Trường nội trú vùng biên: từ khoảng cách đến cơ hội mới
Những trường học vùng biên giới với mô hình nội trú khang trang là hệ thống cơ sở vật chất giáo dục được xây dựng đồng bộ ngay tại các xã biên giới, giúp học sinh dân tộc thiểu số được ăn, ở, học tập an toàn, giảm quãng đường đến lớp, hạn chế bỏ học và mở rộng cơ hội vươn lên thông qua giáo dục chất lượng hơn. Sáng 5/9, hàng nghìn học sinh vùng biên bước vào năm học mới trong những ngôi trường vừa được xây dựng, sửa chữa và hoàn thiện, thay cho các lớp học tạm bợ, xuống cấp trước đây. Điều này không chỉ là thay đổi cảnh quan, mà là bước dịch chuyển rõ rệt từ “học cho có” sang “học trong điều kiện xứng đáng”. Đầu tư trường học ở biên giới không phải là chuyện làm đẹp hình thức, mà là lựa chọn chính trị và xã hội đầy chủ đích: đưa nơi khó nhất tiến gần hơn với chuẩn chung cả nước.
Những con số biết nói: từ Ia Púch đến Đông Lâm Đồng
Tại xã Ia Púch (Gia Lai), Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Ia Púch hiện có 752 học sinh từ lớp 1 đến lớp 9, trong đó 176 em nội trú và 576 em bán trú. Các em từng phải đi bộ đường xa, học trong điều kiện thiếu thốn, nay được ăn ở trong không gian đồng bộ, an toàn. Ở khu vực Đông Lâm Đồng, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh bước vào năm học mới với diện mạo khác hẳn nhờ dự án đầu tư cơ sở vật chất trị giá 61 tỷ đồng. Hai khu ký túc xá A1, A2 cung cấp 96 phòng với 384 giường và góc học tập mới, cùng nhiều hạng mục dạy học, ăn ở, sinh hoạt được nâng cấp. Một câu nói đáng nhớ của học sinh K’Que Văn Thuyết là: “Có được cơ sở vật chất khang trang trong năm học mới này, em luôn nhắn nhủ với lòng rằng sẽ cố gắng học tập thật tốt”.
Hạ tầng giáo dục nơi phên dậu: không chỉ là những bức tường mới
Từ miền Tây Thanh Hóa, các tỉnh miền núi phía Bắc đến miền Trung và Tây Nguyên, những công trình trường học vùng biên giới được triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt. Nhiều nơi, không chỉ nhà thầu mà cả cán bộ, chiến sĩ và chính quyền địa phương cùng “xắn tay” dựng trường, biến hạ tầng giáo dục thành biểu tượng đoàn kết cộng đồng. Ở Gia Lai, từ tháng 6, 40 cán bộ, chiến sĩ Biên phòng trực tiếp hoàn thiện phòng học, thư viện, nhà đa năng, ký túc xá và hạ tầng phụ trợ tại Trường Ia Púch để kịp khai giảng. Họ còn vận động kinh phí để trồng khoảng 5.000 cây xanh, tạo bóng mát cho học sinh. Một công trình ở Bát Mọt (Thanh Hóa) rộng gần 1,8 ha, đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt cho khoảng 260 học sinh. Rõ ràng, đầu tư trường học ở biên giới không chỉ là chuyện phòng ở, bàn ghế, mà là tái định nghĩa môi trường sống và học tập của cả một thế hệ.
Điều kiện ăn – học – ngủ tốt hơn: thay đổi diễn ra trong đời sống hàng ngày
Những khu nội trú khang trang không còn là khẩu hiệu mà hiện hữu trong từng bữa ăn, giấc ngủ của học sinh. Tại Đông Lâm Đồng, 950 học sinh nội trú được hưởng điều kiện ăn ở, học tập tốt hơn, tạo thêm động lực cho thầy và trò trong dạy – học. Mỗi phòng ở 4 học sinh, có đủ giường và bàn học, vừa đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, vừa tạo không gian tự học sau giờ lên lớp. Nhìn từ đời sống của học sinh, 61 tỷ đồng đầu tư được “dịch” thành phòng ở mới, 384 giường, bàn học và các công trình ăn – ở – học tập hoàn thiện đồng bộ. Một chỗ nghỉ ngơi phù hợp giúp các em giữ sức khỏe, bàn học riêng giúp ôn tập, môi trường sinh hoạt ổn định giúp các em bớt sốc khi sống xa gia đình. Những thay đổi này đặc biệt quan trọng với học sinh lớp 12 đang chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp.
Chính sách đi vào từng nhà: giữ học sinh ở lại trường, giữ tương lai ở lại bản làng
Điểm đáng giá nhất của làn sóng đầu tư trường học vùng biên giới là chính sách không dừng ở công trình, mà đi thẳng vào từng khó khăn cụ thể của gia đình vùng cao. Ở nhiều nơi, khi có học sinh vắng học, cán bộ phụ trách địa bàn phối hợp với giáo viên đến tận nhà tìm hiểu nguyên nhân, vận động phụ huynh đưa con trở lại trường, với quyết tâm không để em nhỏ nào bị bỏ lại phía sau. Cùng với đó, các đơn vị Biên phòng tiếp tục chương trình “Nâng bước em tới trường – Con nuôi đồn Biên phòng”, hỗ trợ tài chính, thăm hỏi gia đình, tặng sách vở để học sinh yên tâm học tập. Đảng, Nhà nước và nhà trường chú ý đến những nhu cầu thiết yếu của học sinh dân tộc thiểu số trong môi trường nội trú, từ chỗ ở, bữa ăn, đến hoạt động sinh hoạt chung. Sự chăm lo từ những điều thiết thực giúp học sinh giảm bớt khó khăn, có thêm thời gian và điều kiện tập trung cho việc học. Nhìn tổng thể, những mái trường mới là dấu ấn của một Việt Nam đổi thay, nơi vùng phên dậu không còn là “vùng trắng” về hạ tầng giáo dục mà trở thành nơi gieo những mầm xanh tri thức.
