Từ nghe quy định đến biết cách xử lý
Giáo dục an toàn giao thông trong trường học là việc kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn thực hành, để học sinh biết lựa chọn cách đi đường an toàn và ứng phó trước tình huống nguy hiểm. Đây là hướng đi thuyết phục hơn những buổi chỉ đọc luật, bởi kiến thức chỉ có ích khi các em có thể vận dụng lúc cầm lái.
Ngày 29/10, lực lượng cảnh sát giao thông, Công an xã Thiệu Trung, Trường THPT Lê Văn Hưu và HEAD Honda Thiệu Yên phối hợp tổ chức chương trình về pháp luật, phòng ngừa vi phạm và kỹ năng lái xe an toàn cho cán bộ, giáo viên cùng hơn 1.600 học sinh. Cùng ngày, tại Trường THPT Lộc Ninh, lực lượng cảnh sát giao thông phối hợp với Công an phường tổ chức tuyên truyền và hướng dẫn kỹ năng cho học sinh. Hai hoạt động cho thấy giáo dục luật giao thông đang được đưa đến gần hơn với môi trường học đường, nơi thói quen đi lại hình thành mỗi ngày.
Nội dung không dừng ở việc nêu quy tắc. Học sinh được nhắc về các lỗi thường gặp như không đội mũ bảo hiểm, đi hàng ngang, vượt ẩu, chuyển hướng thiếu quan sát, sai làn hoặc không chấp hành đèn tín hiệu. Cách tiếp cận này gắn hành vi cụ thể với nguy cơ thực tế, giúp an toàn giao thông học sinh trở thành vấn đề gần gũi thay vì một khẩu hiệu chung chung.
Sa hình giúp biến kiến thức thành phản xạ
Giá trị nổi bật của các chương trình là phần thực hành, nơi học sinh không chỉ nghe giảng mà còn trực tiếp điều khiển phương tiện và xử lý tình huống theo hướng dẫn của cảnh sát giao thông. Tại Trường THPT Lê Văn Hưu, học sinh đại diện các lớp lần lượt thực hành trên sa hình. Những lượt trải nghiệm như vậy giúp các em hình dung rõ hơn cách quan sát, giữ khoảng cách, phanh xe và ứng xử khi gặp tình huống bất ngờ.
Ở các buổi hướng dẫn, kỹ năng được chia thành những thao tác cụ thể: chọn và đội mũ bảo hiểm đúng cách, ngồi đúng tư thế, điều khiển phương tiện, phanh an toàn và xử lý tình huống. Học sinh tại Đăk Mar còn được hướng dẫn cách đi qua ngã tư, đường đèo dốc quanh co và ứng phó với mưa gió, sương mù; đây là những nội dung đặc biệt thiết thực với các em ở khu vực miền núi.
Một chương trình ở Trường THPT La Gi kết hợp thực hành trên sa hình với hỏi đáp và kiểm tra kiến thức bằng mã QR; ban tổ chức trao 10 phần thưởng cho học sinh trả lời tốt. Hình thức tương tác tạo động lực tham gia, nhưng điều quan trọng hơn là cho phép các em kiểm tra xem mình hiểu luật đến đâu trước khi áp dụng ngoài đường.
Quy mô lớn, trách nhiệm không chỉ thuộc về học sinh
Số người tham dự cho thấy đây không phải hoạt động dành riêng cho một nhóm nhỏ. Chương trình ở Lộc Ninh có 1.579 học sinh và 87 giáo viên tham gia, còn chương trình tại Trường THPT Lê Văn Hưu hướng đến hơn 1.600 học sinh cùng cán bộ, giáo viên. Khi giáo viên cùng được tiếp cận nội dung, nhà trường có thêm cơ hội củng cố kiến thức trong sinh hoạt và giảng dạy, thay vì để thông điệp an toàn chỉ xuất hiện trong một buổi ngoại khóa.
Nhu cầu này càng rõ khi xe máy, xe đạp điện và xe gắn máy dưới 50 phân khối được học sinh sử dụng phổ biến để đến trường. Trường THPT Lê Văn Hưu nằm trên tỉnh lộ 515, tuyến đường quan trọng nhưng lòng đường hẹp, trong khi nhiều học sinh đi bằng các phương tiện trên. Vì thế, chương trình cần song hành với quản lý của gia đình: học sinh đi xe máy phải đúng độ tuổi và điều kiện pháp luật; phụ huynh không nên giao xe cho người chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép.
Các hoạt động cũng có thể tiếp nối sau buổi tập huấn: sa hình tại Trường THPT Lê Văn Hưu được lồng ghép vào giờ Giáo dục quốc phòng và an ninh để học sinh tiếp tục rèn luyện. Công an xã Đăk Mar cho biết sẽ nhân rộng chiến dịch đến khu dân cư và trường học. Đây là hướng cần duy trì, bởi kỹ năng lái xe an toàn đòi hỏi luyện tập thường xuyên, không thể hình thành chỉ sau một lần nghe phổ biến.
An toàn phải bắt đầu trước khi ra đường
Các buổi tuyên truyền kết hợp thực hành là bước tiến đáng ghi nhận, nhưng hiệu quả cuối cùng nằm ở lựa chọn hằng ngày của mỗi học sinh: tuân thủ luật, đội mũ đúng cách, không phóng nhanh và không điều khiển phương tiện khi chưa đủ điều kiện. Trải nghiệm trên sa hình giúp các em tập xử lý rủi ro trong môi trường có hướng dẫn; trách nhiệm của nhà trường và gia đình là tiếp tục nhắc nhở để kỹ năng ấy trở thành thói quen.
Nói luật mà không cho thực hành dễ khiến kiến thức trôi qua; thực hành mà thiếu nền tảng pháp luật cũng không đủ để bảo vệ người đi đường. Vì vậy, mô hình kết hợp cả hai cần được duy trì và mở rộng, đồng thời có sự tham gia của giáo viên, phụ huynh và lực lượng chức năng. Mục tiêu không chỉ là giúp học sinh vượt qua một buổi kiểm tra, mà là để các em về nhà an toàn sau mỗi chuyến đi.
