Học tập suốt đời thời chuyển đổi số: từ khẩu hiệu thành năng lực sống
Học tập suốt đời gắn với kỹ năng số là quá trình mỗi người liên tục cập nhật kiến thức và rèn luyện năng lực sử dụng công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong môi trường số để học tập, làm việc và sống an toàn, hiệu quả, thay vì chỉ học một lần rồi dùng cả đời. Ngày 9/10/2026, tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TPHCM, Trung tâm Chuyển đổi số TP phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Ngày hội Công dân số và Lễ phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời. Đây không phải một sự kiện mang tính nghi thức, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: TP.HCM chọn liên kết học tập suốt đời với kỹ năng số như trục chính cho chiến lược phát triển nhân lực trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Vì sao TP.HCM đặt cược vào kỹ năng số của từng công dân
Chương trình được tổ chức hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10, với thông điệp “Chuyển đổi số thiết thực vì người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của Thành phố”. Điều này cho thấy trọng tâm không nằm ở công nghệ, mà ở năng lực sử dụng công nghệ của người dân. Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức học tập và cách người dân tiếp cận dịch vụ công. Nếu công dân không có kỹ năng số, mọi nền tảng thông minh sẽ trở nên xa lạ, thậm chí gây bất bình đẳng mới. Vì vậy, việc gắn học tập suốt đời với môi trường số và AI nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, làm việc của từng nhóm đối tượng không chỉ là chủ trương giáo dục, mà là lựa chọn phát triển nhân lực dài hạn.
Từ lễ phát động đến thực hành: công dân số học bằng trải nghiệm
Điểm đáng chú ý là TP.HCM không dừng ở diễn đàn, mà thiết kế Ngày hội Công dân số như một “phòng thí nghiệm” kỹ năng số cho người dân. Tại sự kiện, người dân được trải nghiệm các nền tảng, ứng dụng và giải pháp công nghệ trong nhiều không gian như “Tôi là Công dân số”, không gian doanh nghiệp và không gian hưởng ứng học tập suốt đời. Các hoạt động tập trung vào sử dụng dịch vụ số, ứng dụng AI, bảo vệ thông tin cá nhân và nhận diện rủi ro trên mạng. Đây là cách tiếp cận đúng: kỹ năng số không thể hình thành bằng bài giảng lý thuyết, mà phải qua thực hành liên tục. Thành phố cũng khuyến khích người dân chủ động lựa chọn nội dung học tập, trải nghiệm công nghệ và nâng cao kỹ năng sử dụng môi trường số – tức là biến mỗi công dân thành “người quản lý” hành trình học tập suốt đời của chính mình.
Công nghệ giáo dục: mắt xích giữa trường học, công nhân và nền kinh tế số
Nếu coi học tập suốt đời là dòng chảy, thì công nghệ giáo dục chính là hệ thống kênh dẫn. Theo ông Trương Minh Huy Vũ, các giải pháp công nghệ có thể hỗ trợ giáo viên đổi mới bài giảng, đồng thời giúp công nhân, đoàn viên và người lao động bổ sung kiến thức theo nhu cầu. Đây là cách TP.HCM kéo kỹ năng số ra khỏi phạm vi lớp học phổ thông, đưa vào nhà máy, công sở, khu dân cư. Tại ngày hội, các đơn vị giáo dục và doanh nghiệp giới thiệu học liệu số, lớp học thông minh, STEM/STEAM, Robotics, lập trình và nhiều giải pháp công nghệ hỗ trợ dạy – học. Những công cụ này, nếu được dùng trong tinh thần học tập suốt đời, sẽ tạo ra thế hệ lao động có khả năng tự cập nhật, thay vì bị động trước thay đổi nghề nghiệp. Nói cách khác, công nghệ giáo dục đang trở thành hạ tầng mềm cho phát triển nhân lực số.
Từ ứng dụng Công dân số đến xã hội học tập: bước đi tiếp theo
Chiến lược của TP.HCM không dừng ở một tuần lễ. Các nền tảng dùng chung đang hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính và tiếp cận dịch vụ số, trong đó Cổng 1022 cho phép người dân gửi phản ánh và nhận thông tin giải đáp. Thành phố định hướng phát triển Ứng dụng Công dân số thành đầu mối tập trung thông tin, dịch vụ và tiện ích số phục vụ đời sống. Nếu được thiết kế như một “trung tâm học tập suốt đời trong túi”, ứng dụng này có thể trở thành nơi người dân chủ động chọn thông tin, kiến thức và trải nghiệm phù hợp trên nền tảng công nghệ. Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời mang chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và AI để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”. Câu hỏi còn lại là: thành phố sẽ duy trì tinh thần “thực học, thực hành” này như thế nào quanh năm, để mỗi công dân số không chỉ biết dùng ứng dụng, mà còn biết tự học trong suốt cuộc đời.
