Luồng xanh 24 giờ: bước ngoặt thủ tục để kịp mốc tháng 9
Luồng xanh 24 giờ Bắc Ninh là cơ chế rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính cho các dự án quy mô lớn, từ đất đai, đầu tư đến xây dựng, nhằm bảo đảm hoàn tất điều kiện pháp lý trong khung thời gian rất ngắn để kịp khởi công hoặc khánh thành gắn với các sự kiện trọng điểm của tỉnh vào tháng 9. Đây không phải một khẩu hiệu hành chính mới mẻ, mà là bài kiểm tra trực tiếp năng lực phối hợp của cả hệ thống sở ngành, khi Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu cơ quan liên quan triển khai cơ chế đặc biệt này với những dự án mang ý nghĩa chào mừng các sự kiện trọng đại. Đồng thời, các chủ đầu tư buộc phải chạy đua thời gian, hoàn thiện hồ sơ liên quan đến đất đai, đầu tư và xây dựng, trình trước ngày 30/8 để không bỏ lỡ "chuyến tàu" ưu tiên thủ tục.
Nhà ở xã hội Bắc Ninh: từ Mão Điền tới Phương Liễu, cú hích cho an cư
Nếu muốn đánh giá tác động thực sự của Luồng xanh 24 giờ, hãy nhìn vào các dự án nhà ở xã hội Bắc Ninh đang được chấp thuận chủ trương và đẩy nhanh thủ tục. Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã ký quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời giao chủ đầu tư không qua đấu thầu đối với Khu nhà ở xã hội tại phường Mão Điền, do Công ty Cổ phần Nhà ở xã hội Mão Điền thực hiện. Dự án này cụ thể hóa mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030. Với diện tích đất khoảng 4,07 ha, dự kiến khoảng 1.088 căn hộ, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 2.611 người, cùng 44 căn nhà ở thương mại liền kề, tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 1.638,95 tỷ đồng. Đây là con số đủ lớn để trở thành "cú hích" cho an cư của người lao động Bắc Ninh, nếu tiến độ 48 tháng được giữ đúng.
Điều đáng nói là Mão Điền không phải điểm sáng duy nhất. Trước đó, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư Khu nhà ở xã hội phường Phương Liễu với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1.862 tỷ đồng, gồm 3 khối chung cư 19 tầng, khoảng 1.272 căn hộ cho khoảng 3.798 người, cùng 52 căn nhà ở thương mại xây thô cao 5 tầng. Khi đặt hai dự án cạnh nhau, có thể thấy một chiến lược rõ ràng: Bắc Ninh đang chọn đi thẳng vào đúng "nút thắt" nhà ở xã hội, không chỉ cấp phép từng dự án rời rạc, mà tạo cụm an cư gắn với quy hoạch đô thị phía Nam sông Đuống và các khu công nghiệp. Nếu Luồng xanh 24 giờ được áp dụng nhất quán, cán bộ không coi đây là "đường ưu tiên" cho một vài doanh nghiệp, mà là trách nhiệm với hàng nghìn hộ gia đình đang chờ nhà, lợi ích xã hội mới được đặt lên hàng đầu.
10 dự án lớn: khi hạ tầng công nghiệp và đô thị cùng bước vào đường đua thủ tục
Văn bản số 9253 không chỉ nhắc tới một vài dự án đơn lẻ, mà đưa cùng lúc 11 công trình vào diện ưu tiên xử lý thủ tục. Trong số đó, dự án Khu nhà ở xã hội dành cho công nhân tại xã Quang Châu, nay thuộc phường Nếnh do Công ty cổ phần Đầu tư VEGA làm chủ đầu tư, dự kiến được khánh thành ngay dịp tháng 9, trở thành hình mẫu cho tốc độ xử lý hồ sơ khi có Luồng xanh 24 giờ. 10 dự án còn lại tập trung vào hai nhóm: nhà ở xã hội và hạ tầng khu công nghiệp. Về nhà ở, có các khu nhà ở xã hội tại Khu đô thị phía Đông Bắc, phường Bắc Giang do Arita làm chủ đầu tư, và tại Khu đô thị mới Phượng Hoàng, phường Tiền Phong do LICOGI13FC thực hiện. Kèm theo đó là Khu đô thị mới phía Tây Bắc thành phố Bắc Ninh – Khu 1, do liên danh Vingroup và các doanh nghiệp bất động sản khác đầu tư, cho thấy tham vọng mở rộng không gian đô thị gắn với các khu công nghiệp.
Nhóm dự án hạ tầng Bắc Ninh trong diện Luồng xanh 24 giờ thể hiện rõ chiến lược giữ vững vai trò "thủ phủ" công nghiệp. Danh sách chứa Khu công nghiệp Thuận Thành III – phân khu C do Công ty TNHH Khu công nghiệp Gilimex Bắc Ninh làm chủ đầu tư, Khu công nghiệp Nghĩa Hưng do Gilimex Bắc Giang thực hiện, cùng Khu công nghiệp Việt Hàn mở rộng do Fuji Phúc Long phát triển. Bổ sung vào đó là Khu công nghiệp Quế Võ III – phân khu 2, Khu công nghiệp Đức Giang giai đoạn 1, dự án đầu tư xây dựng Công ty TNHH Luxshare – ICT (Bắc Ninh) tại Khu công nghiệp Quế Võ mở rộng 2, và Viện nghiên cứu, sản xuất vắc xin Dabaco. Khi cùng lúc nhiều khu công nghiệp Bắc Ninh được đưa vào "đường xanh" thủ tục, thông điệp khá rõ: tỉnh chấp nhận áp lực hành chính để giữ nhịp giải ngân, thu hút thêm vốn và doanh nghiệp, thay vì để dự án mắc kẹt trong quy trình kéo dài.
