Mốc khai thác đang đến gần, nhưng vẫn cần hoàn tất nhiều bước
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế đang được xây dựng tại Đồng Nai, hướng tới trở thành cửa ngõ hàng không mới với nhà ga, đường băng và hệ thống điều hành bay đồng bộ. Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng và Phó Thủ tướng Thường trực về tiến độ dự án giai đoạn 1; theo kế hoạch, ACV đặt mục tiêu hoàn tất xây dựng trong tháng 9/2026 và khai thác thương mại từ ngày 1/12/2026. Đây là mốc đáng chú ý, nhưng không nên xem lịch dự kiến đồng nghĩa mọi hạng mục đã sẵn sàng phục vụ khách. Dự án thành phần 1 và 2 cơ bản hoàn thành xây dựng, còn các công trình thiết yếu thuộc dự án thành phần 3 vẫn đang được hoàn thiện. Tính đến ngày 9/10, dự án thành phần 3 đạt khoảng 86% khối lượng theo giá trị hợp đồng; trong 16 gói thầu chính, bốn gói đã xong và 12 gói còn lại đang triển khai. Vì vậy, tiến độ nghiệm thu và thủ tục khai thác sẽ quan trọng không kém tốc độ thi công.
Theo Bộ Xây dựng, một số hạng mục dự án thành phần 2 có thể đủ điều kiện khai thác trong tháng 12/2026. Nhóm này gồm đài kiểm soát không lưu, nhà kỹ thuật, nhà VIP, nhà nguồn và các công trình phục vụ quản lý bay. Thiết bị cơ điện, phòng cháy chữa cháy và nhiều hệ thống điều hành bay cơ bản đã được lắp đặt; phần việc còn lại, trong đó có kéo cáp trong tuynen kỹ thuật, cần được hoàn tất và kết nối đồng bộ. Cách nhìn thực tế là Long Thành đang tiến vào giai đoạn chuyển từ xây dựng sang chứng minh khả năng vận hành an toàn.
Nhà ga hoa sen và những hạng mục tạo dấu ấn
Điểm nhận diện rõ nhất của nhà ga Long Thành là thiết kế lấy cảm hứng từ hoa sen, với khối trung tâm và ba cánh, tổng diện tích sàn khoảng 376.000 m², mái cao hơn 45 m. Hình ảnh văn hóa tạo bản sắc cho công trình, nhưng giá trị thực tế sẽ được quyết định bởi cách nhà ga xử lý lưu lượng hành khách, kết nối các khu chức năng và vận hành trong giờ cao điểm. Mái thép trung tâm nặng hơn 5.300 tấn, phủ khoảng 20.000 m²; bên trong, mái kính khoảng 10.000 m² giúp đưa ánh sáng tự nhiên vào không gian. Quy mô ấy gây ấn tượng, song hành khách sẽ đánh giá công trình qua những trải nghiệm cụ thể như tìm đường, làm thủ tục và chờ hành lý.
Sân bay được quy hoạch theo tiêu chuẩn 4F; đường băng Long Thành trong giai đoạn đầu gồm hai đường băng, mỗi đường dài 4.000 m, thiết kế phục vụ máy bay thân rộng khi đáp ứng yêu cầu khai thác tương ứng. Đài kiểm soát không lưu cao khoảng 123 m, tạo thêm dấu mốc kiến trúc đồng thời đảm nhiệm quan sát và điều hành hoạt động bay. Nhà ga còn được thiết kế với hệ thống xử lý hành lý tự động có tổng chiều dài băng chuyền khoảng 24 km. Những con số này cho thấy hạ tầng được tính cho quy mô lớn về lâu dài, nhưng không tự bảo đảm trải nghiệm tốt: hiệu quả phụ thuộc vào tích hợp thiết bị, quy trình vận hành và năng lực phối hợp giữa các đơn vị.
366 chuyến mỗi tuần: khởi đầu có kiểm soát
Theo phương án của ACV, giai đoạn khai thác ban đầu dự kiến kéo dài từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, với tối đa khoảng 366 chuyến bay mỗi tuần: 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Đây là mức trần dự kiến, không phải cam kết rằng mọi tuần đều đạt đủ sản lượng. Quy mô khởi đầu có kiểm soát có thể giúp các bên kiểm tra quy trình, điều phối mặt đất và khả năng kết nối trước khi mở rộng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng về lựa chọn đường bay và phân bổ chuyến. Vietnam Airlines và Vietjet Air dự kiến từng bước đưa hoạt động bay về Long Thành; kế hoạch được nêu gồm tuyến Long Thành – Hà Nội cùng một số đường quốc tế của Vietnam Airlines, trong khi Vietjet Air dự kiến khai thác các tuyến nội địa nối sân bay với những trung tâm kinh tế, du lịch lớn.
Với hành khách, công suất ban đầu chỉ có ý nghĩa khi đi cùng lịch bay thuận tiện và kết nối mặt đất phù hợp. Công nghệ sinh trắc học, gồm nhận diện khuôn mặt tại một số điểm trong hành trình, được định hướng hỗ trợ xác minh danh tính, giảm thao tác thủ công và rút ngắn thời gian chờ khi tích hợp với hệ thống định danh và nền tảng dữ liệu được cấp phép. Đây là lợi ích tiềm năng, không nên hiểu là mọi khâu sẽ tự động ngay từ ngày đầu. Trước khi khai thác Long Thành, các đơn vị còn phải hoàn thiện nghiệm thu, hồ sơ môi trường, chương trình an ninh hàng không, giấy phép cho nhân viên và phương tiện, cùng các thủ tục chuyên ngành. Mốc tháng 12/2026 vì thế là mục tiêu có cơ sở tiến độ, nhưng chất lượng khai trương sẽ phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của cả hệ thống.
Thước đo thành công nằm ở vận hành, không chỉ ở quy mô
Long Thành có những dấu ấn dễ nhận biết: nhà ga gợi hình hoa sen, hai đường băng dài 4.000 m và đài kiểm soát cao 123 m. Tuy nhiên, điều đáng theo dõi hơn cả là liệu các hạng mục có được nghiệm thu, kết nối và đưa vào hoạt động đồng bộ đúng kế hoạch hay không. Con số tối đa 366 chuyến mỗi tuần tạo một khung khởi đầu cụ thể, còn việc các hãng bay chuyển dần hoạt động sẽ quyết định sân bay có sớm trở thành lựa chọn hữu ích với hành khách hay không. Nhìn từ tiến độ hiện tại, mục tiêu khai thác thương mại trong tháng 12/2026 đã có nền tảng, nhưng vẫn cần thận trọng cho đến khi các bước cấp phép và kiểm tra vận hành hoàn tất. Một sân bay mới chỉ thực sự thành công khi kiến trúc ấn tượng đi cùng hành trình thuận tiện, an toàn và ổn định.
