Khi điểm số ảo không còn là mục tiêu: Đắk Lắk chọn chất lượng thật
Chấm dứt nâng điểm học sinh và làm đẹp học bạ là yêu cầu về việc dừng mọi hình thức “tô son điểm số” nhằm tạo thành tích ảo, thay vào đó là xây dựng một hệ thống tiêu chí đánh giá phản ánh trung thực năng lực, phẩm chất và mức độ tiến bộ thực tế của học sinh trong quá trình học tập, không biến điểm số thành mục tiêu duy nhất mà là một phần trong đánh giá học sinh công bằng và toàn diện. Đây là bước chuyển tư duy mạnh mẽ của ngành giáo dục Đắk Lắk, được khẳng định tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ 2026-2027, với yêu cầu rõ ràng: không chạy theo tỷ lệ lên lớp hay tốt nghiệp ảo, dạy và đánh giá phải gắn với chất lượng giáo dục thực chất.
Thông điệp chính sách: Điểm số không phải mục tiêu duy nhất
Tín hiệu đáng chú ý là lãnh đạo tỉnh đã nói thẳng: điểm số không phải là mục tiêu duy nhất của giáo dục, thành tích không được phép dẫn dắt mọi quyết định chuyên môn. Khi Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn yêu cầu ngành giáo dục “không chạy theo thành tích; không để điểm số trở thành mục tiêu duy nhất; phải đánh giá chính xác năng lực, phẩm chất và sự tiến bộ của người học”, ông đã đặt lại trật tự giá trị cho toàn hệ thống. Thay vì ép giáo viên nâng điểm học sinh để giữ tỷ lệ lên lớp, ngành được định hướng lấy kết quả học tập thực tế, sự tiến bộ trong từng lớp học làm tiêu chí đánh giá. Đây không chỉ là chỉnh lại thước đo, mà là lời cảnh báo: mọi báo cáo đẹp nhưng không gắn với năng lực thật của học sinh đều vô nghĩa, thậm chí gây hại lâu dài cho người học.
Thành tích ấn tượng nhưng phải gắn với đánh giá học sinh công bằng
Đắk Lắk không thiếu thành tích: năm học 2025-2026, tỉnh có 114 giải học sinh giỏi quốc gia, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố; 4 học sinh vào vòng thi chọn đội tuyển quốc gia dự Olympic khu vực và quốc tế; tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt 97,34%. Đó là những con số đáng tự hào, nhưng nếu phía sau là nâng điểm học sinh và làm đẹp học bạ thì sự tự hào sẽ trở nên rỗng. Việc Sở GD&ĐT yêu cầu “tuyệt đối không chạy theo tỷ lệ lên lớp hay tỷ lệ tốt nghiệp ảo; chấm dứt tình trạng nâng điểm, làm đẹp học bạ” là sự thừa nhận rằng thành tích chỉ có giá trị khi dựa trên đánh giá học sinh công bằng, minh chứng bằng tiến bộ thật trong lớp học. Giáo dục chất lượng cao không thể xây dựng trên nền những bảng điểm được chỉnh sửa để đẹp hơn thực tế.
Điều kiện dạy học còn thiếu: không thể yêu cầu chất lượng thật với cơ sở vật chất ảo
Yêu cầu đánh giá thực chất đặt giáo viên và nhà trường trước một câu hỏi khó: làm sao nâng chất lượng giáo dục khi điều kiện dạy học còn quá nhiều thiếu thốn. Tính từ mầm non đến THPT, toàn tỉnh đang thiếu ròng khoảng 1.260 phòng học; tình trạng thiếu tập trung ở mầm non và THCS, trong khi một số nơi lại dư phòng nhưng không thể bù cho địa bàn khác. Nhiều cơ sở giáo dục còn thiếu phòng học bộ môn, thư viện, nhà vệ sinh, nước sạch, công trình bán trú, nội trú, thiết bị dạy học tối thiểu cho môn Ngoại ngữ mới đáp ứng 20% ở tiểu học, 30% ở THCS và 40% ở THPT. Trong bối cảnh đó, Sở GD&ĐT lựa chọn ưu tiên bổ sung phòng học tại nơi thực sự thiếu, thay thế phòng học tạm và sửa chữa công trình có nguy cơ mất an toàn, coi cải thiện điều kiện dạy học là phần thiết yếu nếu muốn đánh giá học sinh công bằng, đúng năng lực.
Từ khẩu hiệu đến thay đổi thật: việc gì phải làm tiếp theo?
Chấm dứt nâng điểm học sinh và làm đẹp học bạ chỉ có ý nghĩa khi các giải pháp đi kèm không dừng ở khẩu hiệu. Ngành giáo dục Đắk Lắk đã đặt chủ đề năm học mới là “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”, chuyển trọng tâm triển khai Chương trình GDPT 2018 sang phát triển năng lực, phẩm chất học sinh. Năm học tới, ngành tập trung sắp xếp lại đội ngũ theo hướng tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy, điều động và tuyển dụng để bù thiếu, đồng thời xóa bỏ hồ sơ, sổ sách trùng lặp với nguyên tắc dữ liệu chỉ nhập một lần và dùng nhiều lần. Phó Chủ tịch tỉnh yêu cầu sau hội nghị, mỗi nhiệm vụ phải được chuyển thành công việc cụ thể, xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn, sản phẩm và kết quả có thể kiểm chứng. Nếu những cam kết này được thực hiện đến nơi đến chốn, thói quen chạy theo thành tích sẽ không còn đất sống, và học sinh Đắk Lắk sẽ được học trong môi trường mà nỗ lực thật được ghi nhận bằng điểm số thật.
