Khi lịch sử không còn trên trang sách mà ngay trước mắt
Công nghệ VR lịch sử trong chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” là trải nghiệm thực tế ảo cho phép người xem đeo kính VR, bước vào không gian 3D tái dựng Quảng trường Ba Đình 1945, hòa vào dòng người dự lễ và trực tiếp nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, biến một sự kiện vốn chỉ có trong sách vở thành khoảnh khắc sống động trước mắt họ. Từ 19 đến 21/8, chương trình diễn ra tại Dinh Độc Lập ở TP.HCM, đúng dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và trước thềm Quốc khánh 2/9. Việc đặt một trải nghiệm “xuyên không” như vậy trong di tích gắn với ngày non sông thống nhất củng cố thông điệp: lịch sử không phải là điều xa vời, mà là nền tảng tinh thần cần được chạm vào, cảm nhận và tự hào mỗi lần nhắc lại.
Dinh Độc Lập thành cánh cửa mở ra Quảng trường Ba Đình 1945
Trong ba ngày, Dinh Độc Lập trở thành điểm hẹn của hàng ngàn người mong muốn được một lần “xuyên không” về ngày 2/9 lịch sử. Chương trình mở cửa miễn phí từ 8–18 giờ, ban tổ chức dự kiến phục vụ khoảng 10.000 lượt khách tham quan và trải nghiệm trong 3 ngày, biến di tích này thành không gian giao thoa giữa hiện tại và quá khứ. Đeo kính VR, người tham dự có thể di chuyển, tương tác trong không gian Quảng trường Ba Đình 1945 được phục dựng, ngước nhìn lễ đài, nghe rõ từng câu chữ Tuyên ngôn Độc lập VR giữa biển người reo vui. Việc kết nối hai không gian lịch sử bằng trải nghiệm thực tế ảo không chỉ là trò chơi công nghệ; đó là lời khẳng định rằng giáo dục lịch sử hoàn toàn có thể hấp dẫn, giàu cảm xúc và thu hút công chúng trẻ nếu dám bước qua khuôn khổ truyền thống.
Anh hùng Tư Cang và những nhân chứng lịch sử bước vào quá khứ bằng VR
Khoảnh khắc gây ấn tượng mạnh nhất tại chương trình có lẽ là khi đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu – Tư Cang, nay đã gần trăm tuổi, đeo kính VR và “đứng giữa” Quảng trường Ba Đình sau 81 năm. Năm 1945, chàng thanh niên 17 tuổi Nguyễn Văn Tàu đang tham gia Thanh niên Tiền phong ở Bà Rịa, chỉ được nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập qua radio. Hôm nay, công nghệ VR lịch sử trả lại cho ông cơ hội chứng kiến cụ thể thời khắc mà đời mình gắn bó, khiến ông phải thốt lên: “Cái này tốt quá… bây giờ mới được thấy cụ thể”. Không chỉ Tư Cang, nhiều cựu chiến binh biệt động Sài Gòn xúc động nắm tay nhau, cảm giác như trở thành một thành viên thực thụ trong sự kiện ngày 2/9/1945, thay vì người xem đứng bên ngoài thời gian.
Giới trẻ ‘xuyên không’ và học lại lịch sử bằng cảm xúc
Điều đáng nói là công nghệ VR lịch sử không chỉ dành cho thế hệ chứng nhân, mà còn chạm tới trái tim người trẻ. Nhiều sinh viên có mặt từ hơn 7 giờ sáng, chấp nhận xếp hàng hơn 3 giờ chỉ để được một lần hòa mình vào dòng người nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập VR. Nguyễn Kim Ngọc mô tả cảm giác như được sống trong trang sách lịch sử, đầy hoài niệm và tự hào về những người anh hùng. Lê Thị Huyền Thoại, tay cầm lá cờ đỏ sao vàng trong không gian 3D, nói rằng việc “xuyên không” về Quảng trường Ba Đình 1945 giúp cô nhớ lại lời dạy của cha ông và tự nhủ sẽ cố gắng đóng góp nhiều hơn cho đất nước. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng trải nghiệm thực tế ảo, nếu được xây dựng nghiêm túc, có sức lay động nhận thức và trách nhiệm công dân mạnh hơn rất nhiều so với một tiết học lịch sử khô khan.
Giá trị của VR: bảo tồn ký ức và làm mới giáo dục lịch sử
“Trở về thời khắc thiêng liêng” không phải là show trình diễn công nghệ mà là một tuyên bố về tương lai của việc bảo tồn văn hóa. Từ lần ra mắt tại Hà Nội, chương trình đã thu hút hơn 35.000 lượt trải nghiệm, sau đó tiếp tục đến Quảng Ninh và Khu di tích Kim Liên, trước khi đến Dinh Độc Lập. Với việc ứng dụng trải nghiệm thực tế ảo, những sự kiện vốn chỉ được biết qua sách, tư liệu, hình ảnh nay trở nên trực quan, giúp người dân và du khách tiếp cận dấu mốc lịch sử 2/9/1945 theo một cách mới. Theo lãnh đạo TP.HCM, một đô thị hiện đại vẫn cần lịch sử, văn hóa làm nền tảng bản sắc và sức mạnh tinh thần. Kết luận rõ ràng là: nếu coi VR chỉ để giải trí, chúng ta sẽ bỏ lỡ một công cụ mạnh mẽ để nối kết thế hệ hôm nay với ký ức thiêng liêng của dân tộc, biến lòng tự hào thành động lực xây dựng tương lai.
