Từ chuyến thăm cấp Nhà nước đến mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD
Thương mại Việt Nam New Zealand là tổng hòa các hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư và hợp tác kinh tế giữa hai nước, được thúc đẩy trên nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và sự bổ trợ về cơ cấu hàng hóa, với mục tiêu nâng kim ngạch hai chiều lên tầm cao mới. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra đúng lúc quan hệ hai nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Đây không chỉ là sự kiện ngoại giao, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: đã đến lúc biến “tình cảm chính trị” thành “kết quả kinh tế” cụ thể. Trong khuôn khổ chuyến thăm, sáng 13/8/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng làm việc với Bộ trưởng phụ trách Thương mại và Đầu tư New Zealand Todd McClay để thống nhất thúc đẩy kim ngạch song phương sớm đạt mục tiêu 3 tỷ USD. Câu hỏi thực tế đặt ra cho doanh nghiệp Việt Nam là: ai sẽ nắm được phần giá trị gia tăng lớn nhất trên hành trình này?
Bối cảnh mới: Việt Nam – New Zealand trở thành đối tác thương mại khu vực bổ trợ lẫn nhau
Quan hệ ngoại giao được xây dựng từ năm 1975 và nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 2/2025, nay đã đạt “độ chín” để chuyển sang giai đoạn tăng trưởng kinh tế sâu hơn. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand, chiếm 2,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này; trong khi New Zealand đứng thứ 41 trong số các đối tác thương mại của Việt Nam. Đây là vị thế khiêm tốn nhưng đầy dư địa, đặc biệt khi hai nước cùng tham gia CPTPP, RCEP, AANZFTA và APEC. Một phát biểu đáng chú ý là: “Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 1,5 tỷ USD, tăng 15,8% so với năm trước đó”. Đằng sau những con số là sự bổ sung rõ nét về cơ cấu hàng hóa: Việt Nam xuất khẩu điện thoại, điện tử, thủy sản, hạt điều, giày dép; ngược lại nhập khẩu sữa, hoa quả, gỗ, nguyên liệu dệt may, máy móc và sắt thép. Chính sự không cạnh tranh trực tiếp này giúp hai bên có thể nâng quy mô mà không tạo áp lực “tranh giành thị phần”, biến mỗi bên thành một đối tác thương mại khu vực đáng tin cậy hơn.
Mở cửa thị trường nông sản: Trọng tâm chiến lược và phép thử tiêu chuẩn
Nếu phải chọn một động lực mang tính “đột phá” cho mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD, thì đó chắc chắn là mở cửa thị trường nông sản. Nông nghiệp được hai bên xác định là lĩnh vực có khả năng tạo bước nhảy vọt, với một loạt mặt hàng đã được mở cửa hoặc đang trong quá trình đàm phán. Hiện Việt Nam cho phép thịt bò đông lạnh, kiwi, táo, bí ngô, dâu tây của New Zealand vào thị trường trong nước; trong khi New Zealand đã cấp phép cho xoài, thanh long, chôm chôm, chanh và bưởi của Việt Nam. Việt Nam tiếp tục đề xuất sầu riêng, hoa cắt cành, chanh leo, vải; còn New Zealand muốn đẩy nhanh thủ tục với lê, mật ong, thịt hươu, nai. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh việc “đẩy nhanh tiến độ mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản và thực phẩm” như một giải pháp trọng tâm để đạt mục tiêu kim ngạch song phương. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp nông sản Việt Nam phải coi tiêu chuẩn kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và chất lượng ổn định là “giấy thông hành” duy nhất; ai chỉ trông vào giá rẻ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ vòng gửi hồ sơ.
Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam: Từ thị trường New Zealand đến cửa ngõ Oceania
Mục tiêu thương mại Việt Nam New Zealand không dừng ở các lô hàng xuất khẩu đơn lẻ, mà hướng tới xây dựng chuỗi giá trị gắn kết, mở đường cho doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu vào thị trường Oceania. Sáu tháng đầu năm 2026, kim ngạch song phương đạt 844,4 triệu USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ—một con số cho thấy nếu doanh nghiệp không chủ động, cơ hội sẽ thuộc về đối thủ trong khu vực. Trong cuộc làm việc song phương, phía Việt Nam đề nghị mở rộng hợp tác chuyển đổi số, thương mại số, thương mại điện tử xuyên biên giới và kết nối các doanh nghiệp công nghệ thông tin, phần mềm của Việt Nam với thị trường New Zealand. Cùng với đó, hai bên đều nhìn thấy lợi ích bổ trợ: Việt Nam cần công nghệ, kỹ năng, kinh nghiệm quản trị; New Zealand cần đa dạng hóa thị trường và tìm động lực tăng trưởng mới. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt Nam nào biết kết hợp nông sản, công nghệ và thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ có lợi thế mở rộng sang cả khu vực Oceania, thay vì chỉ coi New Zealand là một thị trường ngách xa xôi.
Lộ trình hiện thực hóa kim ngạch 3 tỷ USD: Không chỉ là chuyện số lượng
Kim ngạch 3 tỷ USD chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng chất lượng thương mại và phân bổ lợi ích công bằng cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Từ góc độ chính sách, hai bên đã xác định rõ lộ trình: thúc đẩy mở cửa thị trường nông sản, tăng cường xúc tiến thương mại – đầu tư hai chiều, khuyến khích doanh nghiệp New Zealand đầu tư vào Việt Nam và phối hợp chặt chẽ trong các FTA để đảm bảo lưu thông hàng hóa thiết yếu, duy trì chuỗi cung ứng khu vực. Từ góc độ doanh nghiệp, đây là lúc cần đầu tư bài bản vào năng lực tuân thủ FTA, nắm vững quy tắc xuất xứ, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo yêu cầu thị trường phát triển. Cùng với đó, việc mở rộng hợp tác về công nghệ, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp giá trị cao và tăng trưởng xanh sẽ quyết định doanh nghiệp Việt Nam đứng ở phân khúc nào trong chuỗi giá trị chung. Nếu coi mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD là một “bài kiểm tra”, thì kết quả cuối cùng sẽ phản ánh chính xác mức độ sẵn sàng vươn ra khu vực của doanh nghiệp Việt Nam hôm nay.
