trong bối cảnh đô thị thay đổi nhanh, nhiếp ảnh đô thị nếu chỉ chạy theo cái lạ, cái giật mình sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất: nhịp sống bền bỉ và nghĩa tình. “Sài Gòn phố thị” nhắc chúng ta rằng, bảo tồn ký ức không chỉ là giữ lại các di tích, mà còn là chăm chút cho những khuôn hình đời thường, nơi tinh thần Sài Gòn – TP Hồ Chí Minh hiện lên năng động, hiện đại mà gần gũi, nghĩa tình.
