Từ cam kết cấp cao đến dự án có thể triển khai
Hợp tác Việt Nga chỉ tạo ra kết quả bền vững khi các thỏa thuận chính trị được chuyển thành dự án cụ thể, có khuôn khổ pháp lý rõ ràng và những trở ngại thực thi được xử lý. Đây là thông điệp đáng chú ý từ cuộc tiếp ngày 12-11 tại trụ sở Chính phủ, khi Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Valentina Matviyenko nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam. Thủ tướng khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Nga. Nhưng thiện chí chính trị không thể tự mình bảo đảm tiến độ hợp tác. Ông đề nghị Hội đồng Liên bang và Quốc hội Liên bang Nga phối hợp với Quốc hội Việt Nam hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hỗ trợ hai chính phủ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Đó là lựa chọn đúng trọng tâm: thay vì dừng ở việc nhắc lại cam kết, hai bên cần xử lý những điểm nghẽn khiến chương trình hợp tác khó thành hiện thực.
Khung pháp lý là điều kiện, không phải thủ tục phụ
Ưu tiên hiện nay, theo Thủ tướng, là cụ thể hóa định hướng và thỏa thuận của lãnh đạo hai nước thành chương trình, dự án có hiệu quả. Điều đó đặt ra một yêu cầu thực tế: cơ quan lập pháp cần giúp các chính phủ xử lý những khác biệt về quy định và vướng mắc trong quá trình triển khai, thay vì xem hoàn thiện pháp lý như phần việc có thể để sau. Hai bên nhất trí tăng cường phối hợp giữa chính phủ, cơ quan lập pháp và địa phương, đồng thời chú trọng xử lý trở ngại cụ thể và tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp. Đây là mắt xích quyết định liệu thỏa thuận Việt Nga có mở đường cho hợp tác thực chất hay chỉ dừng ở định hướng. Tác động không chỉ nằm ở cấp nhà nước. Khi thương mại và đầu tư thuận lợi hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận thị trường, tìm đối tác và mở rộng hoạt động. Nếu những vướng mắc kéo dài, cơ hội kinh doanh và lợi ích từ các chương trình song phương cũng bị chậm lại.
Sửa hiệp định EAEU để thương mại theo kịp điều kiện mới
Đề nghị tháo gỡ pháp lý gắn chặt với một bước đi thương mại cụ thể: Thủ tướng mong Nga và các thành viên Liên minh Kinh tế Á - Âu sớm xúc tiến đàm phán sửa đổi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EAEU để phù hợp với điều kiện thương mại mới. Đây không phải hai việc tách rời. Khuôn khổ hợp tác cần được cập nhật, còn doanh nghiệp cần quy định đủ rõ và thuận lợi để sử dụng hiệu quả các cơ chế hiện có. Mục tiêu được nêu là thúc đẩy thương mại Việt Nga, đồng thời tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp hai nước tiếp cận thị trường và mở rộng hoạt động. Vì vậy, việc sớm bắt đầu đàm phán sửa hiệp định là phép thử quan trọng: cam kết cải thiện hợp tác có được chuyển thành thay đổi về điều kiện kinh doanh hay không. Một văn bản được cập nhật sẽ chỉ có ý nghĩa khi được triển khai nhất quán. Hai bên cần vừa hoàn thiện quy tắc, vừa phối hợp gỡ những vướng mắc phát sinh trong hoạt động thực tế.
Thước đo sẽ là tiến độ thực hiện
Kinh tế và thương mại không phải lĩnh vực duy nhất được đặt trong chương trình hợp tác. Thủ tướng đề nghị duy trì hiệu quả hợp tác dầu khí, thúc đẩy sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đi cùng bảo đảm an toàn, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Ông cũng nhấn mạnh kết nối khoa học, đổi mới sáng tạo, giáo dục, địa phương, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân. Bà Matviyenko khẳng định Hội đồng Liên bang Nga sẵn sàng phát huy chức năng để hỗ trợ triển khai các thỏa thuận giữa hai chính phủ; bà cũng đề xuất tăng kết nối giữa các địa phương Nga với tỉnh, thành phố Việt Nam. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng cam kết chỉ được kiểm chứng bằng tiến độ và kết quả của từng chương trình. Kết luận, tháo gỡ trở ngại pháp lý là điều kiện để hợp tác Việt Nga bước khỏi phạm vi tuyên bố. Sửa hiệp định thương mại EAEU, phối hợp giữa cơ quan lập pháp và xử lý điểm nghẽn cụ thể cần diễn ra song song. Thành công sẽ được đo bằng những dự án thực sự triển khai và cơ hội mới cho doanh nghiệp, chứ không chỉ bằng số thỏa thuận được ký.
