Hợp tác nghị viện: từ nghi thức ngoại giao đến ưu tiên chiến lược
Hợp tác nghị viện Việt Nam Thái Lan là sự phối hợp có tổ chức giữa Quốc hội hai nước nhằm xây dựng khuôn khổ pháp lý hai nước, thúc đẩy giao lưu lập pháp ASEAN và tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác kinh tế, thương mại, văn hóa trên nền tảng quan hệ chiến lược toàn diện đang phát triển mạnh mẽ. Ngày 15/9/2026, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Nhà Vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu cùng Đoàn đại biểu Hoàng gia Thái Lan nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam. Việc hai bên dùng một cuộc tiếp xúc cấp cao để nhấn mạnh vai trò cơ quan lập pháp cho thấy hợp tác nghị viện không còn là phần “phụ họa” trong ngoại giao, mà đang trở thành trụ cột chiến lược song song với kênh Chính phủ và Hoàng gia.
Nhân dân là nền tảng, nghị viện là người kiến tạo luật chơi
Cuộc gặp diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Thái Lan phát triển mạnh mẽ, thực chất và toàn diện. Cả Nhà Vua Thái Lan và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng nhấn mạnh sự gần gũi giữa nhân dân hai nước là nền tảng quan trọng đưa quan hệ hợp tác Việt Nam - Thái Lan phát triển bền vững. Nhưng nền tảng đó chỉ bền nếu được “đóng khung” bằng luật chơi rõ ràng. Vai trò của hợp tác nghị viện ở đây là biến sự thân thiện xã hội – từ giao lưu văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch – thành các quy định bảo vệ quyền lợi người dân, doanh nghiệp, tạo hành lang pháp lý cho giao lưu nhân dân và kết nối địa phương được diễn ra an toàn, ổn định, có thể dự liệu.
Khuôn khổ pháp lý hai nước: chiếc cầu cho kinh tế, thương mại và văn hóa
Nhà Vua Thái Lan đánh giá cao vai trò của hai Quốc hội trong việc tạo dựng khuôn khổ pháp lý và môi trường thuận lợi cho hợp tác giữa hai nước. Đây chính là “chiếc cầu” thể chế cho quan hệ chiến lược toàn diện. Khi hai bên duy trì trao đổi đoàn các cấp, tăng cường tiếp xúc giữa các cơ quan chuyên môn và các nhóm nghị sĩ, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng pháp luật, giám sát và hoạch định chính sách, họ đang cùng xây môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, ổn định. Một câu có thể trích dẫn là: "Các hoạt động nghị viện qua đó hỗ trợ hiệu quả việc triển khai các thỏa thuận mà Chính phủ hai nước đã ký kết, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước yên tâm mở rộng hợp tác". Nói cách khác, không có hợp tác nghị viện, nhiều thỏa thuận cấp Chính phủ sẽ khó đi vào đời sống, còn doanh nghiệp luôn đối mặt với rủi ro pháp lý.
Giao lưu lập pháp ASEAN và tham vọng Đối tác chiến lược toàn diện
Từ sau khi nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược năm 2013 và Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025, hợp tác Việt Nam – Thái Lan ngày càng sâu rộng và đạt nhiều kết quả tích cực. Trong bức tranh đó, giao lưu lập pháp ASEAN là không gian để hai Quốc hội thể hiện trách nhiệm khu vực. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Quốc hội hai bên tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn nghị viện khu vực và quốc tế, nhất là trong các vấn đề cùng quan tâm, đóng góp vào thúc đẩy hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững và tăng cường vai trò của ASEAN. Nếu coi ASEAN là “bàn cờ” chung, thì phối hợp nghị viện sẽ giúp Việt Nam và Thái Lan chủ động định hình luật chơi khu vực, tránh bị động trước các chuẩn mực do bên ngoài áp đặt, đồng thời bảo vệ tốt hơn lợi ích song trùng của hai nước.
Từ hợp tác khuôn khổ đến lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp
Điểm đáng chú ý là cuộc gặp giữa Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Nhà Vua Thái Lan không dừng ở lời chúc mừng 50 năm, mà hướng thẳng đến hành động: duy trì trao đổi đoàn, mở rộng hợp tác giáo dục, giao lưu thanh niên, hội hữu nghị, và củng cố hợp tác nghị viện. Chủ tịch Quốc hội mong Nhà Vua tiếp tục quan tâm, ủng hộ các hoạt động hợp tác giữa cơ quan lập pháp hai nước – thông điệp cho thấy nghị viện được đặt đúng vị trí trong kiến trúc quan hệ chiến lược toàn diện. Về thực chất, mỗi cuộc làm việc giữa các nhóm nghị sĩ, mỗi khuôn khổ pháp lý hai nước được hoàn thiện sẽ dịch chuyển lợi ích về phía người dân: đi lại thuận tiện hơn, giao thương an toàn hơn, giao lưu văn hóa phong phú hơn. Khi luật chơi giữa hai bên ổn định, cả doanh nghiệp lẫn người dân đều là bên hưởng lợi trực tiếp chứ không chỉ giới làm chính sách.
