Nguồn cung đang thành điểm nghẽn tiến độ
Cấp phép thăm dò, khai thác trực tiếp là cơ chế cho phép chủ đầu tư hoặc nhà thầu tiếp cận nguồn khoáng sản theo đúng quy định, nhằm giảm khâu trung gian cung ứng vật liệu cho công trình. Đây là hướng xử lý cần thiết khi nhiều dự án lớn cùng triển khai tại Lâm Đồng. Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười vừa chỉ đạo tăng cường quản lý khoáng sản, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm, cấp bách. Nhu cầu tăng nhanh trong khi nguồn cung hạn chế đã gây thiếu hụt cục bộ, đẩy giá vật liệu lên và ảnh hưởng tiến độ thi công. Tác động không dừng ở công trường: cung ứng chậm có thể kéo dài thời gian hoàn thành những tuyến đường và công trình mà người dân, doanh nghiệp trông đợi. Vì thế, tháo gỡ nguồn cung là việc cấp thiết, nhưng không thể đánh đổi tính minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Cấp phép trực tiếp để rút ngắn đường đi của vật liệu
Với công trình có nhu cầu vật liệu lớn, tỉnh yêu cầu xem xét cấp phép thăm dò, khai thác trực tiếp cho chủ đầu tư, nhà thầu hoặc đơn vị thi công theo đúng quy định pháp luật. Mục tiêu là rút ngắn thời gian và bớt khâu trung gian, giúp vật liệu đến dự án nhanh hơn thay vì để thủ tục kéo dài làm chậm tiến độ. Cách làm này đặc biệt đáng chú ý với các dự án trọng điểm có khối lượng thi công lớn. Tuy nhiên, cấp phép trực tiếp không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý: điều kiện khai thác, nghĩa vụ liên quan và giám sát hoạt động mỏ vẫn phải được thực hiện đầy đủ. Với công trình nhỏ, nhu cầu không nhiều, tỉnh định hướng lựa chọn đơn vị có kinh nghiệm thăm dò, khai thác để cung ứng theo cơ chế phù hợp. Phân luồng như vậy giúp tập trung nguồn lực cho nơi cần vật liệu nhiều nhất.
Đẩy nhanh thủ tục, đồng thời chặn găm hàng và đội giá
Cơ chế cấp phép chỉ phát huy tác dụng nếu các thủ tục hiện có cũng được xử lý đúng hạn. Tỉnh yêu cầu khảo sát nhu cầu, khả năng cung cấp và tiềm năng khoáng sản để xem xét mở mới mỏ trước ngày 15/11/2026. Các mỏ đã đấu giá thành công cần được hướng dẫn, cấp phép hoạt động khoáng sản; hồ sơ không được tồn đọng vì nguyên nhân chủ quan, còn mỏ đủ khả năng khai thác phải đưa vật liệu ra thị trường. Trước ngày 20/11/2026, kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng cũng phải được đẩy nhanh, công khai và công bằng. Song song, tỉnh yêu cầu kiểm tra hoạt động mỏ và lưu thông vật liệu để ngăn găm hàng, thao túng giá. Đây là phần không thể thiếu: tăng nguồn cung mà thiếu giám sát có thể không giúp bình ổn thị trường hay bảo vệ tiến độ.
Bài kiểm tra nằm ở tiến độ thực thi
Áp lực cung ứng thể hiện rõ ở các tuyến cao tốc đang được triển khai. Cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương dài khoảng 73,62 km, có tổng mức đầu tư khoảng 18.900 tỷ đồng sau điều chỉnh; công trình phấn đấu thông xe kỹ thuật trong quý III/2028 và đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc dài gần 66 km, tổng mức đầu tư khoảng 17.561 tỷ đồng. Với quy mô và tiến độ như vậy, thiếu vật liệu cục bộ có thể gây hệ lụy dây chuyền cho thi công. Các sở, ngành cần cập nhật sát nhu cầu, nguồn cung và diễn biến giá; đồng thời bảo đảm giá vật liệu trong dự toán phản ánh điều kiện cung ứng thực tế. Kết quả không nên chỉ được đo bằng số giấy phép đã cấp, mà bằng việc vật liệu đến công trường đúng lúc, thị trường được giám sát và dự án giữ được tiến độ.
