Đưa Trường Sa từ bản đồ vào sân trường
Giáo dục biển đảo hiệu quả cần biến kiến thức về vùng biển xa thành trải nghiệm gần gũi, để học sinh có thể nhìn thấy, đặt câu hỏi và chủ động khám phá thay vì chỉ ghi nhớ thông tin trong sách. Tại Trường Tiểu học Khánh Bình - Phân hiệu Khánh Đông, từng tốp học sinh quây quần bên cột mốc Trường Sa trong giờ ra chơi, đọc những thông tin được ghi trên công trình và chia sẻ điều mình biết. Cách tiếp cận ấy có sức gợi hơn một bài giảng đơn thuần: Trường Sa hiện diện ngay trong không gian các em sinh hoạt hằng ngày, khơi mở mong muốn tìm đọc tài liệu và tìm hiểu thêm về biển đảo.
Mô hình Trường Sa không chỉ làm đẹp khuôn viên. Ở Trường THCS Đông Ninh Hòa - Phân hiệu Ninh Thủy, hình ảnh cột mốc giúp học sinh tiếp cận kiến thức biển đảo trực quan, đồng thời gợi suy nghĩ về chủ quyền và cuộc sống của những người lính đang làm nhiệm vụ. Công trình tại đây được khánh thành ngày 13-10, do tổ chức Đoàn, Hội địa phương phối hợp với các đơn vị triển khai. Khi học sinh tự dừng lại quan sát, tìm hiểu rồi kể lại cho bạn bè, bài học vượt khỏi giờ học chính khóa và trở thành một phần của đời sống học đường.
Từ công trình trực quan đến hoạt động học tập thường xuyên
Một cột mốc chỉ phát huy hết ý nghĩa khi nhà trường biến nó thành điểm khởi đầu cho những hoạt động có nội dung. Các trường có thể gắn việc tìm hiểu công trình với sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt chủ điểm, ngoại khóa, triển lãm ảnh và các cuộc thi về biển đảo. Sự kết nối ấy giúp học sinh không chỉ nhận diện một biểu tượng mà còn dần tích lũy kiến thức, đặt câu hỏi và trao đổi với bạn bè. Mô hình cột mốc Trường Sa đã xuất hiện tại nhiều cơ sở giáo dục trong tỉnh, từ trường tiểu học đến trung học phổ thông.
Điểm đáng quý của hình thức này là khuyến khích sự tò mò thay vì áp đặt một bài học có sẵn. Một học sinh lớp 5 chia sẻ rằng cột mốc giúp em hiểu hơn về biển đảo và chủ quyền, đồng thời nuôi ước mơ một ngày được đến Trường Sa. Đó là dấu hiệu cho thấy giáo dục trực quan có thể nối kiến thức với cảm xúc và động lực học tập. Tuy vậy, công trình không nên chỉ là phông nền cho lễ chào cờ; cần được gắn với tài liệu đáng tin cậy và hoạt động thường xuyên để sự quan tâm ban đầu trở thành hiểu biết bền vững.
Cuộc thi kết hợp kiến thức biển đảo với pháp luật
Ngày 26-10, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ngãi phát động cuộc thi trực tuyến “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2026–2027. Hoạt động thu hút 39.702 học sinh trung học cơ sở từ 43 trường trên địa bàn 21 xã, phường. Quy mô ấy cho thấy chủ đề biển đảo có thể trở thành một hoạt động giáo dục chung, vượt khỏi phạm vi một lớp học hay một ngôi trường.
Cuộc thi biển đảo này có giá trị ở chỗ kết hợp kiến thức với tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật, đồng thời giúp học sinh hiểu vị trí, vai trò của biển đảo Việt Nam. Ở vòng xã, phường, thí sinh trả lời 30 câu hỏi trắc nghiệm trong 10 phút và được thi tối đa ba lượt; kết quả cao nhất được dùng để xét thành tích. Vòng tỉnh dự kiến tổ chức theo hình thức “Rung chuông vàng” với 60 học sinh xuất sắc, còn thời gian thi chính thức kéo dài từ 9 giờ ngày 26-10 đến 11 giờ ngày 1-11-2026. Hình thức trực tuyến tạo cơ hội tham gia rộng, còn vòng thi trực tiếp đem lại không khí tranh tài và giao lưu.
Từ tham gia đến ý thức trách nhiệm
Số lượng người tham gia là một tín hiệu đáng chú ý, nhưng thước đo quan trọng hơn là điều học sinh hiểu và ghi nhớ sau hoạt động. Mục tiêu của cuộc thi không dừng ở việc trả lời đúng câu hỏi: chương trình còn hướng tới bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong xây dựng, bảo vệ chủ quyền biển đảo. Khi kiến thức pháp luật được đưa vào một sân chơi có thử thách và phản hồi, học sinh có thêm cơ hội vận dụng điều đã học thay vì tiếp nhận thông tin một chiều.
Hai cách làm — cột mốc hiện diện trong sân trường và cuộc thi có quy mô lớn — bổ trợ cho nhau. Một bên tạo điểm chạm trực quan, gần gũi mỗi ngày; bên kia khuyến khích học sinh ôn tập, thi đua và tiếp cận nội dung pháp luật. Muốn hiệu quả không chóng qua, trường học cần duy trì hoạt động tìm hiểu sau lễ khánh thành và sau vòng thi, đồng thời nối hình ảnh, câu chuyện với kiến thức có căn cứ. Giáo dục biển đảo thuyết phục nhất khi khơi dậy sự chủ động: học sinh không chỉ biết Trường Sa ở đâu, mà còn hiểu vì sao việc tìm hiểu và có trách nhiệm với biển đảo là điều cần thiết.