Thách thức thực thi: 24 giờ xử lý hồ sơ liệu có thành thông lệ?
Điểm mấu chốt của cơ chế Luồng xanh 24 giờ Bắc Ninh là yêu cầu rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục hành chính để dự án hoàn tất điều kiện pháp lý đúng thời hạn. Nhưng từ văn bản tới thực tế luôn có khoảng cách. Chủ tịch UBND tỉnh đã giao Sở Xây dựng và Ban Quản lý các Khu công nghiệp thông báo, hướng dẫn, đôn đốc chủ đầu tư, đồng thời yêu cầu các sở Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, cùng UBND các xã, phường rà soát thủ tục về đất đai, đầu tư, xây dựng và phối hợp xử lý theo thẩm quyền. Về nguyên tắc, đây là cách "buộc" các bên phải ngồi lại với nhau, không còn chỗ cho việc đẩy trách nhiệm hay trì hoãn hồ sơ. Tuy nhiên, nếu bộ máy không chuyên nghiệp hóa quy trình, thiếu nhân lực có kinh nghiệm, khối lượng hồ sơ dồn vào một thời điểm dễ tạo ra nguy cơ xử lý qua loa, hoặc ưu tiên hình thức khởi công cho kịp ngày, hơn là chất lượng chuẩn bị dự án.
Mục tiêu khởi công, khánh thành trước ngày 10/9 là mốc thời gian cụ thể, nhưng đây cũng là lằn ranh giữa cải cách thực chất và phong trào. Sở Xây dựng được giao làm đầu mối theo dõi tiến độ chung, báo cáo danh mục dự án đủ điều kiện, song câu hỏi đặt ra là liệu sau tháng 9, Luồng xanh 24 giờ có trở thành cơ chế thường trực, hay chỉ xuất hiện khi cần chào mừng sự kiện? Nếu Bắc Ninh muốn chuyển mình từ "nơi cấp phép nhanh cho một số dự án" thành "địa phương có môi trường thủ tục dự đoán được và đáng tin cậy", Luồng xanh 24 giờ phải được chuẩn hóa, có tiêu chí rõ ràng, kiểm soát rủi ro, và đặc biệt không biến thành cánh cửa ưu ái cho nhóm doanh nghiệp quen mặt. Đó mới là cách biến áp lực tiến độ tháng 9 thành cơ hội cải tổ dài hạn.
Tác động dài hạn: cạnh tranh vùng và lời hứa với người lao động
Đi theo hướng ưu tiên các dự án hạ tầng khu công nghiệp Bắc Ninh và nhà ở xã hội, tỉnh đang gửi đi hai tín hiệu chiến lược: giữ chân nhà đầu tư, đồng thời giữ chân người lao động. Khu nhà ở xã hội Mão Điền với tiến độ 48 tháng, trong đó 9 tháng đầu dành cho bồi thường, giải phóng mặt bằng và thủ tục về đất đai, đầu tư, 36 tháng xây dựng, 3 tháng nghiệm thu và đưa vào sử dụng, cho thấy lộ trình khá chặt chẽ. Đặt cạnh các khu công nghiệp Thuận Thành III, Nghĩa Hưng, Việt Hàn mở rộng, Quế Võ III, Đức Giang, Luxshare – ICT và Viện vắc xin Dabaco, bức tranh hiện ra: Bắc Ninh muốn tạo hệ sinh thái công nghiệp – đô thị – nghiên cứu, thay vì chỉ làm "nhà xưởng không mái nhà".
Câu hỏi còn lại là liệu lời hứa đó có chạm tới đời sống thường ngày của hàng nghìn công nhân và hộ gia đình. "Khu nhà ở xã hội dự kiến có khoảng 1.088 căn hộ, đáp ứng nhu cầu nhà ở cho khoảng 2.611 người" – con số này sẽ vô nghĩa nếu căn hộ không đến được đúng đối tượng hoặc giá bán, giá thuê vượt quá khả năng của người thu nhập thấp. Luồng xanh 24 giờ, nếu được vận hành minh bạch, có thể trở thành lợi thế cạnh tranh vùng, thu hút thêm doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực lên các khu trọ tự phát. Nhưng nếu chỉ là tăng tốc giấy tờ mà thiếu kiểm soát chất lượng và công bằng tiếp cận, Bắc Ninh sẽ đứng trước nguy cơ có thêm các khu nhà ở xã hội trên giấy nhiều hơn là trên đời sống. Tháng 9 vì thế không chỉ là mốc thi đua, mà là bài kiểm tra niềm tin của người dân vào cải cách.
