Hai dự án khu công nghiệp Khánh Hòa: bước ngoặt cho quỹ đất sản xuất
Hai dự án khu công nghiệp Ninh Sơn và Vạn Lương tại Khánh Hòa là các tổ hợp hạ tầng sản xuất quy mô hàng trăm hecta, được thiết kế để mở rộng quỹ đất công nghiệp, thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời tái định hình vị thế phát triển công nghiệp của địa phương trong mối liên hệ với Khu kinh tế Vân Phong và mạng lưới khu công nghiệp quốc gia. Dự án Khu công nghiệp Ninh Sơn được đề xuất thực hiện tại xã Bắc Ninh Hòa, nằm ngoài Khu kinh tế Vân Phong, với quy mô khoảng 470 ha và tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 6.700 tỷ đồng. Song song, Khu công nghiệp Vạn Lương tại xã Vạn Ninh có diện tích khoảng 191 ha, vốn đầu tư đăng ký hơn 2.610 tỷ đồng. Việc Khánh Hòa đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, cụm công nghiệp cho thấy tỉnh đang lựa chọn con đường công nghiệp hóa rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào du lịch và dịch vụ.
Ninh Sơn: quỹ đất lớn ngoài Khu kinh tế Vân Phong và bài toán tính khả thi
Điểm đáng chú ý của đầu tư Ninh Sơn là dự án được đặt ngoài ranh giới Khu kinh tế Vân Phong nhưng lại nhắm thẳng vào nhu cầu mở rộng quỹ đất công nghiệp của khu vực Bắc Khánh Hòa. Với diện tích khoảng 470,45 ha và tổng vốn dự kiến hơn 6.738 tỷ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư gần 1.011 tỷ đồng, Ninh Sơn có quy mô đủ lớn để trở thành cực thu hút dòng vốn sản xuất mới. Theo hồ sơ, dự án có thời hạn hoạt động 70 năm và thời gian triển khai dự kiến 60 tháng kể từ khi được Nhà nước giao hoặc cho thuê đất. Đây là khung thời gian tham vọng, bởi để lấp đầy khu công nghiệp, địa phương không chỉ cần đất sạch mà còn phải chứng minh "sự cần thiết và tính khả thi" như yêu cầu rà soát của Phó chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng. Nếu không làm rõ định hướng quy hoạch, năng lực thu hút dự án và tỷ lệ lấp đầy, một khu công nghiệp lớn rất dễ trở thành quỹ đất bỏ trống.
Vạn Lương: tiến độ chặt chẽ cho một khu công nghiệp hướng tới 2030
Trái với Ninh Sơn đang ở bước đề xuất, Khu công nghiệp Vạn Lương đã có nhà đầu tư cụ thể là Công ty TNHH Phát triển Đầu tư Công nghiệp Khánh Hòa, vừa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để thực hiện hạ tầng khu công nghiệp. Dự án có diện tích khoảng 191 ha tại xã Vạn Ninh, với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 2.610 tỷ đồng. Tiến độ được vạch khá rõ: từ quý III/2026 đến quý IV/2027 là giai đoạn chuẩn bị đầu tư, sau khi được giao hoặc cho thuê đất sẽ triển khai xây dựng trong 36 tháng, từ quý I/2028 đến quý IV/2030. "Dự kiến đến quý IV/2030, Khu công nghiệp Vạn Lương hoàn thành và đưa vào kinh doanh, khai thác, vận hành". Chính lịch trình cụ thể này tạo cơ sở để các doanh nghiệp sản xuất lên kế hoạch đầu tư trung hạn, nhưng cũng đặt áp lực về giải phóng mặt bằng, chất lượng hạ tầng và khả năng kết nối với trục phát triển công nghiệp hiện hữu của Khánh Hòa.
Tác động đến lao động địa phương và vị thế cạnh tranh công nghiệp
Nếu được triển khai đúng tiến độ, hai khu công nghiệp Khánh Hòa này có thể thay đổi sâu sắc thị trường lao động địa phương. Riêng Khu công nghiệp Ninh Sơn được kỳ vọng tạo việc làm cho khoảng 16.000 lao động, mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại khu vực Bắc Khánh Hòa. Đồng thời, quỹ đất công nghiệp mới sẽ tăng sức hút đối với các nhà đầu tư sản xuất, dịch vụ và xuất khẩu, góp phần đẩy mạnh phát triển công nghiệp của tỉnh. Về cạnh tranh, việc bổ sung Ninh Sơn ngoài Khu kinh tế Vân Phong cho thấy Khánh Hòa muốn đa dạng hóa không gian công nghiệp, tránh lệ thuộc vào một cực tăng trưởng. Tuy nhiên, để hai dự án thực sự trở thành điểm đến đầu tư thay vì "khu công nghiệp trên giấy", tỉnh phải đồng bộ hạ tầng giao thông, nguồn nhân lực và thủ tục hành chính, nếu không các nhà đầu tư trong và ngoài nước sẽ tiếp tục ưu tiên những địa phương đã có lịch sử lấp đầy khu công nghiệp tốt hơn.
Thách thức quy hoạch, môi trường và cơ hội hợp tác vốn ngoại
Mặt trái của cú hích phát triển công nghiệp là áp lực lên quy hoạch và tài nguyên. Với Ninh Sơn, yêu cầu của lãnh đạo tỉnh về việc rà soát kỹ quy hoạch thủy lợi cho thấy nguy cơ xung đột giữa đất công nghiệp và không gian cấp nước, tưới tiêu từ hồ Đá Bàn. Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp phải làm rõ tuyến kênh thủy lợi chạy qua khu vực dự án và bảo đảm không ảnh hưởng đến mục tiêu cấp nước, nếu có chồng lấn phải có phương án xử lý trước khi xin chủ trương đầu tư. Về cơ hội, việc xác lập một lịch tiến độ khá dài đến quý IV/2030 tại Vạn Lương mở ra không gian thương thảo với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, nhất là những doanh nghiệp muốn "đặt chỗ" sớm cho nhà xưởng tương lai. Tuy nhiên, Khánh Hòa cũng cần thận trọng tránh tâm lý chạy theo quy mô, bởi hai khu công nghiệp lớn chỉ tạo ra lợi thế thực sự nếu được gắn với chiến lược phát triển công nghiệp rõ ràng, chọn lọc ngành nghề và kiểm soát tác động môi trường.
