Khi lịch sử trở thành trải nghiệm trực tiếp, không chỉ là bài học thuộc lòng
“Trở về thời khắc thiêng liêng” là chuỗi sự kiện VR lịch sử cho phép người tham gia, qua công nghệ thực tế ảo, ngược dòng thời gian về Quảng trường Ba Đình 1945, hòa vào biển người trong ngày Độc lập, lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, qua đó biến một trang sách lịch sử thành không gian sống động có thể bước vào và cảm nhận bằng mọi giác quan. Điểm nổi bật của sự kiện VR Việt Nam này không nằm ở kỹ thuật 3D cầu kỳ, mà ở việc nó khơi dậy cảm xúc tập thể quanh một khoảnh khắc lịch sử. Tại Dinh Độc Lập, sáng 19/8, chương trình chính thức mở cửa, đưa người dân TP.HCM vào hành trình thực tế ảo trở về Ba Đình 2/9/1945, ngay giữa nhịp sống hiện đại. Thay vì nghe kể lại, người xem được “đứng” ngay trước lễ đài, cảm nhận tiếng hô vang và không khí ngày nước nhà giành độc lập.
Hơn 8.000 lượt tại Dinh Độc Lập: nhu cầu được chạm vào lịch sử là có thật
Việc hơn 8.000 lượt người đến trải nghiệm VR trong ba ngày 19–21/8 tại Dinh Độc Lập là một con số biết nói. Nó cho thấy công chúng không hề thờ ơ với lịch sử; họ chỉ thiếu những hình thức trải nghiệm đủ sống động và gần gũi. Theo kế hoạch, chương trình kết thúc lúc 18h, nhưng ngày cuối, dòng người vẫn xếp hàng dài, buộc ban tổ chức phải kéo dài thêm hai giờ, phục vụ đến 20h. Điều đáng chú ý là đối tượng tham gia cực kỳ đa dạng: cựu chiến binh, người cao tuổi, học sinh, sinh viên, gia đình có trẻ nhỏ và cả du khách quốc tế cùng xuất hiện trong hàng chờ trải nghiệm VR lịch sử. Không ít người quay lại lần thứ hai, thứ ba, thậm chí dành cả ba ngày để “trở về” Ba Đình 1945, chứng tỏ công nghệ thực tế ảo khi gắn với ký ức chung của dân tộc có sức hút vượt xa một trò chơi công nghệ.
Anh hùng Tư Cang và những giọt nước mắt của thế hệ đi qua chiến tranh
Khoảnh khắc gây xúc động mạnh nhất của sự kiện phải là khi anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tư Cang đeo kính VR, “xuyên không” về Ba Đình 1945 để nghe lại Tuyên ngôn Độc lập. Năm ấy ông mới 17 tuổi, hoạt động Thanh niên Tiền phong ở Bà Rịa, chỉ được nghe lời Bác qua radio vì không thể ra Hà Nội. Tám mươi mốt năm sau, công nghệ thực tế ảo cho phép ông lần đầu tiên “đứng giữa Quảng trường Ba Đình”, nhìn lên lễ đài và chứng kiến điều mà cả đời ông chỉ hình dung bằng trí nhớ và sách vở. Không phải ngẫu nhiên mà ông nói: “Giờ tôi được thấy một cách cụ thể” và gọi cách tái hiện lịch sử này là “tuyệt vời”, vì nó nhắc thanh niên và mọi người về lịch sử cha ông. Một cựu đặc công khác đã xúc động đến rơi nước mắt khi cảm thấy mình như trực tiếp tham gia sự kiện 2/9, nhận ra ngày Tuyên ngôn Độc lập không chỉ khai sinh một quốc gia mà còn đổi số phận từng công dân Việt Nam.
Tình nguyện viên, hậu trường và những tiếc nuối khó tránh
Đằng sau mỗi lượt trải nghiệm kéo dài gần chục phút là một đội ngũ tình nguyện viên âm thầm đứng ở cửa ra vào, chỉnh lại từng chiếc dây đeo kính VR, hướng dẫn xếp hàng, điều phối khu vực trải nghiệm. Những sinh viên như Khánh Linh hay Lê Đình Kiệt không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn trở thành cầu nối giữa thế hệ trẻ với ký ức Ba Đình 1945. Họ gọi việc tham gia chương trình là niềm vinh dự, bởi mỗi thao tác nhỏ giúp thêm một người dân “trở về thời khắc thiêng liêng”. Lượng khách quá đông cũng bộc lộ mặt hạn chế: không phải ai đến Dinh Độc Lập trong ba ngày đều có cơ hội đeo kính VR. Ban tổ chức bày tỏ tiếc nuối khi nhiều người phải ra về vì số lượt phục vụ có hạn. Nhưng chính cảnh xếp hàng dài, những cái bắt tay, nụ cười và ánh mắt rưng rưng sau khi tháo kính lại là bằng chứng cho thấy nhu cầu được sống lại lịch sử đang vượt tầm dự liệu của các nhà làm chương trình.
Từ Hà Nội đến Đà Nẵng: VR lịch sử nên trở thành “nghi lễ” quốc khánh mới
Điều đáng mừng là trải nghiệm VR lịch sử này không dừng ở một địa điểm. Sau lần đầu ra mắt công chúng tại Hà Nội nhân dịp 80 năm Quốc khánh, thu hút khoảng 35.000 lượt trải nghiệm, chương trình đã đến Quảng Ninh, Nghệ An với hơn 3.000 lượt tại Khu di tích Kim Liên trong ba ngày 17–19/5. Đến dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh, thành phố biển Đà Nẵng tiếp tục tổ chức sự kiện “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại khu vực công cộng, đưa Quảng trường Ba Đình 2/9/1945 đến gần hơn với người dân miền Trung và du khách. Thông qua công nghệ thực tế ảo, công chúng Đà Nẵng cũng được hòa cùng dòng người hướng lên lễ đài, nghe Tuyên ngôn Độc lập vang lên giữa không gian 360 độ. Nếu mỗi dịp quốc khánh, VR Ba Đình 1945 trở thành một “nghi lễ” trải nghiệm chung trên khắp các vùng miền, lịch sử sẽ không còn là điều xa lạ mà là ký ức được sống lại hàng năm, kết nối thế hệ hôm nay với những người đã đi qua chiến tranh.
