Xét tuyển đại học mới: Thay đổi không thể xem nhẹ
Xét tuyển đại học mới là lộ trình Bộ GD-ĐT điều chỉnh và giới hạn số lượng phương thức tuyển sinh mà các trường được sử dụng, nhằm siết chặt quy định, giảm sự phức tạp trong tổ chức tuyển sinh và bảo đảm mỗi phương thức minh bạch, có tiêu chí rõ ràng và thang điểm thống nhất cho thí sinh tham gia xét tuyển. Không lâu sau khi công bố phương án siết mạnh phương thức tuyển sinh, Bộ GD-ĐT đã bất ngờ đưa ra dự thảo điều chỉnh lộ trình áp dụng vào tối 17/9, sửa đổi một số quy định liên quan đến xác định chỉ tiêu, chương trình đào tạo và tuyển sinh ở bậc cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học. Việc đổi lộ trình cho thấy chính sách đang được cân nhắc lại để tránh gây “sốc” cho thí sinh và các cơ sở đào tạo, nhưng vẫn giữ mục tiêu siết chặt xét tuyển.
Lộ trình tuyển sinh đại học: 2027 là năm bản lề
Điểm mấu chốt của lộ trình tuyển sinh đại học là bước chuyển mềm vào năm 2027 trước khi siết mạnh hơn từ năm 2028. Theo dự thảo mới, từ năm 2027, các cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, và mỗi ngành, chương trình đào tạo được dùng 3 phương thức xét tuyển, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển. Đây là sự lùi khá rõ so với dự thảo ban đầu vốn chỉ cho phép mỗi ngành dùng 1 phương thức ngay từ 2027, phản ánh sức ép phản hồi từ xã hội và nhà trường. "Năm 2027, các cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh và mỗi ngành đào tạo, chương trình đào tạo sử dụng 3 phương thức tuyển sinh" là câu chốt cho thấy Bộ vẫn siết, nhưng chấp nhận giai đoạn thích nghi. Với học sinh đang chuẩn bị thi đại học, năm 2027 sẽ là năm bản lề, khi các em vẫn còn nhiều lựa chọn phương thức, nhưng không thể trông chờ vào “mê cung” xét tuyển như trước.
Năm 2028: Một ngành – một phương thức, cuộc chơi thay đổi
Từ năm 2028, cuộc chơi xét tuyển đại học thay đổi rõ rệt khi mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ được dùng một phương thức tuyển sinh, ngoại trừ xét tuyển thẳng và cử tuyển. Điều này đồng nghĩa với việc, với ngành học A của trường B, thí sinh sẽ chỉ có một “cửa” chính: hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT, hoặc học bạ, hoặc bài thi đánh giá năng lực… thay vì có thể cùng lúc nộp hồ sơ theo nhiều phương thức như hiện nay. Về mặt tích cực, sự đơn giản hóa này giúp thang điểm xét tuyển rõ ràng hơn, hạn chế tình trạng thí sinh cùng một hồ sơ nhưng trúng – trượt khác nhau qua các đường xét khác nhau. Bộ yêu cầu mỗi phương thức phải bảo đảm cơ hội cho tất cả thí sinh, có tiêu chí đánh giá và cách tính điểm duy nhất, tránh “vùng mờ” trong tuyển sinh đại học mới.
Ngưỡng điểm và nguồn xét tuyển: Cửa vào đại học được vẽ lại
Bên cạnh việc giới hạn phương thức tuyển sinh 2027 và siết dần đến 2028, dự thảo còn vẽ lại các nguồn xét tuyển và ngưỡng tối thiểu để vào chương trình đào tạo trình độ đại học. Theo quy định mới, thí sinh phải có tổng điểm 3 môn thi ở kỳ thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15 điểm theo thang 30, hoặc dùng điểm Toán, Ngữ văn và một môn khác do hiệu trưởng quyết định nếu không đủ điểm theo tổ hợp, vẫn với ngưỡng 15 điểm. Bên cạnh đó, còn có các nguồn xét tuyển khác như thí sinh được đặc cách tốt nghiệp, người có bằng trung cấp hoặc cao đẳng và kinh nghiệm làm việc đúng chuyên môn. Bộ cũng sắp xếp lại danh sách phương thức, chỉ còn 11 phương thức xét tuyển thay vì 19 như trước đây. Rõ ràng, cánh cửa vào đại học không khép lại, nhưng được định hình lại theo chuẩn rõ hơn, hạn chế lối đi vòng quá phức tạp.
Học sinh nên đọc lộ trình như thế nào cho kế hoạch vào đại học?
Dù lộ trình mới vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến đến hết ngày 23/9, xu hướng siết phương thức xét tuyển đã rất rõ và học sinh không nên chờ thay đổi bất ngờ để rồi bị động. Với xét tuyển đại học mới, điểm thi tốt nghiệp THPT nhiều khả năng tiếp tục là “xương sống” của hệ thống tuyển sinh, kể cả khi trường chọn thêm phương thức như đánh giá năng lực hay xét học bạ. Việc mỗi ngành chỉ có tối đa 3 phương thức từ 2027 và 1 phương thức từ 2028 buộc học sinh phải theo dõi sát đề án tuyển sinh của từng trường và ngành, thay vì nộp ồ ạt theo suy đoán. Chiến lược sáng suốt lúc này là coi thi tốt nghiệp THPT là nền tảng, đồng thời chủ động tìm hiểu sớm xem ngành mình quan tâm có xu hướng ưu tiên kỳ thi riêng hay học bạ để chuẩn bị đúng hướng.
