Ngoại giao nghị viện Việt Nam-Myanmar là gì và vì sao quan trọng?
Ngoại giao nghị viện Việt Nam-Myanmar là sự phối hợp giữa Quốc hội hai nước nhằm xây dựng khuôn khổ pháp lý, củng cố tin cậy chính trị và giám sát việc thực thi các thỏa thuận, qua đó tạo môi trường ổn định cho hợp tác song phương phát triển bền vững. Nhìn từ cuộc hội kiến giữa Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing tại Nhà Quốc hội ngày 5/9, rõ ràng đây không chỉ là một nghi thức ngoại giao mà là thông điệp chính trị: Quốc hội hai bên đang bước lên hàng đầu trong kiến tạo hành lang pháp lý cho Đối tác hợp tác toàn diện Việt Nam-Myanmar. Ai còn nghĩ Quốc hội chỉ là nơi “làm luật” thuần túy thì có lẽ phải nhìn lại, bởi chính ngoại giao nghị viện đang mở thêm một kênh ảnh hưởng mềm, song hành cùng ngoại giao nhà nước và ngoại giao nhân dân.
Cuộc hội kiến tại Nhà Quốc hội: Thông điệp chính trị vượt khuôn khổ lễ tân
Ngày 5/9, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Tổng thống Cộng hòa Liên bang Myanmar Min Aung Hlaing đang thăm chính thức Việt Nam. Việc nguyên thủ Myanmar chọn Nhà Quốc hội, thay vì chỉ giới hạn trong trụ sở hành pháp, cho thấy cơ quan lập pháp được đặt ở vị trí đồng hành với Chính phủ trong định hướng hợp tác Việt Nam Myanmar. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác hợp tác toàn diện Việt Nam-Myanmar, mong muốn một Myanmar hòa bình, ổn định, phát triển. Về phía Myanmar, Tổng thống Min Aung Hlaing nhấn mạnh luôn coi trọng và gìn giữ quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện với Việt Nam, đồng thời cảm ơn sự ủng hộ của Việt Nam tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Đây là sự khẳng định hai chiều, thể hiện mức độ tin cậy chính trị hiếm khi đạt được chỉ bằng các kênh hành pháp.
Ngoại giao nghị viện và hành lang pháp lý cho hợp tác toàn diện
Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc gặp là sự đồng thuận của hai nhà lãnh đạo về vai trò then chốt của ngoại giao nghị viện. Cả hai nhất trí rằng ngoại giao nghị viện có vai trò quan trọng trong quan hệ hai nước, góp phần củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy và giám sát việc thực hiện các thỏa thuận cấp cao, qua đó đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác khu vực và thế giới. Nói cách khác, Quốc hội không chỉ “ghi lại” các thỏa thuận mà còn trở thành người thiết kế và canh gác hành lang pháp lý. Việc hai bên nhất trí thúc đẩy triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác đã ký giữa Quốc hội hai nước và phát huy hơn nữa vai trò của cơ quan lập pháp trong kiến tạo hành lang pháp lý thuận lợi, giám sát tiến độ các thỏa thuận cấp cao, cho thấy ngoại giao nghị viện Việt Nam đang dịch chuyển từ vai trò hỗ trợ sang vai trò đồng kiến tạo trong toàn bộ kiến trúc hợp tác Việt Nam Myanmar.
Cơ quan lập pháp đồng hành với phát triển kinh tế và hợp tác doanh nghiệp
Nếu chỉ dừng ở đối thoại chính trị, ngoại giao nghị viện sẽ khó chạm đến đời sống kinh tế. Nhưng trong trường hợp Việt Nam-Myanmar, các cơ quan lập pháp đang chủ động gắn vai trò của mình với phát triển. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Quốc hội Việt Nam đang tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, quyết định các vấn đề chiến lược về phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường giám sát tối cao và nâng cao hiệu quả đối ngoại nghị viện. Trên nền đó, ông đề nghị hai nước củng cố tin cậy chính trị thông qua trao đổi đoàn, phát huy cơ chế hợp tác song phương, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư bằng cách tăng kết nối doanh nghiệp hai nước. Đồng thời, ông đề nghị Chính phủ Myanmar tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư, kinh doanh tại nước này để họ có thể đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội Myanmar. Đây là cách tiếp cận rất thực tế: luật phải song hành với nhu cầu của doanh nghiệp, còn ngoại giao nghị viện phải gắn với lợi ích cụ thể.
Từ song phương đến khu vực: Vai trò nghị viện trong quan hệ Đông Nam Á
Ngoại giao nghị viện Việt Nam trong quan hệ với Myanmar không tách rời bối cảnh quan hệ Đông Nam Á. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam luôn ủng hộ sự tham gia của Myanmar tại các diễn đàn nghị viện đa phương như Hội đồng Liên minh Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (AIPA) và Liên minh Nghị viện thế giới (IPU). Ông cũng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp lập trường về các vấn đề khu vực và quốc tế hai bên cùng quan tâm, cùng đóng góp vào một ASEAN đoàn kết, tự cường. Điều này cho thấy hợp tác Việt Nam Myanmar qua kênh nghị viện không chỉ phục vụ lợi ích song phương mà còn hướng tới củng cố cấu trúc khu vực. Khi hai Quốc hội tăng cường trao đổi đoàn, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác giữa hai Quốc hội, họ đang góp phần đặt nền gạch pháp lý cho một Đông Nam Á ổn định hơn.
Triển vọng tiếp theo: Ngoại giao nghị viện như “cầu nối bền” cho quan hệ Việt Nam-Myanmar
Triển vọng của ngoại giao nghị viện Việt Nam-Myanmar hiện khá rõ: từ một kênh bổ trợ, nó đang trở thành cầu nối bền cho hợp tác dài hạn. Tổng thống Min Aung Hlaing chuyển lời mời của Chủ tịch Hạ viện Myanmar mời Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm Myanmar trong thời gian tới để trao đổi về phương hướng hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, và ông đã nhận lời sẽ thu xếp vào thời điểm phù hợp. Đây là một bước tiếp theo quan trọng: đối thoại trực tiếp giữa các nhà lập pháp sẽ giúp cụ thể hóa hơn nữa các cơ chế hợp tác, từ giám sát thỏa thuận cấp cao đến chia sẻ kinh nghiệm lập pháp. Khi hai bên cùng nhất trí phát huy vai trò cơ quan lập pháp trong kiến tạo hành lang pháp lý thuận lợi và giám sát hiệu quả các thỏa thuận cấp cao, ngoại giao nghị viện đang chứng tỏ mình là trụ cột đáng tin cậy để bảo vệ và phát triển quan hệ Đối tác hợp tác toàn diện giữa hai nước.
