Chính sách giáo dục mới: Siết để minh bạch, không phải để khó hơn
Chính sách giáo dục mới về phương thức xét tuyển đại học là quy định giới hạn số phương thức mà mỗi cơ sở đào tạo và từng ngành được sử dụng, chuẩn hóa mã phương thức, thang điểm và bỏ các loại điểm cộng riêng, nhằm làm cho tuyển sinh đại học minh bạch, dễ hiểu hơn và bảo đảm cơ hội công bằng cho mọi thí sinh. Bộ GD&ĐT đã công bố một dự thảo thông tư sửa đổi các quy định về xác định chỉ tiêu, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo ở bậc cao đẳng, đại học và sau đại học, trong đó có quy chế tuyển sinh đại học. Đây không phải một “cú sốc” đột ngột mà là bước tiếp theo trong quá trình điều chỉnh liên tục, với mục tiêu rõ ràng: giảm rối rắm, giảm bất công ẩn sau sự đa dạng phương thức tưởng như rất ưu ái thí sinh.
Lộ trình siết phương thức xét tuyển: Từ 5 xuống 1, thay đổi lớn nằm ở cách chơi
Điểm mấu chốt của chính sách mới nằm ở việc Bộ giới hạn mạnh số phương thức xét tuyển đại học. Dự thảo quy định mỗi cơ sở chỉ được áp dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển cho toàn trường, mỗi ngành/chương trình được dùng 3 phương thức trong giai đoạn đầu. Từ sau đó, mỗi ngành chỉ còn 1 phương thức xét tuyển, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển. "Các trường đang dùng 19 phương thức tuyển sinh, dự kiến sẽ giảm còn khoảng 11 phương thức" là con số cho thấy sự thu hẹp rõ rệt. Lộ trình này không phải áp đặt một lần cho xong; Bộ mở dự thảo xin ý kiến đến ngày 23/9 và dự kiến thông tư sẽ có hiệu lực ngay trong năm, áp dụng từ mùa tuyển sinh đại học 2027. Thông điệp gửi cho thí sinh khá rõ: cuộc chơi sẽ ít cửa hơn, nhưng luật chơi cụ thể và dễ đoán hơn.
Bỏ điểm cộng, chuẩn hóa thang điểm: Cú “phanh” với tuyển sinh kiểu ưu ái cục bộ
Một thay đổi quan trọng khác là việc bỏ hoàn toàn các quy định liên quan đến điểm cộng do cơ sở đào tạo tự đặt ra trong tuyển sinh. Khi mỗi ngành từng được chia thành nhiều “cửa” theo nhiều phương thức xét tuyển khác nhau, trong bối cảnh các thang đo như điểm thi tốt nghiệp và điểm học bạ chưa thực sự tương đương, thí sinh cùng năng lực có thể bị đối xử khác nhau. Giảm số phương thức, bỏ điểm cộng riêng và yêu cầu áp dụng một thang điểm chung, quy định rõ chênh lệch giữa các tổ hợp xét tuyển, cùng chuẩn hóa mã phương thức vào danh mục chung 11 mã, là cách Bộ cắt bớt khoảng “xám” trong quá trình đánh giá. Đồng thời, ngưỡng đảm bảo chất lượng tối thiểu 15/30 điểm cho tổ hợp 3 môn vẫn được giữ, tránh tình trạng hạ chuẩn quá thấp để đủ chỉ tiêu. Đây là một cú phanh cần thiết với những cuộc đua điểm cộng và ưu ái nội bộ.
Tuyển sinh đại học 2027: Học sinh phải chọn chiến lược, không thể “rải ngẫu hứng”
Về thực tế, tuyển sinh đại học 2027 sẽ là mùa chuyển tiếp, nhưng không còn là cuộc chơi của những ai nộp càng nhiều hồ sơ càng tốt. Trường vẫn có tối đa 5 phương thức, mỗi ngành tối đa 3 phương thức trong giai đoạn này, song mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, có tiêu chí đánh giá và cách tính điểm rõ ràng, dùng một thang điểm chung. Khi các phương thức bị siết lại, thứ tự nguyện vọng sẽ trở nên sống còn: với những thí sinh ở cuối danh sách, nếu điểm bằng nhau, hệ thống sẽ ưu tiên người đặt nguyện vọng đó ở thứ tự cao hơn. Thêm nữa, các trường bị cấm yêu cầu thí sinh nộp lại giấy tờ đã được đồng bộ trên hệ thống dữ liệu, nghĩa là khâu thủ tục đỡ nặng nề, nhưng lỗi chiến lược chọn trường, chọn ngành thì khó cứu. Cửa vào đại học không hẹp hơn, nhưng lối đi ngoằn ngoèo đã bị cắt bớt, buộc học sinh phải sớm định hình rõ con đường mình muốn.
Bộ đổi lộ trình trong nửa ngày: Tín hiệu của một chính sách đang “tự chỉnh”
Điều đáng chú ý là Bộ GD&ĐT đã điều chỉnh lộ trình siết phương thức xét tuyển chỉ trong vài tiếng. Bản dự thảo đầu tiên công bố chiều 17/9 dự kiến mỗi ngành chỉ được dùng một phương thức ngay trong giai đoạn đầu, trừ xét tuyển thẳng và cử tuyển. Sau đó không lâu, dự thảo mới được công bố lại, cho phép giai đoạn 2027 mỗi ngành dùng đến 3 phương thức, và chỉ siết xuống 1 phương thức từ các mùa tuyển sinh sau. Sự thay đổi nhanh này cho thấy chính sách không phải “đóng cứng” mà đang tự điều chỉnh trước phản hồi của xã hội. Bộ khẳng định việc giảm phương thức xét tuyển là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận cho thí sinh. Vấn đề đặt ra với phụ huynh và học sinh không phải là phản đối hay ủng hộ, mà là: chấp nhận cuộc chơi minh bạch hơn, bớt may rủi hơn, và chuẩn bị tâm thế cùng kế hoạch học tập dài hơi thay vì trông chờ vào những cửa phụ, điểm cộng hay chương trình “dễ thở” theo lời đồn.
