Cú giảm phản ánh kỳ vọng, chưa phải hòa bình
Giá dầu thế giới là mức giá tham chiếu hình thành từ giao dịch dầu thô quốc tế, phản ánh đồng thời kỳ vọng về nguồn cung, nhu cầu và rủi ro địa chính trị. Trong phiên 4/11, thị trường đã định giá khả năng căng thẳng Mỹ–Iran dịu xuống trước khi có dấu hiệu chắc chắn về một thỏa thuận.
Dầu Brent giảm 8,7%, còn dầu WTI mất 8,3%; cả hai đóng cửa ở mức thấp nhất kể từ ngày 31/8, tức thấp nhất trong hơn hai tháng. Quy mô cú rơi cho thấy giới giao dịch nhanh chóng rút bớt phần bù rủi ro chiến tranh khỏi giá, nhưng không chứng minh nguồn cung đã trở lại bình thường hay xung đột sắp kết thúc. Điểm đáng chú ý là giá phản ứng với một kịch bản chính trị đang được kỳ vọng, chứ không phải kết quả ngoại giao đã được xác nhận.
Bầu cử Mỹ làm thay đổi cách thị trường nhìn rủi ro
Sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, khiến Tổng thống Donald Trump đối mặt với sức ép chính trị lớn hơn. Thị trường suy đoán một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát có thể hạn chế lựa chọn quân sự của chính quyền và tạo động lực để Washington tìm lối ra ngoại giao. Vì thế, kỳ vọng đàm phán Mỹ Iran trở thành lực kéo giảm giá dầu ngay cả khi chưa có thỏa thuận cụ thể.
Đây là phản ứng dễ hiểu nhưng có phần đi trước thực tế. Quốc hội khóa mới chỉ bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 1-2027, nên kết quả bầu cử chưa thể lập tức đổi chính sách của Washington. Một quan chức cấp cao Iran cũng cho biết Tehran và Washington còn cách rất xa thỏa thuận hòa bình. Khi khoảng cách giữa kỳ vọng và tiến triển thực tế còn lớn, giá dầu có thể bật lại mạnh nếu tín hiệu ngoại giao xấu đi.
Nguồn cung hồi phục góp thêm sức ép
Ngoại giao không phải nguyên nhân duy nhất. Hoạt động xuất khẩu dầu thô và sản phẩm lọc dầu từ vùng Vịnh được cải thiện, giúp thị trường bớt lo thiếu hụt tức thời. Dù vậy, lượng xuất khẩu bình quân tháng 10 vẫn thấp hơn tháng 9, nên đây là tín hiệu phục hồi chứ chưa phải bằng chứng nguồn cung đã hoàn toàn ổn định.
Ở chiều ngược lại, tồn kho dầu thô Mỹ giảm trong tuần kết thúc ngày 30/10, trái với dự báo tăng của giới phân tích. JPMorgan ước tính thị trường toàn cầu dư cung trong tháng 9 và tháng 10 khi xuất khẩu vùng Vịnh được khôi phục; nhưng tồn kho thương mại tại các nước tiêu thụ lớn gần mức thấp nhất trong 15 năm. Bức tranh vì vậy không đơn giản là dư cung kéo dài: nguồn hàng hồi phục đang ép giá xuống, còn lớp đệm dự trữ mỏng khiến thị trường dễ tổn thương trước biến cố.
Người tiêu dùng đã thấy tác động, còn triển vọng vẫn mong manh
Với người dùng trong nước, mức giảm giá bán lẻ áp dụng từ ngày 3/11 đã đem lại phần nhẹ gánh trước mắt: xăng E5RON92 giảm 1.020 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 928 đồng/lít và dầu diesel giảm 1.370 đồng/lít. Tuy nhiên, không nên coi cú lao dốc của dầu quốc tế là lời hứa rằng chi phí nhiên liệu sẽ tiếp tục giảm; giá trong nước còn phụ thuộc các kỳ điều hành và diễn biến thị trường sau đó.
Triển vọng đàm phán vẫn chưa rõ, trong khi các tuyên bố cứng rắn từ Tehran và nỗ lực hòa giải của Qatar nhắc nhà đầu tư rằng rủi ro địa chính trị chưa biến mất. Dự trữ chiến lược toàn cầu suy giảm cũng có thể khuếch đại phản ứng trước bất kỳ bước leo thang nào.
Kết luận: cú giảm gần 9% chủ yếu là một cuộc đặt cược vào khả năng Mỹ chuyển hướng sang ngoại giao, được hỗ trợ bởi nguồn cung vùng Vịnh phục hồi. Chừng nào thỏa thuận còn xa và dự trữ còn mỏng, giá dầu vẫn có thể biến động mạnh theo từng tín hiệu chính trị.
