Từ mốc 8 tỷ USD FDI đến bài toán tăng trưởng hai con số
Thái Nguyên FDI khu công nghiệp là câu chuyện một địa phương công nghiệp đang thu hút mạnh đầu tư trực tiếp nước ngoài, đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và phải đồng thời giải quyết yêu cầu nâng chất lượng dự án, cải thiện hạ tầng, cải cách hành chính và mở rộng không gian phát triển công nghiệp để không rơi vào bẫy tăng trưởng chỉ dựa trên quy mô vốn đăng ký mà thiếu bền vững.
Sau 9 tháng, các khu công nghiệp Thái Nguyên đã thu hút hơn 8 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời ghi nhận doanh thu 30,6 tỷ USD và giá trị xuất khẩu 28,46 tỷ USD. Những con số này cho thấy sức bật của khu vực công nghiệp, nhưng cũng đặt ra áp lực duy trì đà tăng trưởng. Tham vọng doanh thu hơn 35 tỷ USD và xuất khẩu hơn 32 tỷ USD vào cuối năm không thể đạt được nếu tỉnh chỉ trông chờ vào vài tập đoàn lớn. Vấn đề không còn là “có FDI hay không”, mà là FDI có tạo thêm giá trị, việc làm chất lượng và nguồn thu ngân sách ổn định hay không.
Mục tiêu 8,1 tỷ USD FDI: Tham vọng lớn, rủi ro cũng lớn
Thái Nguyên đặt mục tiêu thu hút 8,1 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và 30.000 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước vào các khu công nghiệp, cùng với doanh thu doanh nghiệp hơn 35 tỷ USD, xuất khẩu hơn 32 tỷ USD và nộp ngân sách 10.500 tỷ đồng. Đây là bộ chỉ tiêu đầy tham vọng, thể hiện lựa chọn chiến lược tiếp tục dựa vào công nghiệp chế biến, chế tạo làm động lực tăng trưởng kinh tế hai con số. Tuy nhiên, tham vọng này cũng kéo theo rủi ro phụ thuộc quá lớn vào khu vực FDI, nhất là khi môi trường cạnh tranh thu hút vốn đang chuyển từ ưu đãi sang năng lực đáp ứng yêu cầu nhà đầu tư.
Điểm tích cực là dòng vốn mới không chỉ dừng ở quy mô, mà còn tập trung vào điện tử, linh kiện, bảng mạch, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao. Khi các dự án đi vào hoạt động ổn định, nhu cầu lao động, logistics, vận tải, thương mại và công nghiệp hỗ trợ tăng lên, tạo hiệu ứng lan tỏa cho kinh tế địa phương. Nhưng nếu tỉnh không kịp thời nâng chất hạ tầng, nguồn nhân lực và thể chế, lợi thế hiện tại có thể bị bào mòn khi các địa phương khác tăng tốc cải thiện môi trường đầu tư.
Mở rộng khu công nghiệp: Không chỉ thêm đất, mà phải thêm chất
Chiến lược mở rộng không gian công nghiệp của Thái Nguyên đang diễn ra với tốc độ cao. Tỉnh đang hoàn thiện quy hoạch phân khu Khu công nghiệp Tây Phổ Yên giai đoạn 1 và trình chấp thuận chủ trương đầu tư cho 9 khu công nghiệp mới như Phúc Thuận 1, Phúc Thuận 2, Tân Thành 1, Tân Thành 2, Kha Sơn, Nga My, Vạn Xuân, Chợ Mới 2, Chợ Mới 3. Đồng thời, tỉnh lập nhiệm vụ quy hoạch cho 5 khu công nghiệp bổ sung gồm Nam Thái Nguyên, Sông Công III, Phú Lương – Phú Lạc, Gang Thép và khu công nghiệp tại xã Đồng Hỷ, xã Văn Hán.
Cách làm này cho thấy Thái Nguyên không chấp nhận “chật chội” về quỹ đất công nghiệp. Nhưng nếu mở rộng khu công nghiệp chỉ để lấp đầy bằng các dự án gia công đơn giản, tỉnh sẽ bỏ lỡ cơ hội nâng giá trị gia tăng. Dự án tổ hợp công nghệ đô thị tiên phong tại Khu công nghiệp Yên Bình, quy mô gần 200 ha với định hướng tích hợp sản xuất, R&D, tài chính, thương mại – dịch vụ và đào tạo, là hướng đi cần được nhân rộng: kết nối hạ tầng sản xuất với hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo và dịch vụ để nâng hiệu quả hoạt động và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Hạ tầng, giải phóng mặt bằng và cải cách: Ba “điểm nghẽn” phải được tháo cùng lúc
Để biến các con số đăng ký thành năng lực sản xuất thực, Thái Nguyên không có lựa chọn nào khác ngoài việc xử lý đồng thời ba điểm nghẽn: hạ tầng, mặt bằng và thủ tục. Ban Quản lý các khu công nghiệp đang phối hợp với các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư hạ tầng để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư và tạo quỹ đất sạch phát triển khu công nghiệp, nhằm thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển. Đây là điều kiện tiên quyết để các dự án FDI không bị “treo” trên giấy.
Song song, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh, cùng cơ chế “luồng xanh” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, nâng cao sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Khi thủ tục thông thoáng, doanh nghiệp FDI lẫn doanh nghiệp trong nước đều tiết kiệm thời gian và chi phí, từ đó tăng sức cạnh tranh. Thực tế cho thấy, khi môi trường đầu tư cải thiện, các nhà đầu tư hiện hữu sẵn sàng tăng vốn, mở rộng sản xuất, tạo thêm việc làm và nhu cầu dịch vụ logistics, vận tải, thương mại, góp phần lan tỏa lợi ích FDI tới cộng đồng địa phương.
Kết luận: Giữ đà FDI, nâng chất tăng trưởng
Thái Nguyên đã chứng minh sức hút với hơn 8 tỷ USD FDI vào khu công nghiệp và doanh thu 30,6 tỷ USD chỉ sau 9 tháng. Nhưng để mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số không chỉ là khẩu hiệu, tỉnh phải chuyển trọng tâm từ “bao nhiêu vốn FDI” sang “FDI mang lại giá trị gì”. Điều đó đòi hỏi kiên trì ba hướng: phát triển khu công nghiệp gắn với công nghệ cao và hệ sinh thái R&D; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng đồng bộ; và tiếp tục cải cách hành chính, chuyển đổi số, duy trì cơ chế “luồng xanh” cho doanh nghiệp.
Nếu làm được, Thái Nguyên không chỉ giữ được đà tăng trưởng hai con số mà còn nâng tầm từ một trung tâm sản xuất điện tử sang một cực công nghiệp hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao và môi trường đầu tư đáng tin cậy. Khi đó, tăng trưởng không chỉ đo bằng doanh thu và xuất khẩu, mà còn bằng chất lượng việc làm, thu ngân sách bền vững và mức độ hài lòng của người dân lẫn doanh nghiệp.
