Học luật năng lượng bằng tình huống gần gũi
Cuộc thi tìm hiểu pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là hoạt động giáo dục cộng đồng, giúp người dân và tổ chức nắm quy định, hiểu trách nhiệm và vận dụng kiến thức vào sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh. Cục Năng lượng - Dầu khí thuộc Bộ Công Thương phối hợp với Tạp chí Công Thương tổ chức cuộc thi năm 2026 trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030. Lễ phát động diễn ra ngày 23/10 tại Hà Nội. Đây là thời điểm phù hợp để đưa pháp luật năng lượng ra khỏi phạm vi văn bản chuyên môn: năm 2026 đánh dấu năm đầu triển khai luật sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/1. Cuộc thi chọn cách tiếp cận thiết thực, kết hợp kiến thức với tình huống thực tế thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền một chiều.
Thông điệp “Tiết kiệm năng lượng - Thịnh vượng tương lai” đặt đúng trọng tâm: sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn đem lại lợi ích thiết thực. Theo ông Trần Thanh Tùng, Quyền Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí, việc này góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, nâng sức cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững; doanh nghiệp có thể giảm chi phí sản xuất, còn gia đình tiết kiệm chi tiêu. Lợi ích ấy khiến việc hiểu đúng quy định trở nên gần gũi hơn, đồng thời cho thấy tiết kiệm năng lượng là lựa chọn có ích cho cả cộng đồng.
Ba vòng thi gắn kiến thức với thực hành
Cuộc thi trực tuyến mở đầu bằng vòng sơ khảo trắc nghiệm dành cho cá nhân và tập thể, diễn ra từ ngày 23/10 đến 13/11/2026 trong ba tuần. Người tham gia có thể làm bài trên thiết bị điện tử tại trang dự thi chính thức. Sau sơ khảo, các đội đủ điều kiện bước vào vòng tập huấn, nơi ban tổ chức và chuyên gia phổ biến pháp luật, đồng thời hướng dẫn kỹ năng trình diễn và truyền tải thông điệp. Từ vòng này, ban tổ chức chọn 3–5 đội vào chung kết, dự kiến tổ chức trực tiếp trong tháng 11/2026. Tại đó, thí sinh thể hiện hiểu biết bằng sân khấu hóa và xử lý tình huống về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Cấu trúc này có sức thuyết phục hơn một bài kiểm tra đơn lẻ: người dự thi vừa tiếp nhận quy định, vừa tập cách áp dụng và giải thích cho người khác.
Cuộc thi hướng tới các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và người dân trên cả nước, đặc biệt khuyến khích thanh niên, sinh viên và người lao động tham gia. Mùa đầu tiên, tổ chức năm 2025, thu hút hàng chục nghìn người từ gần 900 đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục trên toàn quốc. Kết quả ấy cho thấy hình thức thi có thể mở rộng sự quan tâm, nhưng thành công lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc kiến thức có theo người dự thi trở về trường học, nơi làm việc và gia đình hay không. Vì vậy, lời kêu gọi gắn việc hưởng ứng cuộc thi với hoạt động tiết kiệm năng lượng tại từng đơn vị là điểm đáng chú ý, không nên xem phần thi như một sự kiện tách rời đời sống.
Giá trị nằm ở thói quen sau cuộc thi
Điểm mạnh của chương trình là nối pháp luật với những lựa chọn thường ngày: dùng năng lượng có trách nhiệm, nhận diện cách tiết kiệm phù hợp và duy trì thực hành trong sinh hoạt hay sản xuất. Trắc nghiệm trực tuyến tạo lối vào thuận tiện; tập huấn và chung kết giúp các đội chuyển kiến thức thành thông điệp dễ nhớ. Nhưng mục tiêu không nên chỉ là số người hoàn thành bài thi hay số đội vào vòng cuối. Giá trị thực sự nằm ở việc người tham gia hiểu quy định, nhận rõ trách nhiệm và điều chỉnh hành vi sau chương trình. Khi cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và tổ chức đoàn thể cùng đưa hoạt động tiết kiệm vào môi trường của mình, cuộc thi có thể trở thành một cách phổ biến pháp luật sinh động, thay vì một đợt truyền thông ngắn hạn.
Vì thế, cuộc thi năm 2026 đáng được nhìn nhận như một bước nối giữa quy định mới và thực hành cộng đồng. Hình thức thi nhiều vòng tạo cơ hội học, thử và truyền đạt; thông điệp kinh tế, môi trường và an ninh năng lượng giúp giải thích vì sao mỗi người cần quan tâm. Thành công sau cùng sẽ được đo bằng những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì, từ cách sử dụng năng lượng tại gia đình đến nếp làm việc trong doanh nghiệp. Nếu người dự thi mang kiến thức ra khỏi màn hình và sân khấu, pháp luật năng lượng sẽ gần hơn với đời sống, còn tiết kiệm năng lượng sẽ dần trở thành thói quen chung.
