Nguồn vật liệu là điều kiện giữ nhịp dự án
Vật liệu xây dựng Lâm Đồng là nguồn khoáng sản và vật tư cần thiết để thi công đường sá, công trình dân dụng và các dự án hạ tầng trên địa bàn; nguồn cung đủ, đúng lúc quyết định khả năng duy trì tiến độ. Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười vừa chỉ đạo tăng cường quản lý khoáng sản và bảo đảm vật liệu cho các công trình trọng điểm, cấp bách.
Áp lực không khó lý giải: nhiều công trình đồng loạt triển khai khiến nhu cầu tăng cao, trong khi nguồn cung hạn chế đã gây thiếu hụt cục bộ, đẩy giá vật liệu lên và ảnh hưởng tiến độ thi công. Đây không chỉ là bài toán của chủ đầu tư. Khi vật liệu khan hiếm hoặc khó vận chuyển, người dân có thể phải chờ lâu hơn để hạ tầng hoàn thành, còn các dự án công cộng đối mặt nguy cơ chậm trễ. Vì thế, chỉ đạo mới đáng chú ý ở chỗ xem nguồn vật liệu là một phần của kế hoạch tiến độ, thay vì đợi thiếu hụt xảy ra rồi mới xử lý.
Quy mô các dự án cho thấy vì sao tỉnh cần hành động sớm. Cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương dài khoảng 73,62 km, có tổng mức đầu tư khoảng 18.900 tỷ đồng sau điều chỉnh; dự án đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật trong quý III/2028 và khai thác từ quý IV/2028.
Mở đường từ khảo sát đến cấp phép khai thác
Trọng tâm của giải pháp là chuyển từ phản ứng với thiếu hụt sang chủ động xác định nguồn vật liệu. Sở Công Thương được giao phối hợp với Sở Xây dựng và cơ quan thuế khảo sát nhu cầu, năng lực cung ứng cùng tiềm năng khoáng sản để đề xuất mở mỏ mới trước ngày 15/11/2026. Nếu khâu khảo sát được làm sát thực tế, tỉnh có thể nhìn rõ nơi nào thiếu, loại vật liệu nào cần bổ sung và khả năng cung ứng ở từng khu vực.
Với dự án cần khối lượng lớn, tỉnh yêu cầu xem xét cấp phép thăm dò, khai thác trực tiếp cho chủ đầu tư, nhà thầu hoặc đơn vị thi công theo đúng quy định, nhằm rút ngắn thời gian và giảm khâu trung gian. Đây là hướng đi thực dụng: người làm dự án có thể chủ động hơn về nguồn đầu vào, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chuỗi cung ứng sẵn có. Nhưng thủ tục nhanh không đồng nghĩa hạ thấp yêu cầu quản lý; tính đúng quy định và giám sát khai thác vẫn phải được bảo đảm.
Tỉnh cũng yêu cầu hướng dẫn, cấp phép hoạt động khoáng sản và xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho các mỏ đã đấu giá thành công, đồng thời không để hồ sơ kéo dài vì nguyên nhân chủ quan. Với công trình nhỏ, nhu cầu không lớn, phương án lựa chọn đơn vị có kinh nghiệm để thăm dò, khai thác và cung ứng theo địa bàn có thể phù hợp hơn. Cách phân luồng này giúp tập trung cơ chế trực tiếp vào nơi thật sự cần.
Tăng cung phải đi cùng minh bạch và kiểm soát giá
Cấp phép thêm mỏ chỉ giải quyết một nửa bài toán nếu vật liệu không ra được thị trường hoặc giá bị thao túng. Tỉnh yêu cầu giám sát các mỏ đã được cấp phép, ngăn tình trạng găm hàng, đẩy giá; lực lượng quản lý thị trường cũng được giao kiểm tra hoạt động lưu thông, kinh doanh, niêm yết và bán theo giá niêm yết. Đây là phần không thể thiếu để lợi ích từ việc tăng nguồn cung đến được với công trình và người mua, thay vì dừng lại trên giấy phép.
Trước ngày 20/11/2026, các đơn vị liên quan phải đẩy nhanh kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, bảo đảm công khai, minh bạch và công bằng. Song song, cơ quan chức năng cần cập nhật cung cầu, giá vật liệu và chi phí vận chuyển sát điều kiện từng khu vực. Nếu giá trong dự toán xa thực tế, nhà thầu khó lập kế hoạch khả thi; nếu thông tin thị trường chậm, phản ứng của cơ quan quản lý cũng sẽ chậm theo.
Cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc dài gần 66 km, tổng mức đầu tư khoảng 17.561 tỷ đồng, cũng đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật trong quý III/2028 và đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Mốc tiến độ ấy cho thấy việc bảo đảm vật liệu không thể chờ đến khi công trường thiếu hụt mới được ưu tiên.
Tiến độ phụ thuộc vào thực thi, không chỉ chỉ đạo
Lâm Đồng đang chọn một cách tiếp cận đúng hướng: khảo sát để dự báo, mở nguồn cung, rút ngắn thủ tục cho dự án lớn và siết kiểm tra thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ được quyết định bởi việc các mốc khảo sát, cấp phép và đấu giá có được thực hiện đúng hạn hay không, cùng khả năng đưa vật liệu từ mỏ đến công trường.
Điều cần tránh là biến cấp phép nhanh thành giải pháp hình thức, trong khi hồ sơ vẫn tồn đọng hoặc mỏ đủ khả năng khai thác nhưng không cung ứng. Tỉnh đã yêu cầu không để thiếu hụt vật liệu làm ảnh hưởng tiến độ, nhất là tại các dự án trọng điểm. Kết luận rõ ràng: muốn giữ nhịp thi công, Lâm Đồng phải biến chỉ đạo thành nguồn cung có thể kiểm chứng, được phân phối minh bạch và theo sát nhu cầu thực tế.
